Σκιές

Τις τελευταίες ημέρες βομβαρδιζόμαστε καθημερινά από πληροφορίες σχετικά με τις σχέσεις, αληθείς ή υποτιθέμενες, επιχειρηματιών, φορέων της ενημέρωσης και πολιτικών προσώπων. Οπως συχνά συμβαίνει, τέτοιες αποκαλύψεις τροφοδοτούνται από διαφορές μεταξύ επιχειρηματιών. Το μείζον ζήτημα ωστόσο δεν αφορά τις επιχειρηματικές διαφορές. Αυτές αποτελούν ύλη των δικαστηρίων, την κρίση των οποίων ουδείς μπορεί, με την απόσταση της πολυθρόνας του, να προκαταλάβει. Ενίοτε ούτε τα ίδια τα πολιτικά δικαστήρια ή τα διαιτητικά όργανα δεν μπορούν να σχηματίσουν ιδία πεποίθηση, καθώς στηρίζονται στα στοιχεία που προσκομίζουν οι διάδικοι. Μείζον ζήτημα επίσης δεν προκαλείται εκ μόνου του θεμιτού ενδιαφέροντος οποιουδήποτε πολιτικού κόμματος να ακούγεται ισχυρή η φωνή του στα μέσα ενημέρωσης. Εστω και αν αυτό εκδηλώνεται αδέξια – όπως επίσης συχνά συμβαίνει. Αντίθετα, επιτακτικό δημόσιο ενδιαφέρον ανακύπτει όποτε τυχόν υποκρύπτεται αθέμιτη πλοκή ανάμεσα στα πλοκάμια της εξουσίας και τα ιδιωτικά συμφέροντα. Τέτοιες περιπτώσεις κινητοποιούν την προσοχή μας.

Δεν είναι η πρώτη φορά στη χώρα μας που διεξάγεται αυτή η συζήτηση. Εχουμε εμπειρία ως προς τη διαχείρισή της. Και η εμπειρία δείχνει ότι όσο διατηρείται, και μάλιστα σε ομιχλώδες περιβάλλον, η σχετική φιλολογία, οι πολιτικοί φορείς εγκλωβίζονται. Ο καθημερινός αποκαλυπτικός λόγος αποκτά διαβρωτικές συνέπειες στη λειτουργία του πολιτικού ανταγωνισμού. Συσπειρώνει ενδεχομένως τους θερμόαιμους, θάλπει όμως τη δυσπιστία στο κοινωνικό σώμα. Οταν η αλήθεια βεβαιώνεται, όπως συνήθως συμβαίνει, δεν έχει καθαρκτική δράση, αλλά οδηγεί, κατά περίπτωση, σε κυνισμό ή απογοήτευση. Εάν δεν προκύψει ευθύνη, μένει η αμφιβολία ή και το στίγμα. Εάν προκύψει, οι πολιτικές συνέπειες δεν καταλογίζονται μόνο στους άμεσα εμπλεκομένους, αλλά συμπαρασύρουν τους πολιτικούς τους φορείς.

Η χώρα μας έχει μείζονες προκλήσεις μπροστά της. Οι σχέσεις με τη γείτονά μας είναι τεταμένες. Στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου προοιωνίζονται γεωστρατηγικές εξελίξεις που απαιτούν την υπεύθυνη στάση και συνδρομή όλων των μεγάλων πολιτικών δυνάμεων της χώρας. Η εξέλιξη της πανδημίας και η αντιμετώπιση των οικονομικών συνεπειών της ζητούν μια γενικότερη κινητοποίηση. Το συμπέρασμα για κάθε καλοπροαίρετο πολίτη είναι άφευκτο. Οι συνθήκες δεν επιτρέπουν μια παρατεταμένη περίοδο σκιών. Οφείλει να υπάρξει ειλικρινής και σαφής τοποθέτηση από όποιον γνωρίζει. Στον βαθμό που απαιτείται, με αυτοκριτική. Η χώρα οφείλει να προχωρήσει χωρίς να ανακυκλώνει τις παθογένειές της.

Ο Νίκος Παπασπύρου είναι επίκουρος καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ