Τα προσχήματα

Υφίστανται δύο ειδών πολιτικοί. Εντάξει, δεν θα τα χαλάσουμε, υφίστανται πολλών ειδών πολιτικοί, αλλά ας δεχτούμε, χάριν της κουβέντας, ότι τα είδη που έχουν σημασία είναι δύο: εκείνοι που τηρούν τα προσχήματα κι εκείνοι που δεν τηρούν τα προσχήματα. Πριν σπεύσετε να ξεσηκωθείτε – «μα υπάρχουν και πολιτικοί που… δεν τηρούν τα προσχήματα;» – διευκρινίζω κι εγώ με τη σειρά μου πως το δεύτερο είδος είναι ολιγομελές, υπό εξαφάνιση και μάλλον δεν τελεί υπό προστασία, καθότι δεν προθυμοποιούνται και πολλοί να το προστατεύσουν: με τι καρδιά να προστατεύσεις κάποιον που απειλεί τη δική σου πολιτική υπόσταση; Λίγοι, μα εκλεκτοί – που λένε – και κυρίως: η μειοψηφία που υπενθυμίζει στην πλειοψηφία ότι θα πρέπει να επαγρυπνά διαρκώς -για την τήρηση των προσχημάτων, βεβαίως – εάν δεν θέλει (η πλειοψηφία) να έχει την άδοξη πολιτική κατάληξη (της μειοψηφίας). Λιγότερο πολύπλοκο από όσο ακούγεται.

Την όλη συζήτηση ανακίνησε η Τασία Χριστοδουλοπούλου. Η γνωστή πολιτικός του ΣΥΡΙΖΑ διακρίνεται για την έφεσή της σε δηλώσεις που χαρακτηρίζονται ευρέως ως παρεξηγήσιμες, στη χειρότερη περίπτωση επισύρουν την καθολική χλεύη και στην καλύτερη σηκώνουν ποικίλες αντικρουόμενες ερμηνείες. Μολαταύτα, οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι αυτή τη φορά η Χριστοδουλοπούλου δεν άφησε περιθώρια ούτε για ερμηνείες ούτε για παρερμηνείες, διατύπωσε το σκεπτικό της με πλήρη διαύγεια και αξιοθαύμαστη (ας της το αναγνωρίσουμε επιτέλους) ωμότητα. Πρότεινε μια σολομώντεια λύση για το κομματικό άγος του Νίκου Παππά: το μεγαλοστέλεχος που ενσαρκώνει αυτές τις ημέρες την ίδια την αμφιβολία για το «αριστερό ηθικό πλεονέκτημα» θα κατέθετε στο Πολιτικό Συμβούλιο την παραίτησή του και το Πολιτικό Συμβούλιο δεν θα την έκανε αποδεκτή. Ως σύλληψη η ιδέα της Χριστοδουλοπούλου θύμιζε κάπως τον τρόπο που λειτουργούσε η οικονομία στην Αλβανία επί Ενβέρ Χότζα – «εμείς κάναμε ότι δουλεύαμε και ο Ενβέρ Χότζα έκανε ότι μας πλήρωνε» -, αλλά κανένας δεν μπορεί να αμφισβητήσει πως από όλες τις ιδέες που έπεσαν στο τραπέζι για την τήρηση των προσχημάτων ήταν η περισσότερο λειτουργική και η λιγότερο επώδυνη. Και η πίτα ολάκερη και ο σκύλος χορτάτος. Αλλά αρκετά με τις παροιμίες.

Ή μάλλον όχι. Θα πούμε ακόμη μία, μόνο και μόνο για να την ανασκευάσουμε. Οι ιστορικοί γνωρίζουν πλέον πως όταν ο Ιούλιος Καίσαρας ξεστόμισε την περίφημη φράση «Η γυναίκα του Καίσαρα δεν αρκεί να είναι τίμια, πρέπει και να φαίνεται τίμια», όχι μονάχα είπε τη μισή αλήθεια, μα ούτε τη μισή καν· είπε ψέματα απ’ αρχής μέχρι τέλους. Στην πραγματικότητα σκηνοθέτησε μια πλεκτάνη εναντίον της δεύτερης συζύγου του, της Πομπηίας, προκειμένου να πάρει διαζύγιο και αν αυτό το άθλιο υποκείμενο (ο Ιούλιος) ήθελε – έτσι, για την αλητεία – να πει και μια φορά στη ζωή του την αλήθεια, θα έλεγε: «Αδιαφορώ εάν η γυναίκα του Καίσαρα είναι αθώα ή ένοχη, αρκεί να φαίνεται ένοχη».

Ωστόσο, θα ήταν άδικο να ισχυριστούμε ότι για την τήρηση των προσχημάτων διαχρονικά ενδιαφέρθηκαν αποκλειστικά ο Ιούλιος Καίσαρας και η Τασία Χριστοδουλοπούλου. Από όσα γνωρίζουμε έως σήμερα – και μακάρι το μέλλον να μας διαψεύσει – κανένα κόμμα δεν προτάσσει την πάταξη της ενδοκομματικής του διαφθοράς και όταν κάποιο κρούσμα αποκαλύπτεται, αυτό προκύπτει είτε από καταγγελία του αντίπαλου κόμματος είτε ως παρενέργεια ενός αδυσώπητου εσωκομματικού ανταγωνισμού. Ακόμη και τότε, την άβολη ώρα της αλήθειας, πρώτιστο μέλημα των κομμάτων είναι η εσπευσμένη δημιουργία μιας «αντιπυρικής ζώνης» και, αν όχι η κατάσβεση, τουλάχιστον ο περιορισμός της πυρκαγιάς: κάθε μηλιά έχει τα σάπια της μήλα κ,λπ. Οχι άλλες παροιμίες, έλεος.