Η επόμενη μέρα

Τις τελευταίες ημέρες επικρατεί ανησυχία στη χώρα μας λόγω της αύξησης του αριθμού των νέων κρουσμάτων COVID-19. Συνολικά, 356 από τα δείγματα που λήφθηκαν μεταξύ 1-12 Ιουλίου βρέθηκαν θετικά, με τα περισσότερα από αυτά να είναι «εισαγόμενα», δηλαδή κρούσματα από ελέγχους στις πύλες εισόδου στη χώρα. Δεν λείπουν βεβαίως και κρούσματα που προέρχονται από τοπική διασπορά σε περιοχές όπως η Ξάνθη, η Κοζάνη και η Καστοριά, καθώς επίσης και στα δύο μεγάλα αστικά κέντρα, Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Tι σημαίνει αυτή η αύξηση των κρουσμάτων; Θα υπάρξει ένα δεύτερο κύμα μετάδοσης μέσα στο καλοκαίρι;

Με τη σταδιακή άρση των μέτρων, μια μικρή αύξηση των κρουσμάτων ήταν ως έναν βαθμό αναμενόμενη. Η αύξηση των κοινωνικών επαφών έχει σαν αποτέλεσμα τα εναπομείναντα κρούσματα να έχουν πιο πολλές ευκαιρίες να μολύνουν άλλα άτομα. Επομένως, η πρόκληση είναι να βρεθεί ο συνδυασμός μέτρων κοινωνικής αποστασιοποίησης που θα επιτρέψει την επαναφορά της κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας με τέτοιο τρόπο ώστε να διατηρείται η επιδημία υπό έλεγχο. Μέχρι και τις πρώτες ημέρες του Ιουλίου, οι εκτιμήσεις του ΕΟΔΥ δείχνουν ότι ο ενεργός αριθμός αναπαραγωγής, ο δείκτης που εκφράζει τον αριθμό των ατόμων που μπορεί να μολύνει ένα κρούσμα, παραμένει πολύ μικρότερος από το 1 και, επομένως, η διαδικασία άρσης των μέτρων στη διάρκεια του Ιουνίου ήταν επιτυχής. Αν όμως αυξηθεί τις επόμενες ημέρες, θα πρέπει να γίνουν διορθωτικές κινήσεις.

Επίσης, ήταν αναμενόμενο ότι το άνοιγμα των συνόρων θα είχε σαν αποτέλεσμα να προκύψουν εισαγόμενα κρούσματα. Ακόμα και αν ήταν υποχρεωτική η εξέταση για το σύνολο των επισκεπτών στη χώρα, δεν θα καταφέρναμε να διαγνώσουμε όλα τα κρούσματα, μια και κάποια από αυτά μπορεί να μολύνθηκαν πολύ πρόσφατα και, επομένως, να μην ανιχνεύονται ακόμα. Ενα δεύτερο κύμα όμως δεν μπορεί να γίνει μόνο με τα εισαγόμενα κρούσματα. Προϋποθέτει την αλληλεπίδραση του πληθυσμού της χώρας με αυτά. Επομένως, το αν θα υπάρξει εκτεταμένη μετάδοση εξαρτάται μεν από τον αριθμό των εισαγόμενων κρουσμάτων αλλά και από τον αριθμό των διαφορετικών ατόμων με τα οποία θα έχουν κοινωνική επαφή, καθώς και από το αν οι επαφές αυτές θα γίνουν με προϋποθέσεις (τήρηση αποστάσεων, υγιεινή των χεριών, ορθή χρήση μάσκας).

Επομένως, η σύντομη απάντηση στο ερώτημα αν θα έχουμε επιδημία μέσα στο καλοκαίρι είναι ότι δεν γνωρίζουμε ακόμα. Αυτό που κάνει την εκτίμηση δύσκολη είναι ότι η πορεία μιας επιδημίας συνδέεται στενά με την ανθρώπινη συμπεριφορά η οποία δεν μπορεί πάντα να προβλεφθεί, ιδίως σε μια περίοδο όπως η τωρινή που δεν υπάρχουν πολλοί περιορισμοί, αλλά σε μεγάλο βαθμό επαφιόμαστε στη στάση που θα τηρήσουμε όλοι μας. Υπάρχει η αρνητική συγκυρία της αύξησης των κρουσμάτων στις γειτονικές χώρες που θα πρέπει να μας κρατά σε εγρήγορση. Η υπευθυνότητα στην τήρηση των μέτρων ατομικής υγιεινής και κοινωνικής απόστασης – ανεξάρτητα από το αν τα επιβάλλει η πολιτεία ή όχι – θα διαδραματίσει έναν καθοριστικό ρόλο στην πορεία της επιδημίας στη χώρα μας τις επόμενες ημέρες.

Η Βάνα Σύψα είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών