Κάπνισμα και κορωνοϊός: σχέση αγάπης και μίσους

Oταν πριν από λίγες μέρες, ο αγαπητός και πάντα καλά ενημερωμένος καθηγητής Τσιόδρας ρωτήθηκε αν το κάπνισμα αποτελεί παράγοντα κίνδυνου του κορωνοϊού, απάντησε αμέσως και είπε ότι δυστυχώς η καπνιστική συνήθειας διέφυγε της συστηματικής συμπλήρωσης του εθνικού δελτίου καταγραφής των κρουσμάτων του ιού. Ανέφερε όμως ότι θα γίνει από εδώ και πέρα. Οι πρώτες επιδημιολογικές μελέτες έρχονται από την Κίνα, την αρχική εστία της πανδημίας, που σαφώς έδειξαν ότι οι καπνιστές νοσούν βαρύτερα από τους μη-καπνιστές. Μάλιστα όπως αναφέρει και η Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας της Αγγλίας οι καπνιστές έχουν 14 φορές περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν βαρύτερη νόσο. Αξιοσημείωτο είναι ότι το κάπνισμα βρέθηκε να είναι πιο σημαντικός παράγοντας κινδύνου από τη μεγάλη ηλικία (14 φορές έναντι 8,5 της ηλικίας). Υπάρχουν τουλάχιστον 13 τέτοιες επιδημιολογικές μελέτες, αλλά δυστυχώς αφορούν μόνο νοσοκομειακούς ασθενείς και δεν γνωρίζουμε τι γίνεται με τους φορείς του ιού με ελαφρά συμπτώματα που έμειναν στο σπίτι.

Οι μελέτες έδειξαν ότι οι βαριά άρρωστοι, αυτοί του χρειάζονται Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ), πάσχουν και από κάποιο άλλο νόσημα (συν-νοσηρότητα), συνήθως από το καρδιαγγειακό ή το αναπνευστικό σύστημα. Και εδώ κοινός παρονομαστής είναι το κάπνισμα που κάνει τη δουλειά των γιατρών τής Μονάδος πολύ δύσκολη.

Την πιθανότητα να είναι πιο ευαίσθητοι οι καπνιστές στον ιό απέδωσε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) κυρίως στις κινήσεις των χεριών του καπνιστή που τα δάκτυλα του ακουμπούν το στόμα. Αλλά δεν παρέλειψε να τονίσει ότι βασική πύλη εισόδου του ιού είναι το αναπνευστικό και ο εισπνεόμενος αέρας.

Η πρώτη μάχη με τον ιό δίνεται στον πνεύμονα, στα συνοριακά κύτταρα του επιθηλίου (epithelial barrier cells). Τα κύτταρα αυτά στους καπνιστές έχουν υποστεί ήδη σημαντικές βλάβες. Είναι κοντύτερα των φυσιολογικών, αρά το τείχος προστασίας είναι χαμηλότερο, έχουν λιγότερους και δυσλειτουργικούς κροσσούς, το δεύτερο επίπεδο άμυνας κατά του ιού. Πρόσφατα μάλιστα δημοσιεύτηκε εργασία που έδειξε ότι ένα ένζυμο (ACE2) που διευκολύνει την είσοδο του ιού στα κύτταρα είναι αυξημένο στους καπνιστές. Να λοιπόν γιατί ο ιός προτιμά τους καπνιστές! Βασιζόμενοι στα ευρήματα αυτά επιστήμονες συζητούν για φάρμακα που θα μπορέσουν να εμποδίσουν αυτόν τον τρόπο εισόδου του ιού στο κύτταρο, όπως το Camostal στην Ιαπωνία. Επίσης γίνεται λόγος και για τα γνωστά φάρμακα που μπλοκάρουν το ACE. Ομως και εδώ έχουμε πολύ δρόμο μέχρι να φτάσουμε σε σαφή θεραπευτικά συμπεράσματα. Οσον άφορα τη νόσο των καπνιστών, τη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), τα δεδομένα είναι ακόμη πιο δραματικά. Το ένζυμο, που αναφέραμε προηγουμένως (ACE), βρέθηκε ακόμη πιο αυξημένο και από τους καπνιστές κάνοντας τους αρρώστους αυτούς πολύ πιο ευαίσθητους, έχοντας δηλαδή πολύ περισσότερες κερκόπορτες εισόδου του ιού στα κύτταρά τους. Τα επιδημιολογικά στοιχεία που έδειξαν 17,8 φόρες μεγαλύτερη πιθανότητα νοσηλείας στη ΜΕΘ των αρρώστων με ΧΑΠ επιβεβαιώνουν αυτά τα πειραματικά δεδομένα.

Αν και είναι πολύ πρόωρο να βγάλουμε τελικά συμπεράσματα της σχέσης καπνίσματος και κορωνοϊού, ας κρατήσουμε το βασικό μήνυμα ότι ο καπνιστής είναι 14 φόρες πιο ευάλωτος να παρουσιάσει βαριά νόσο από το μη-καπνιστή!

Με τα παραπάνω δεδομένα, αλλά και με την πιθανότητα επανέναρξης του καπνίσματος, λόγω του στρες των μέτρων της απομόνωσης, καλό θα είναι η ενημέρωση γύρω από το θέμα και η όλη αντικαπνιστική καμπάνια να εντατικοποιηθεί σε όλη τη διάρκεια της πανδημίας.

Μένουμε σπίτι χωρίς τσιγάρο.

Ο Νίκος Σιαφάκας είναι ομότιμος καθηγητής Πνευμονολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης