Ο Τραμπ, ο ιός και {LF}το «πρώτα η Αμερική»

Οι περίοδοι απομονωτισμού δεν είναι κάτι νέο στην αμερικανική εξωτερική πολιτική. Σήμερα όμως δεν πρόκειται απλώς για απομονωτισμό, αλλά για πολύ περισσότερα, σε έναν κόσμο πιο διασυνδεδεμένο από ποτέ. Πρόκειται για απομονωτισμό με επιθετικά λαϊκιστικά χαρακτηριστικά που αμαυρώνει τη διεθνή εικόνα της χώρας: δείχνει να εγκαταλείπει τους συμμάχους της ενώ μέμφεται διαρκώς εχθρούς και φίλους. Τελικά, το ερώτημα είναι ένα: Φέρνει η πανδημία το τέλος της παγκόσμιας αμερικανικής ηγεμονίας;

Ο Τραμπ εξελέγη λέγοντας «πρώτα η Αμερική». Ομως, σήμερα, η Κίνα, η Ρωσία, η Τουρκία και η… Κούβα στέλνουν ανθρωπιστική βοήθεια στις ΗΠΑ! Αραγε, πώς θα άκουγε αυτή την είδηση ο Ρόναλντ Ρίγκαν; Ταυτόχρονα, η αμερικανική κυβέρνηση όχι απλώς είναι διεθνώς απούσα, αλλά, αντίθετα, φτάνει να παγώσει τη χρηματοδότηση του ΠΟΥ. Η πανδημία όξυνε ακόμη περισσότερο τη γνωστή περιφρόνηση του Τραμπ για τη διεθνή πολυμερή συνεργασία και την ξενοφοβική δημαγωγία του: πριν έφταιγαν οι μετανάστες. Τώρα φταίνε και οι Κινέζοι. Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η χαοτική ομοσπονδιακή αντίδραση υπήρξε καταστροφική: τα κρούσματα ήδη ξεπέρασαν το ένα εκατομμύριο και οι θάνατοι τις 64.000. Αυτό είχε όμως και συνέπεια να υπονομεύσει ακόμα περισσότερο την αξιοπιστία των ΗΠΑ ως παγκόσμιου σημείου αναφοράς. Πάντως, η ανεπιτυχής αντιμετώπιση του κορωνοϊού οφείλεται κυρίως σε πολιτικά λάθη, μα και σε συστημικές αδυναμίες του κοινωνικού κράτους.

Ως προς την οικονομία, στις ΗΠΑ συρρικνώθηκε κατά 4,8% το πρώτο τρίμηνο του 2020 έναντι 6,8% στην Κίνα και 3,8% στην ευρωζώνη. Η ανεργία θα αγγίξει το 15% τον Απρίλιο, αντίθετα με το 6,6% στην Κίνα και το 5,8% στη Γερμανία. Τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη αποφάσισαν να επιδοτήσουν τους μισθούς, αλλά στις ΗΠΑ αυτό δεν υπάρχει: 30,3 εκατομμύρια πολίτες έχασαν τις δουλειές τους τις τελευταίες έξι εβδομάδες και κινδυνεύουν να μείνουν ανασφάλιστοι. Ετσι, έρχονται τώρα στην επιφάνεια και βαθιές κοινωνικοφυλετικές ανισότητες. Υπάρχει όμως μεγάλη εσωτερική αντίδραση: η κοινωνία των πολιτών και οι κυβερνήσεις των Πολιτειών, με κυριότερη αυτή της Νέας Υόρκης, αντιτίθενται έμπρακτα στον Τραμπ, αναδεικνύοντας τη μοναδική δύναμη του συστήματος checks and balances.

Από την άλλη πλευρά πολλοί αμερικανοί ερευνητές και εταιρείες που χρηματοδοτούνται από τις ΗΠΑ ηγούνται του αγώνα για το φάρμακο και το εμβόλιο. Ταυτόχρονα, σε αυτή τη νέα πραγματικότητα και με την πρωτοφανή εξάρτηση από το Ιντερνετ, οι αμερικανικοί γίγαντες της τεχνολογικής βιομηχανίας κυριαρχούν στο μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη και συνεργάζονται με διεθνείς οργανισμούς. Σε έναν υπερπαγκοσμιοποιημένο κόσμο όπου η επικοινωνία είναι δύναμη και η συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα ευημερεί, οι τεχνολογικοί γίγαντες συνιστούν μέρος της αμερικανικής ηγεμονίας με την ευρύτερη έννοια.

Δεν πρέπει, τέλος, να ξεχνάμε και το ισοζύγιο στρατιωτικής ισχύος. Οι ΗΠΑ παραμένουν μακράν η μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του κόσμου, πολύ ισχυρότερες από τη Ρωσία και την Κίνα, κάτι που δεν αναμένεται να αλλάξει. Παραμένουν επίσης η μεγαλύτερη οικονομική δύναμη και η μοναδική με νόμισμα παγκόσμιων συναλλαγών. Και χωρίς να υποτιμάμε την οικονομική ισχύ της Κίνας, πρέπει να λάβουμε υπόψη τη δομική διασύνδεση των δύο οικονομιών: η κινεζική οικονομία εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από την ευστάθεια της αμερικανικής οικονομίας, καθώς το Πεκίνο κρατάει 1,09 τρισεκατομμύρια δολάρια αμερικανικού χρέους.

Η Αμερική δεν είναι ο Τραμπ. Και, τελικά, στις μέρες του δεν ήρθε «πρώτα». Στις εκλογές του Νοεμβρίου ο λόγος θα περάσει στον αμερικανικό λαό. Οι πολίτες μπορούν να επαναφέρουν τη χώρα. Να επιβάλουν ισχυρότερο κράτος πρόνοιας και πράσινη ανάκαμψη. Και να επουλώσουν το πολύτιμο, λαβωμένο επί Τραμπ, soft power της χώρας.

Η Βασιλική Μαλούχου είναι πτυχιούχος και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στο Ινστιτούτο Πολιτικών Σπουδών του Παρισιού και συνεργάτρια του αμερικανικού περιοδικού «Boxoffice Pro»