Ο τρίτος τρόπος

Δεν υπάρχει ούτε ένας ηγέτης που κάπου, κάποτε, να μην έχει αντιμετωπίσει το ίδιο πρόβλημα: μια ομάδα εσωκομματικών αντιπάλων που αρχίζει να τον ενοχλεί παράφορα. Συνήθως το πρόβλημα δεν είναι τα πρόσωπα – οι μάχες που γίνονται με σκοπό τη διαδοχή έχουν άλλο ύφος. Το θέμα είναι πολιτικό. Είναι η απόφασή τους όχι να αγνοούν την προεδρική γραμμή, αλλά να προσπαθούν να επιβάλλουν τη δική τους.

Δεν έχει πολλή σημασία αν έχουν δίκιο ή όχι. Σημασία έχει πώς τους χειρίζεται ο αρχηγός, πώς αποφασίζει να τους αντιμετωπίσει. Τρόπος πρώτος: τους δίνει να καταλάβουν ποιο είναι το αφεντικό. Τρόπος δεύτερος: τους παραχωρεί συγκεκριμένο χώρο, κρατώντας τους όσο μπορεί ελεγμένους. Τρόπος τρίτος, ο πιο αποτελεσματικός αλλά και ο πιο αυταρχικός απ’ όλους: ενεργεί μεθοδικά ώστε να τους οδηγήσει σταδιακά στην έξοδο. Τον πρώτο εφάρμοσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Τον δεύτερο ο Κώστας Σημίτης. Τον τρίτο, τον χειρότερο, ο Αλέξης Τσίπρας, που αργά αλλά σταθερά υφαίνει άλλη μια εκπαραθύρωση, από εκείνες που θα έρθουν αναπόφευκτα πριν, μετά ή κατά τη διάρκεια μιας εσωτερικής διαδικασίας. Το 2010 ήταν η Ανανεωτική Πτέρυγα, το 2015 οι Λαφαζάνηδες, το 2020 οι εναπομείναντες «ορίτζιναλ» Συριζαίοι. Οι κανονικοί, οι 53+ και οι λοιποί παραδοσιακοί πολιτικοί του ΣΥΝ, που παρότι κομματικοί, δεν έχουν μάθει να κρατούν το στόμα τους κλειστό. Τη φωνή τους, όμως, δεν τη χρειάζεται πια η Κουμουνδούρου, το λένε όπου σταθούν και όπου βρεθούν οι πασοκογενείς οπαδοί του Τσίπρα. Πώς τα φέρνει η τύχη! Αυτή τη φορά η πλειοψηφία στην οποία βασίζεται ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ είναι η τσοχατζοπουλική μεριά του ΠΑΣΟΚ -η μειοψηφία που ευτυχώς, 24 χρόνια πριν, δεν πήρε τα ηνία ενός πανίσχυρου κυβερνώντος κόμματος.

Η ρομαντική πλευρά, πάντως, θέλει τον ΣΥΡΙΖΑ να εξελίσσεται σε ένα προοδευτικό κόμμα all inclusive: και με τους παλιούς και με τους νέους, και με τους εκσυγχρονιστές και με το «ορθόδοξο» ΠΑΣΟΚ, και με το «βρώμικο ’89» και με τον Κουβέλη, και σαμπουάν και μαλακτικό. Απέχει όμως πολύ από την πραγματικότητα, από την άτσαλη μετακίνηση του κόμματος σε θέσεις που δεν πιστεύει, με αποκλειστικό στόχο την επιβίωσή του. Και θα γίνει ακόμα πιο ξεκάθαρη στις προτάσεις της ηγεσίας για τις κύριες καρέκλες του συριζαϊκού μηχανισμού, όπως αυτή του γραμματέα. Πόσο συμβολική θα ήταν, λένε οι κακές γλώσσες, η τοποθέτηση κάποιου (ή κάποιας) που κάποτε πέρασε από την ίδια θέση σε άλλο κόμμα; Πόσο μακριά από το «ανοιχτό για όλες τις ιδεολογικές χρήσεις» αφήγημα που πλασάρεται το τελευταίο διάστημα από εκείνους που χτίζουν δρόμους και γεφύρια;

Οπως και τόσοι άλλοι πριν από εκείνους, οι σημερινοί στόχοι πιστεύουν ότι τα πράγματα δεν θα φτάσουν στο απροχώρητο. Δεν δίνουν σημασία στα σημάδια, σχεδιάζουν την αντεπίθεσή τους, κρυφογελούν με τις γκάφες και τα παραπατήματα των άλλων. Πιστεύουν, ίσως, πως αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του ΣΥΡΙΖΑ ή πως υπάρχουν πολλοί που θα τους ακολουθήσουν αν κάποιος τους αναγκάσει να ανοίξουν την πόρτα της εξόδου. Ισως έχουν ακόμα εμπιστοσύνη σε όσα συμφώνησαν με την ηγεσία, σε αυτά που τους υποσχέθηκε. Ούτε οι πρώτοι είναι ούτε οι τελευταίοι. Ετσι κι αλλιώς, οι συλλογικές αυταπάτες έγιναν της μόδας από τον ΣΥΡΙΖΑ και παραμένουν σάρκα από τη σάρκα του.

Μπορεί, όντως, να μη φύγουν ποτέ. Αν μείνουν, όμως, οδηγούνται με μαθηματική ακρίβεια στη σιωπή. Ο τρίτος τρόπος, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, δεν αποτυγχάνει ποτέ.