Αντίβαρα

Οι αμερικανοί φιλελεύθεροι έχουν ένα πρόβλημα. Και αυτό δεν είναι ο Ντόναλντ Τραμπ, αλλά ο διάδοχός του. Η εκκεντρική προσωπικότητα του σημερινού προέδρου, όπως και η αλλεργία του με τις λεπτομέρειες και τη γραφειοκρατία, τον εμπόδισε μέχρι σήμερα, και σε περίπτωση επανεκλογής του θα συνεχίσει πιθανότατα να τον εμποδίζει, να προωθήσει την ατζέντα του. Με εξαίρεση την εξωτερική πολιτική, όπου έχει μεγαλύτερα περιθώρια κινήσεων, δεν μπόρεσε να χτίσει τείχος στα σύνορα με το Μεξικό, δεν μπόρεσε να ανατρέψει το Obamacare, δεν μπόρεσε να καταργήσει το Δίκαιο του εδάφους. Ο λαϊκισμός του προσέκρουσε στα θεσμικά αντίβαρα της Ουάσιγκτον.

Αυτά έγραφε πριν από λίγες ημέρες ο γνωστός αρθρογράφος των Financial Times Τζάναν Γκάνες. Για να θυμηθούμε δηλαδή την Μπέττυ Μπαζιάνα, ο Τραμπ πήρε την κυβέρνηση, αλλά δεν πήρε την εξουσία. Δεν θα συμβεί αναγκαστικά το ίδιο και με τον διάδοχό του: όλοι οι γνωστοί μέχρι σήμερα «δελφίνοι» είναι και πολιτισμικά συντηρητικότεροι από τον Τραμπ και ικανότεροι από αυτόν να μετατρέψουν τις αντιλήψεις τους σε νόμους. Ο εφιάλτης των φιλελευθέρων είναι η λαϊκιστική ατζέντα να περιέλθει στα χέρια των insiders.

Κάτι ανάλογο μπορεί να συμβεί και στην Ελλάδα – και χωρίς να αλλάξει ο ΣΥΡΙΖΑ αρχηγό. Οταν το κόμμα αυτό ανέλαβε την εξουσία, ήταν και βαθιά νυχτωμένο («εμείς θα βαράμε το νταούλι κι οι αγορές θα χορεύουν») και εντελώς απροετοίμαστο. Αν δεν είχε υπάρξει το δραματικό διάστημα του 2015 όπου η Ελλάδα κινδύνευσε να αποκοπεί από την ευρωπαϊκή οικογένεια, κι αν δεν είχαν ταλαιπωρηθεί και διαπομπευθεί τόσοι άνθρωποι, θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς ότι οι προσπάθειες να αλωθούν οι θεσμοί ήταν κωμικές. Οι μεθοδεύσεις που αποκαλύπτονται τις τελευταίες ημέρες από τον Μιωνή ή τον Καλογρίτσα παραπέμπουν σε επηρμένους ερασιτέχνες που θεωρούσαν ότι μπορούσαν να εξαγοράσουν, να επηρεάσουν ή να τρομοκρατήσουν δικαστές, επιχειρηματίες, πολιτικούς, δημοσιογράφους.

Τα θεσμικά αντίβαρα όμως λειτούργησαν. Ο διαγωνισμός για τις τηλεοπτικές άδειες δεν κατέστη δυνατό να στηθεί, οι περισσότεροι επιχειρηματίες δεν υπέκυψαν στους εκβιασμούς, τα ενοχλητικά μέσα ενημέρωσης δεν έκλεισαν. Τίποτα δεν εγγυάται ότι το αποτέλεσμα θα είναι το ίδιο σε περίπτωση μιας πιο οργανωμένης επίθεσης στο μέλλον. Και όσο ο ΣΥΡΙΖΑ δεν κάνει την αυτοκριτική του, όσο αρνείται να αποδώσει ευθύνες και επιμένει ότι είναι θύμα fake news, οι πολίτες δικαιούνται να υποπτεύονται ότι στην περίπτωση που επιστρέψει στην εξουσία θα χρησιμοποιήσει ξανά τις ίδιες μεθόδους – αλλά με πιο «επαγγελματικό» τρόπο.

Το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα δεν έχει βέβαια σχέση μ’ εκείνο του Τραμπ. Ούτε το ελληνικό πολιτικό σύστημα μπορεί να συγκριθεί με το αμερικανικό. Μπορεί να συγκριθούν όμως οι λαϊκισμοί. Και το συμπέρασμα είναι εύκολο: ο αριστερός λαϊκισμός είναι εξίσου επικίνδυνος για τη δημοκρατία με τον δεξιό.