Μυστήρια

Πριν από λίγο καιρό, όλη η Ευρώπη – και η Ελλάδα μαζί της – μιλούσε μόνο γι’ αυτό. Ηταν το πρόβλημα που ενίσχυε τους κάθε λογής εθνικολαϊκιστές και υπονόμευε την ευρωπαϊκή ενότητα. Αλλά ήταν αρκετή η έφοδος του κορωνοϊού για να το εκτοπίσει από το προσκήνιο. Σύμφωνα με στοιχεία της Frontex, μόλις 900 μετανάστες πέρασαν παράνομα στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ενωσης τον Απρίλιο, κατά 85% λιγότεροι σε σχέση με τον Μάρτιο. Είναι ο μικρότερος αριθμός από τότε που άρχισαν να συγκεντρώνονται στοιχεία, το 2009.

Η μεγαλύτερη μείωση παρατηρήθηκε βέβαια στα ελληνοτουρκικά σύνορα, αφού ο Ερντογάν αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τον εκβιασμό που ασκούσε το προηγούμενο διάστημα: τον Απρίλιο πέρασαν μόλις 40 άτομα, στην πλειοψηφία τους Αφγανοί. Μειώσεις όμως σημειώθηκαν επίσης τόσο στη Βαλκανική Οδό (94%), όσο και στον διάδρομο της Δυτικής Μεσογείου (82%), απ’ όπου οι Μαφίες στέλνουν μετανάστες στις ισπανικές ακτές.

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι το φαινόμενο είναι προσωρινό. Και ότι υπάρχει κίνδυνος, όταν αποκατασταθεί η διεθνής κυκλοφορία, η μετανάστευση να απογειωθεί για τον ίδιο ακριβώς λόγο που σημείωσε προσωρινή κάμψη: τον κορωνοϊό, δηλαδή, που οδηγεί σε ενίσχυση του ISIS, πολλαπλασιασμό των προβλημάτων ασφαλείας και αύξηση της φτώχειας. «Δεν θα εκπλαγώ αν άνθρωποι που δεν είχαν σκεφτεί να μεταναστεύσουν θεωρήσουν τώρα αυτό το ενδεχόμενο μια εναλλακτική λύση», λέει στην «El País» η ισπανίδα ειδικός Τζέμα Πινιόλ, που συμβουλεύει αρκετούς ευρωπαϊκούς οργανισμούς. «Το ερώτημα είναι αν η Ευρώπη είναι προετοιμασμένη ή θα συνεχίσουμε να καταδικάζουμε τους μετανάστες να πεθαίνουν στη θάλασσα».

Ενδιαφέρει κανέναν πραγματικά αυτό το ερώτημα; Ενδιαφέρουν κανέναν οι καταγγελίες μιας σειράς Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων για μυστηριώδεις εξαφανίσεις προσφύγων στην Ελλάδα; Η νορβηγική Aegean Boat Report υποστηρίζει ότι στις 28 Απριλίου χάθηκαν τα ίχνη 40 προσφύγων στη Σάμο: το πιθανότερο είναι ότι στάλθηκαν πίσω στην Τουρκία με τις «πνευστές σωσίβιες σχεδίες» (liferafts) που φέρεται ότι χρησιμοποιεί συστηματικά τον τελευταίο καιρό η ελληνική ακτοφυλακή. Σύμφωνα με την ίδια οργάνωση, άλλα εννιά ανάλογα επεισόδια είχαν σημειωθεί τις προηγούμενες ημέρες με 169 πρόσφυγες και μετανάστες.

Μια συμμαχία ΜΚΟ με την ονομασία Border Violence Monitoring Network καταγγέλλει επίσης ότι τις τελευταίες εβδομάδες έχουν σταλεί πίσω στην Τουρκία άλλοι 200 πρόσφυγες, οι περισσότεροι από τους οποίους βρίσκονταν σε καταυλισμούς μακριά από τα σύνορα. Οι καταγγελίες είναι επώνυμες, η «Libération» αφιέρωσε αυτή την εβδομάδα στο θέμα δύο σελίδες. Η ελληνική κυβέρνηση είτε αρνείται να σχολιάσει είτε μιλά για fake news, ενώ ο βουλευτής της ΝΔ Κωνσταντίνος Μπογδάνος δεν διστάζει να επιβεβαιώσει τις παράνομες επαναπροωθήσεις με το επιχείρημα ότι η Ελλάδα έπαψε να είναι μια «ισλαμολάγνα νεοαριστερή λαθροντίσνεϊλαντ».

Μπορεί κάποιοι να τα θεωρούν αυτά αστεία. Ή να πιστεύουν ότι μόνο με τέτοιες μεθόδους μπορεί να αντιμετωπιστεί το Προσφυγικό-Μεταναστευτικό. Αλλά στα ανθρώπινα δικαιώματα μια δημοκρατία δεν μπορεί για κανέναν λόγο να κάνει εκπτώσεις.