Ευτυχώς Μείναμε Ευρώπη

Η επιτυχία έχει πολλούς πατέρες. Η γαλλογερμανική πρόταση για τη δημιουργία του Ταμείου Ανάκαμψης που θα προικιστεί με 750 δισ. ευρώ ήδη χαιρετίζεται, εκτός από τη ΝΔ, από τον ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΙΝΑΛ. Η αξιωματική αντιπολίτευση εμφανίζεται ως ευρωπαϊκή δύναμη που επιδιώκει να μπει στο κάδρο του σουξέ. Ο ΣΥΡΙΖΑ άλλωστε είναι το κόμμα που ανέκαθεν από την Ευρώπη ζητούσε λεφτά.

Με τούτα και με τ’ άλλα, πάντως, ο ΣΥΡΙΖΑ προσπαθεί να ξεχαστεί το 2015 – και ιδίως το σκληρό πρώτο εξάμηνο που οδήγησε στο δημοψήφισμα και, παραλίγο, στην αποπομπή της χώρας από την ευρωζώνη και από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Να ξεχαστεί ο παραλογισμός μιας κυβερνητικής θητείας που σημαδεύτηκε από τη «διαπραγμάτευση» του Βαρουφάκη, από την εθνικοπατριωτική βαναυσότητα του Καμμένου, από τις περίεργες μεθοδεύσεις του οικονομικού επιτελείου, από τον διχαστικό λόγο τού «Ή εμείς ή αυτοί» που εξέπεμπε ο Τσίπρας – κι από την αβεβαιότητα που έφερνε η πιθανότητα της πρόσκρουσης στα βράχια.

Σε εκείνο τον ζοφερό καιρό, εμφανίστηκε στους δρόμους μια δυναμική κίνηση που δεν έκανε επεισόδια, δεν ταλαιπωρούσε τους άλλους πολίτες, δεν έσπαγε και δεν απειλούσε. Αλλά διεκδικούσε. Ηταν η κίνηση Μένουμε Ευρώπη, ουσιαστικά μια σειρά κινητοποιήσεων που έμειναν ορφανές. Οι οργανωτές έμειναν ευρύτερα άγνωστοι (οι περισσότεροι είναι πασίγνωστοι για τις επαγγελματικές ή τις επιστημονικές τους δραστηριότητες), δεν έκαναν εμφανίσεις στα ΜΜΕ, δεν έδωσαν συνεντεύξεις, δεν κατέβασαν πλατφόρμες – κυρίως όμως δεν διεκδίκησαν ρόλο μετά. Είχαν έναν σκοπό: Ελλάδα, Ευρώπη, Δημοκρατία. Σ’ αυτές τις τρεις λέξεις, σε ένα σύνθημα σύγκλισης ελάχιστου επιπέδου, το Μένουμε Ευρώπη διεκδίκησε τη δημιουργία ενός κινήματος πολιτών που θα διεκδικούσε τα ελάχιστα: την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας. Που ήταν προϋπόθεση δημοκρατίας – και μακροπρόθεσμα ανάκαμψης και προόδου.

Το κίνημα εκείνο, που κατάφερε να κάνει τρεις μεγάλες συγκεντρώσεις, απολύτως ακομμάτιστες, τις οποίες δεν μπόρεσαν είτε δεν επεδίωξαν να στηρίξουν με τους μηχανισμούς τους τα κόμματα (ΝΔ, ΚΙΝΑΛ, Ποτάμι). Την αναγκαιότητά του στήριξαν ανεξάρτητοι, ανέστιοι και, ασφαλώς, πολλοί κομματικοί, οι οποίοι και έσυραν τις ηγεσίες τους έστω σε τύποις στήριξη. Ανάμεσα στους πολίτες που συμμετείχαν ήταν και ο 97 χρόνων Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, που κατανοώντας την ανάγκη της ευρωπαϊκής φωνής στις 22 Ιουνίου 2015 κατέβηκε ο ίδιος στη συγκέντρωση του Συντάγματος και έκανε δηλώσεις είκοσι μέτρα από μια ομάδα μπαχαλάκηδων που προσπάθησαν να προκαλέσουν επεισόδια. Δεν είπε πολλά. Τόνισε ότι «η Ελλάδα είναι και θα παραμείνει Ευρώπη. Αυτό είναι το θέλημα του ελληνικού λαού».

Ποιες ήταν οι κυβερνητικές θέσεις τότε; Οτι το σύνθημα Μένουμε Ευρώπη τείνει να γίνει ιδεολόγημα δίχως περιεχόμενο. Η Ευρώπη αναδεικνύεται σε υπέρτατο αγαθό και η κίνηση υπέρ αυτής είναι έκφραση υποτέλειας. Δεν υπάρχει μία και μόνη Ευρώπη. Κι η γερμανική Ευρώπη που κυριαρχεί είναι του σκληρού νεοφιλελευθερισμού, της ανισότητας, της ανεργίας, της μεταδημοκρατίας και της κατεδάφισης του κοινωνικού κράτους και των εργασιακών δικαιωμάτων.

Ολα αυτά ο ΣΥΡΙΖΑ, ο αρχηγός του οποίου λίγες εβδομάδες μετά έκανε την κωλοτούμπα, δεν θέλει να τα θυμόμαστε. Και πολλοί ακόμα. Αξίζει όμως να σκεφτόμαστε πού θα ήμασταν σήμερα, όσοι ζήσαμε την τοξικότητα και τον διχασμό αλλά κι όσοι ήταν στην απέναντι πλευρά, αν είχαμε βρεθεί εκτός Ευρώπης. Τι θα ήταν σήμερα η δημοκρατία; Και τι θα ήταν η Ελλάδα – μακριά όχι μόνο από το πρόγραμμα του Ταμείου Ανάκαμψης αλλά και από τη δημοκρατική Δύση;