«Πολιορκία» της Αιγύπτου για καθορισμό ΑΟΖ

Διπλωματική «πολιορκία» της Αιγύπτου επιχειρεί η Αθήνα στο πλαίσιο και του σκληρού μπρα ντε φερ που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς η Τουρκία ανεβάζει επικίνδυνα τους τόνους. Η Αθήνα, σύμφωνα με πληροφορίες, προχωρεί τις συνομιλίες για τον καθορισμό Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης Ελλάδας – Αιγύπτου και θέλει να υπάρξει αποτέλεσμα το συντομότερο δυνατό, παρά τις καθυστερήσεις που προκάλεσε η πανδημία του COVID-19. Οι διαπραγματεύσεις παραμένουν σε εξέλιξη, με τις προοπτικές να χαρακτηρίζονται «θετικές», έστω και αν προς το παρόν δεν υπάρχει συμφωνία. Μια συμφωνία που για την Αθήνα αλλάζει τα δεδομένα και ακυρώνει και στην πράξη το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο για τις θαλάσσιες ζώνες.

Με δεδομένο ότι η Αθήνα δεν δείχνει πρόθυμη να προχωρήσει – προς το παρόν – σε κατάθεση συντεταγμένων για τις θαλάσσιες ζώνες, οι εργασίες αυτές εκτιμάται ότι πρέπει να επιταχυνθούν, απέναντι και στην επιμονή της Αγκυρας σε δηλώσεις μηδενικής υποχώρησης σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, παράλληλα με απειλές ότι θα προχωρήσει σε γεωτρήσεις και στην περιοχή «δικαιοδοσίας της» με βάση το μνημόνιο. Σε αυτό το πλαίσιο οι διαπραγματεύσεις Ελλάδας – Αιγύπτου για τον ορισμό ΑΟΖ αποκτούν προβάδισμα έναντι των συνομιλιών με την Ιταλία, για την οποία υποβόσκει και σχετική καχυποψία λόγω των πληροφοριών για επαφές με την Τουρκία.

Η επιθετική προσέγγιση της Αιγύπτου από την ελληνική διπλωματία ξεκίνησε μετά την υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, που επιχειρεί να δώσει στην Τουρκία έξοδο στο Αιγαίο μέσω επιβολής νέων τετελεσμένων. Το τουρκολιβυκό μνημόνιο ήταν η αφορμή να βγει από το συρτάρι ο φάκελος για την οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου και να ξεκινήσουν διμερείς επαφές για την υλοποίηση ενός σχεδίου που βρισκόταν υπό συζήτηση επί σειρά ετών. Οι κακές σχέσεις Τουρκίας – Αιγύπτου δικαιολογούν και την αισιοδοξία της Αθήνας για προβάδισμα στις διαπραγματεύσεις στο θέμα της ΑΟΖ με το Κάιρο, καθώς ίσως η Αγκυρα να είχε πιο δελεαστικές προτάσεις.

Υψηλόβαθμες διπλωματικές πηγές, περιγράφοντας τους στόχους της Αθήνας το επόμενο διάστημα, δίνουν ιδιαίτερο βάρος στις συμμαχίες στην Ανατολική Μεσόγειο και στον αραβικό κόσμο, υπογραμμίζοντας τη σημασία της κοινής διακήρυξης της πενταμερούς Ελλάδας – Κύπρου – Αιγύπτου – Γαλλίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, που για πρώτη φορά στα χρονικά είχε καθαρά αντιτουρκική ατζέντα και τόσο σαφή μηνύματα ενάντια στην παραβατική συμπεριφορά της Αγκυρας στην περιοχή, ανοίγοντας τη βεντάλια όλων των ζητημάτων που απασχολούν Αθήνα και Λευκωσία. Μια πενταμερής που κρατήθηκε σχεδόν μυστική μέχρι την ώρα της έναρξής της, με στόχο να μην υπάρχει η δυνατότητα – σύμφωνα με πληροφορίες – να προετοιμαστεί η αντίδραση της Αγκυρας.

ΕΝΟΧΛΗΣΗ – ΑΝΗΣΥΧΙΑ. Σύμφωνα με εκτιμήσεις διπλωματών, η άμεση αντίδραση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο ανακοινωθέν, σε μόλις 57 λεπτά, αποδεικνύει ενόχληση και ανησυχία για τη δημιουργία νέων συμμαχιών που καταγγέλλουν τις τουρκικές μεθοδεύσεις. Διπλωματικές πηγές τονίζουν τον ρόλο των πολυμερών συνεργασιών που ξεκίνησαν με τα τριμερή σχήματα και σημειώνουν την ανάγκη επέκτασής τους. Θα μπορούσε, όπως σημειώνουν, η πενταμερής Ελλάδα – Κύπρος – Αίγυπτος – Γαλλία – Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να διευρυνθεί ακόμα περισσότερο. Στους πιθανούς συμμετέχοντες που διερευνώνται είναι οι ΗΠΑ (ακόμα και αν δεν θα μπορούσαν να συναινέσουν σε μια τόσο ξεκάθαρη δήλωση κατά των τουρκικών προκλήσεων), η Αρμενία ή η Σαουδική Αραβία. Διεύρυνση θα μπορούσε να επιδιωχθεί, όπως τονίζουν, και στο σχήμα της τριμερούς Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, παρά τις επικοινωνιακές προσπάθειες της Τουρκίας για προσέγγιση της ισραηλινής πλευράς.

Διπλωματικοί κύκλοι τονίζουν την ανάγκη ενίσχυσης των συμμαχιών της ελληνικής πλευράς στην Ανατολική Μεσόγειο απέναντι στην Αγκυρα, που έσπευσε να εντάξει Αθήνα και Λευκωσία στη «συμμαχία του κακού», και τη θωράκισή της στην επόμενη μέρα της πανδημίας με κινήσεις που θα κατοχυρώνουν τα κυριαρχικά της δικαιώματα, τόσο σε διεθνείς οργανισμούς όσο και με ενίσχυση των περιφερειακών συνεργασιών, που θα αποδεικνύουν ότι περνά από τις δηλώσεις σε πράξεις. Ιδιαίτερα στη σκιά του σεναρίου η Τουρκία να επιλέξει επιστροφή στην αγκαλιά της Δύσης ως ο «άσωτος υιός», διεθνολόγοι τονίζουν και την ύπαρξη του κινδύνου να ακολουθήσει και η «θυσία του μόσχου του σιτευτού», που ίσως είναι η Κύπρος, ίσως ανταλλάγματα στο ζήτημα των τουρκικών διεκδικήσεων σε σχέση με τις θαλάσσιες ζώνες.