Η επανάσταση αρχίζει απ’ την ντουλάπα

Αν ζούσαμε το 1964 στο Λονδίνο και ήμασταν άνθρωποι των media, σήμερα θα μιλούσαμε για μια επίδειξη μόδας που έγινε το προηγούμενο βράδι. Ή μπορεί και να μη μιλούσαμε αν δεν είχαμε την οξυδέρκεια να αντιληφθούμε πώς μερικά εκατοστά ύφασμα όχι μόνο θα άλλαζαν την ιστορία της μόδας και της αισθητικής αλλά θα επέβαλαν συνθήκες στην καθημερινότητά μας που, σήμερα, θεωρούμε δεδομένες. Πάντως στις 10 Ιουλίου του 1964 η 30χρονη, τότε, Μαίρη Κουάντ, σχεδιάστρια ρούχων και ιδιοκτήτρια της μπουτίκ Bazaar στο Τσέλσι, παρουσίασε την πρώτη ολοκληρωμένη συλλογή με φορέματα και φούστες μίνι. Η ίδια μάλιστα δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι οι πελάτισσές της τής ζητούσαν «όλο και πιο κοντά ρούχα ώστε να μπορούν να τρέξουν όταν ήθελαν να προλάβουν το λεωφορείο».

Δεκαεφτά χρόνια νωρίτερα, το 1947, άλλη μια τομή στη μόδα είχε να κάνει με τον γυναικείο βηματισμό – πρακτικά αλλά και συμβολικά. Τον Φεβρουάριο εκείνης της χρονιάς, ο Κριστιάν Ντιόρ λάνσαρε το New Look, αλλάζοντας, στην ουσία, τη σιλουέτα της γυναίκας που, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, έμπαινε φουριόζα στη νέα εποχή, την εποχή της. Ανέβασε τη μέση στα ρούχα ώστε να δείχνουν τα πόδια πιο μακριά αλλά και να έχει το σώμα μεγαλύτερη ευκινησία. Και φάρδυνε τη φούστα για να μπορεί η γυναίκα να τρέχει. Στη δουλειά της (αφού είχε πλέον κερδίσει το δικαίωμα να εργάζεται), στον δρόμο, στις κοινωνικές της υποχρεώσεις. Να τρέχει για να προλάβει – σημειολογικά – τις εξελίξεις που ήταν ραγδαίες.

Ακόμη πιο νωρίς, στη δεκαετία του 1920, η Κοκό Σανέλ είχε απελευθερώσει τη γυναίκα από τα «σατέν δεσμά» της, δηλαδή τα κορδόνια του κορσέ. Για να μπορεί να ντύνεται αλλά και να γδύνεται – με ό,τι αυτό σηματοδοτεί – πιο γρήγορα και πιο εύκολα. Παράλληλα, τής είχε «επιτρέψει» να φορά τα παντελόνια και τα πουκάμισα του άντρα της και είχε αποσυνδέσει την πολυτέλεια από το κόστος αναβαθμίζοντας τα φω μπιζού σε «πραγματικά» κοσμήματα. (Η «μαντεμουαζέλ» είχε επίσης πει ότι ο μεγάλος πλούτος μπορεί να επιφέρει την απόλυτη εξαθλίωση όπως ακριβώς και η μεγάλη φτώχια. Και «έπαιζε» με τις κυρίες της υψηλής κοινωνίας βάζοντας τες να φοράνε ρούχα από ντρίλι και κάμποτο).

Ιστορίες μόδας θα πείτε. Που όμως όχι μόνο καταγράφουν αλλά, σε πολλές περιπτώσεις, επιβάλουν τις εξελίξεις μίας κοινωνίας που είναι ό,τι φοράει. Ή φοράει αυτό που θέλει να γίνει. Διότι οι νοοτροπίες αλλάζουν όχι μόνο με νομοσχέδια που ψηφίζονται στα Κοινοβούλια αλλά και από το πώς τυλίγονται τα υφάσματα γύρω από το σώμα μας έτσι όπως αυτό αποφασίζεται στα ραφτάδικα και τα μοδιστράδικα. Διότι το ρούχο έχει να κάνει με τη δέσμευση ή την αποδέσμευση του σώματος. Και η αποδέσμευση του σώματος έχει να κάνει με τη σεξουαλική απελευθέρωση. Από τους θεμέλιους λίθους κάθε ουσιαστικής επανάστασης. Να, καθώς βλέπω τις γυναίκες με τα μπικίνι στις παραλίες, σκέφτομαι ότι εκείνον τον Ιούλιο του 1946 που ο Λουί Ρεάρ είχε παρουσιάσει το πρώτο μαγιό «σε δύο κομμάτια» δεν έβρισκε μανεκέν πρόθυμο να το φορέσει.