Προσοχή, φασισμός!

«Ο πρωτοφασισμός είναι ακόμη γύρω μας, συχνά φορώντας πολιτικά», έγραψε ο Ουμπέρτο Εκο το 1995 στο New York Review of Books. «Είμαστε εδώ για να θυμόμαστε τι έγινε τότε και να διακηρύξουμε με κατηγορηματικό τρόπο: «Δεν πρέπει να τους αφήσουμε να το ξανακάνουν». Αλλά σε ποιους ακριβώς αναφερόμαστε;».

Η απάντηση στην ερώτηση του μεγάλου ιταλού συγγραφέα ήταν ως τώρα εύκολη – τουλάχιστον για τους Αμερικανούς: ο Χίτλερ, οι Ναζί, ίσως και οι ισλαμιστές τρομοκράτες. Για πρώτη φορά όμως μετά τον πόλεμο, μια τρομακτική σκέψη περνάει από το μυαλό τους: κι αν ο φασισμός κατοικοεδρεύει στον Λευκό Οίκο;

«Ζούμε ακόμη σε μια δημοκρατία και ο Ντόναλντ Τραμπ δεν μπορεί να τη βγάλει καθαρή, συνεχίζει όμως να προσπαθεί», λέει στην Washington Post ο Φεντερίκο Φίνκελσταϊν, ιστορικός στο New School και συγγραφέας του «Μια Σύντομη Ιστορία Φασιστικών Ψεμάτων». Η πόζα του αμερικανού προέδρου με τη Βίβλο, που συνδέει την πολιτική βία με τη θρησκεία, αποτελεί μια επιδέξια φασιστική προπαγάνδα, βγαλμένη κατευθείαν από το εγχειρίδιο του φασισμού. «Ο Γκέμπελς και ο Χίτλερ θα ήταν υπερήφανοι για τον Ντόναλντ Τραμπ. Θα εκτιμούσαν ιδιαίτερα τους τρόπους με τους οποίους ψεύδεται και παρουσιάζεται ως ένας ηγέτης με άμεση σύνδεση με τα θεία».

Σε εκείνο το άρθρο του, ο Εκο είχε ξεχωρίσει 14 χαλαρά χαρακτηριστικά του αρχέγονου φασισμού. Πολλά από αυτά συναντώνται χωρίς ιδιαίτερο κόπο στον Tραμπισμό-Ρεπουμπλικανισμό: η λατρεία της παράδοσης, ο σεξισμός, η λατρεία του ηρωισμού, η περιφρόνηση προς τους αδυνάτους, η πεποίθηση πως η σκέψη είναι μια μορφή ευνουχισμού και η διαφωνία συνιστά προδοσία, η εμμονή με τις συνωμοσίες, η επίκληση της ξενοφοβίας. Αυτό που έλειπε όμως ως τώρα στην αμερικανική κυβέρνηση για να κάνει το αποφασιστικό βήμα προς τον ολοκληρωτισμό ήταν ο άμεσος πολιτικός έλεγχος των δυνάμεων της τάξης και των παραστρατιωτικών ομάδων.

Οι ταραχές των τελευταίων ημερών με αφορμή την άγρια δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ δείχνουν ότι ο Τραμπ εκπλήρωσε και αυτή τη συνθήκη. Είναι καιρός λοιπόν να το πούμε καθαρά, γράφει ο Εϊνταμ Γουάινστιν στην επιθεώρηση The New Republic: είτε βάσει είτε ελλείψει σχεδίου, ο Τραμπ και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα διοικούν ένα αμερικανικό κράτος που οργανώνουν όλο πιο έντονα στη βάση φασιστικών αρχών. Είναι καιρός επίσης να αναρωτηθούμε τι άλλο μπορεί να κάνουν οι φασίστες στη διάρκεια μιας πρωτοφανούς πανδημίας, εν μέσω μιας πρωτοφανούς ανεργίας, απέναντι σε μια πρωτοφανή αντίσταση ενόψει μιας πρωτοφανούς εκλογικής αναμέτρησης.

O φιλειρηνισμός συμπορεύεται με τον εχθρό, έγραφε ο Εκο, «από τη στιγμή λοιπόν που οι εχθροί πρέπει να νικηθούν, θα υπάρξει μια τελική μάχη, μετά την οποία το κίνημα θα αποκτήσει τον τελικό έλεγχο του κόσμου». Οσο πλησιάζουν οι αμερικανικές εκλογές, τόσο πιο άγρια θα γίνεται αυτή η μάχη.