Σχέδιο κατάργησης της κράτησης

Η προστατευτική κράτηση αποτελεί έσχατο μέσο προστασίας των ασυνόδευτων ανηλίκων, το οποίο ενεργοποιείται μόνο στην περίπτωση που δεν υπάρχουν αντίστοιχες θέσεις σε κατάλληλες δομές. Η κατακόρυφη αύξηση του αριθμού των ασυνόδευτων ανηλίκων στη χώρα μας, σε συνδυασμό με τη διαχρονική έλλειψη αποτελεσματικού δικτύου δομών και υπηρεσιών για την προστασία αυτού του πληθυσμού, έχουν πολλές φορές ως αποτέλεσμα να χρησιμοποιείται αυτό το έσχατο μέτρο προστασίας. Μια σύγκριση του αριθμού των ασυνόδευτων ανηλίκων που βρίσκονται στη χώρα μας με τον αντίστοιχο εκείνων που βρίσκονται σε άλλα κράτη-μέλη, αρκεί για να δείξει το μέγεθος του προβλήματος.

Στον σχεδιασμό της κυβέρνησης είναι η κατάργηση της προστατευτικής κράτησης, υλοποιώντας τα σχετικά μέτρα σε δύο φάσεις: βραχυπρόθεσμα και μεσο/μακροπρόθεσμα. Σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, η κυβέρνηση πέτυχε στο πλαίσιο του προγράμματος μετεγκατάστασης που υλοποιείται σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, να έχουν προτεραιότητα για μετεγκατάσταση σε άλλα κράτη-μέλη, και τα παιδιά που βρίσκονται σε προστατευτική κράτηση. Αυτό σημαίνει ότι ξεκινάει άμεσα η σταδιακή μεταφορά των ασυνόδευτων ανηλίκων -που θα κριθεί ότι το βέλτιστο συμφέρον τους είναι να μετεγκατασταθούν σε κάποιο άλλο κράτος-μέλος-, από τα αστυνομικά τμήματα σε προσωρινές δομές όπου θα στεγαστούν μέχρι να μετεγκατασταθούν σε άλλα κράτη-μέλη, ενώ παράλληλα, εκείνα τα οποία θα παραμείνουν στην Ελλάδα θα μεταφερθούν σε κατάλληλες δομές στην ενδοχώρα.

Παράλληλα, σχεδιάζεται η ανάπτυξη δομών προσωρινής φιλοξενίας στην ενδοχώρα, οι οποίες θα λειτουργούν προπαρασκευαστικά για τη μετάβαση των ασυνόδευτων ανηλίκων σε δομές μακροχρόνιας φιλοξενίας. Σε αυτές τις δομές θα παρέχονται υπηρεσίες και θα εφαρμόζονται προγράμματα που αντιμετωπίζουν ολιστικά και ολοκληρωμένα τις ανάγκες των ανηλίκων (π.χ. ψυχικής υγείας, εκπαίδευσης). Οι λόγοι που καθιστούν αναγκαίο αυτόν τον σχεδιασμό υπαγορεύονται από τις αιτίες που έχουν ως αποτέλεσμα να βρίσκονται άστεγα τα ασυνόδευτα ανήλικα. Πολλά από τα ανήλικα που βρίσκονται σε προστατευτική κράτηση είναι κατά κανόνα εκείνα που περνάνε από τον Εβρο καθώς και εκείνα που φεύγουν από τις δομές φιλοξενίας (για διάφορους λόγους). Τα ανήλικα της πρώτης κατηγορίας ταξιδεύουν εντός της χώρας μας περνώντας «κάτω από το ραντάρ» των ελληνικών αρχών, με αποτέλεσμα να φτάνουν στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπως π.χ. η Αθήνα, και να ενημερώνονται εδώ για πρώτη φορά από ΜΚΟ που εργάζονται στο πεδίο, για τα βασικά τους δικαιώματα (αίτημα ασύλου, επανένωσης κ.λπ.). Ο στόχος λοιπόν είναι να αναπτυχθούν δομές προσωρινής φιλοξενίας ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα αυτές οι περιπτώσεις, να αναπτύσσεται από νωρίς σχέση εμπιστοσύνης με τις ελληνικές αρχές, να καταγράφονται και να μην καταλήγουν στα αστυνομικά τμήματα. Επιπλέον, έχει ήδη ξεκινήσει ο σχεδιασμός που θα επιτρέψει την αξιολόγηση της ποιότητας των υπηρεσιών που παρέχονται στο πλαίσιο των μακροχρόνιων δομών φιλοξενίας, ώστε να διαπιστωθεί πού χρειάζεται να γίνουν βελτιώσεις και να αναπροσαρμοστεί το πλαίσιο ώστε να εξυπηρετεί καλύτερα τις ανάγκες των ασυνόδευτων ανηλίκων και να μειώνονται οι πιθανότητες να εγκαταλείπουν τα ανήλικα τη δομή. Η υλοποίηση λοιπόν αυτών των μέτρων θα επιτρέψει τόσο σε βραχυπρόθεσμο όσο και σε μακροπρόθεσμο επίπεδο τη διασφάλιση με πιο αποτελεσματικό τρόπο των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ασυνόδευτων ανηλίκων και άρα την εξάλειψη των λόγων για τους οποίους διατηρούμε την προστατευτική κράτηση επί τόσα έτη στη χώρα μας.

Η Ειρήνη Αγαπηδάκη είναι ειδική γραμματέας Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων