Κόμμα Τσίπρα {LF}vs {LF}ΣΥΡΙΖΑ

Μια βασική όψη της εσωτερικής αντιπαράθεσης στον σημερινό ΣΥΡΙΖΑ είναι η λεπτή ισορροπία μεταξύ ηγέτη και κόμματος. Οχι, δεν αμφισβητείται ο Αλέξης Τσίπρας. Υπάρχουν όμως δύο αντίρροπές τάσεις. Η μία που τον βλέπει στο επίκεντρο των εξελιξεων και των πρωτοβουλιών και στον δρόμο για να βρεθεί ο χαμένος βηματισμός της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Και η άλλη, που τον βλέπει οργανικά δεμένο με το κόμμα που τον ανέδειξε. Σχηματικά οι εχθροί των αρχηγοκεντρικών τους κατηγορούν για την απώλεια της κουλτούρας της συλλογικότητας και της σημασίας των εσωκομματικών διεργασιών και αποφάσεων των μελών.

Κορύφωση αυτής της αντίληψης (του «πρώτα το κόμμα») ήταν η συζητημένη συνέντευξη του Πάνου Σκουρλέτη στην «Εποχή» όπου και σε μια αποστροφή κήρυξε τον πόλεμο στη λογική του αρχηγού. «Προσωπικά, αλλά νομίζω πως και συνολικά ο χώρος μας, ποτέ δεν υιοθέτησε τα μοντέλα προσωποπαγών κομμάτων. Ισα ίσα πάντοτε το ζητούμενο για εμάς ήταν πόσο μπορούμε να κάνουμε πράξη την αντίληψη ενός μαζικού, ανοιχτού, δημοκρατικού κόμματος, το οποίο κατορθώνει να γίνει φυτώριο νέων ιδεών, επεξεργασιών και ταυτόχρονα να είναι αγκυρωμένο στους κοινωνικούς και εργατικούς χώρους», ανέφερε ο γραμματέας του κόμματος και αυτό πυροδότησε μια δυσθυμία απ’ τη μεριά Τσίπρα που εκφράστηκε ζωηρά και στην πρόσφατη ΠΓ του κόμματος.

Ο χρησμός. Νωρίτερα από όλα αυτά ο ίδιος ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ στο οικονομικό Φόρουμ των Δελφών έδωσε έναν παράξενο χρησμό. Και άνοιξε μια κουβέντα στους κύκλους του ΣΥΡΙΖΑ και εν γένει: «Εχω αποφασίσει ότι πρέπει να προχωρήσουμε μπροστά. Είναι μια απόφαση ειλημμένη, δεν αφορά πρόσωπα, αφορά πολιτικές. Αγαπώ και εκτιμώ όλους τους συντρόφους μου, παλιούς και καινούργιους. Ομως, εγώ αντιλαμβάνομαι ότι στους ηγέτες αναλογεί να παίξουν κάποια στιγμή έναν ρόλο ιστορικό και πρέπει να ξεπεράσουν τις προσωπικές αγάπες ή τους θυμούς και να προχωρήσουν μπροστά», είπε στην Ολγα Τρέμη. Κάτι που ερμηνεύθηκε από τις φράξιες του κόμματος μα και από αναλυτές ως ταχύτατες πρωτοβουλίες απ’ τη μεριά του. Το κόμμα Τσίπρα όμως είναι προ των πυλών και ο ΣΥΡΙΖΑ που ξέραμε τέλειωσε; Προφανώς δεν εννοούμε για νέο κόμμα, α λα Καρίγιο στην Ισπανία. Θυμίζουμε – με μια μικρή δόση αυθαιρεσίας στη συγκριτική πολιτική είναι η αλήθεια – πως ο ιστορικός ισπανός ηγέτης το 1982 κατέθεσε την παραίτησή του απ’ το κόμμα και τρία χρόνια μετά ίδρυσε το  Κόμμα των Εργατών – Κομμουνιστική Ενότητα, το οποίο το 1991 εντάχθηκε στο Σοσιαλιστικό Κόμμα. Εντάξει ο Καρίγιο βέβαια ήταν ήδη μεγάλος και πιθανώς οι τεκτονικές αλλαγές σε Ισπανία και Δύση ήδη τον ξεπερνούσαν.

Νέο κόμμα. Ο Τσίπρας δεν είναι ούτε 50 ετών. Και σήμερα η μοναδική του σκέψη είναι πώς θα μεγαλώσει το κόμμα του. Πώς – όπως λέει ο ίδιος – η Αριστερά θα γίνει η ραχοκοκαλιά μιας μεγάλης προοδευτικής πλειοψηφίας. Για Κεντροαριστερά δεν έχει μιλήσει. Ούτε για Σοσιαλδημοκρατία. Μια σύνθεση έχει στο μυαλό του. Το νέο κόμμα λοιπόν δεν θα είναι νέο στα χαρτιά με σφραγίδα και καταστατικό. Το πιθανότερο είναι πως ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ –  Προοδευτική Συμμαχία θα τσιπροποιείται σταδιακά. Κάτι που διαφάνηκε από τις επιμέρους νίκες που κατήγαγε στην πρόσφατη ΠΓ ο πρόεδρός του. Οπως το να επιταχυνθεί το συνέδριο ή να ανανεωθούν τα όργανα με διευρυμένη λογική. Ακόμη και το μητρώο στελεχών που αποφασίστηκε ή και το γεγονός πως δεν θα γίνει Κεντρική Επιτροπή πριν από την Κεντρική Επιτροπή Ανασυγκρότησης (αυτή ορίστηκε για τις 27 Ιουνίου), τον ξεφορτώνει από την γκρίνια του βαθέος κόμματος και τον ρίχνει στην αγκαλιά των συμμάχων του (στην ΚΕΑ συμμετέχουν ουκ ολίγοι πασοκογενείς).

«Ο ΣΥΡΙΖΑ κινδυνεύει από τον μικροαστισμό των αριστερών και τις φράξιες των τάσεων που θέλουν να επιβάλλουν τις ηγεσίες τους στην ηγεσία του κόμματος και να το ελέγχουν στο όνομα μιας Αριστεράς… που δεν ανέχεται τον φυσικό τους ηγέτη γιατί αποκτάει λαϊκή δύναμη. Αυτό το ανιστόρητο σχήμα σκέψης που αρνείται την ύπαρξη του ηγέτη ξεχνάει την παγκόσμια ιστορία των αριστερών και κομμουνιστικών κομμάτων και δεν βλέπει τους ηγέτες της που ενέπνευσαν με το ήθος τους και τις ικανότητές τους την κοινωνία όλη και όχι μόνο τη φράξια τους», έγραψε την επόμενη ημέρα της ΠΓ ένας κατεξοχής τσιπρικός: ο Νίκος Καρανίκας. Δείχνοντας την άτυπη γραμμή.

«Presidentialisation». Θα συριζοποιηθεί τελικά ο Τσίπρας ή θα τσιπροποιηθεί ο ΣΥΡΙΖΑ; Ιδού το ερώτημα. «Μα το κόμμα είναι ήδη αρκετά ηγετοκεντρικό, θα γίνει κι άλλο. Δεν είναι τίποτα πρωτότυπο, η τάση είναι διεθνής, presidentialisation λέγεται! (και στα κόμματα και στις κυβερνήσεις). Και είναι γενικευμένο, ειδικά στα κόμματα. Γίνονται όλο και πιο ηγετοκεντρικά και το κόμμα-δίκτυο» μας άφησε», λέει στα «ΝΕΑ» κορυφαίος πολιτικός επιστήμονας με γνώση της ιστορίας του ευρωκομμουνισμού.

Είπαμε το κόμμα – δίκτυο, τέλος. Ολα αυτά τα εγχειρήματα αποκέντρωσης είναι συμπαθητικά επί της αρχής, αλλά το κόμμα είναι σκληρός μηχανισμός, κάποιος πρέπει να παίρνει τις αποφάσεις. Και όσοι εμπλέκονται στους μηχανισμούς του (αναπόφευκτο να υπάρχουν) είναι αυτοί που το καθορίζουν, όχι οι «φίλοι» με τη χαλαρή ένταξη, μέσω Διαδικτύου κ.λπ. Και φουλ επικοινωνία αλλά και παρουσία στον δημόσιο χώρο. «Εδώ η “δικτύωση” έχει νόημα, από τα επαγγελματικά επιμελητήρια μέχρι “κινηματικές” δράσεις τύπου “momentum” του Κόρμπιν ή κινητοποίηση οπαδών του Σάντερς. Ο Μακρόν ας πούμε δεν έχει τα δύο τελευταία, εξού και είναι εξαιρετικά ασταθής», συμπληρώνει ο καθηγητής.

Κόμμα και ηγέτης λοιπόν. Καθόλου τυχαία ο Τσίπρας αποκλείει προς το παρόν κάθε έννοια ψηφιακού συνεδρίου. Θέλει ενσώματες διεργασίες. Εχει όμως τον πλήρη έλεγχο πια στις κινήσεις. Αυτός δίνει τον τόνο. «Στους αριστερούς της ανανέωσης υπάρχει μία διολίσθηση από τον πρόεδρο στον αρχηγό. Ο πρόεδρος δείχνει να είναι όχι μόνο ο κεντρικός ηγέτης, αλλά και το αποκλειστικό κέντρο άσκησης πολιτικής. Οι αιτίες αυτής της διολίσθησης είναι πολλές. Ανάμεσά τους και η προβολή της Αριστεράς ως θέαμα και η μετατροπή του ηγέτη σε σόουμαν των ΜΜΕ», έγραψε ένας σοφός της Αριστεράς. Ο Αγγελος Ελεφάντης (Πολίτης, Νοέμβριος του 2007), όπως πρόσφατα μας θύμισε με κείμενό του ο φίλος του και διανοητής Μάκης Καβουριάρης. Μάλλον είχε δίκιο.