Ο επίμονος ασθενής

Το περασμένο Σάββατο, 10 Απριλίου, στη γειτονική Τουρκία καταγράφηκαν 5.140 νέα κρούσματα του κορωνοϊού ανεβάζοντας το σύνολο των νοσούντων σε περίπου 52.000. Εχουν καταμετρηθεί ως τώρα 1.100 θάνατοι, από τους οποίους οι περίπου 100 μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο. Τα σπασμωδικά μέτρα που λαμβάνονται εκεί, εξαιρετικά καθυστερημένα συνήθως, προκαλούν κοινωνική αναταραχή και, ενίοτε, εντάσεις. Ούτε ο πλέον αισιόδοξος παρατηρητής δεν θα μπορούσε να περιγράψει την κατάσταση της γείτονος χώρας ως κανονική, πολύ περισσότερο που η εκεί εξέλιξη της πανδημίας – περισσότερο από ό,τι αλλού – είναι απρόβλεπτη.

Η παραπάνω κατάσταση δεν αναχαιτίζει ούτε στο ελάχιστο την εφαρμογή των στρατηγικών σχεδιασμών της Τουρκίας, ειδικά σε ό,τι αφορά τις σχέσεις της με τους άτυχους γείτονές της. Στη Συρία τα τουρκικά στρατεύματα και οι βάσεις-παρατηρητήρια πολλαπλασιάζονται, στην Κύπρο τα γεωτρύπανα πηγαινοέρχονται πάντοτε εντός της ΑΟΖ και ενίοτε εντός των παραχωρηθέντων από την κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας οικοπέδων. Ως προς την Ελλάδα δε, η τουρκική επιθετικότητα γνωρίζει αιχμές που ποτέ πριν δεν είχαν συμβεί στο παρελθόν.

Οι υπερπτήσεις μέσα στο τρέχον έτος μετριούνται με τις εκατοντάδες. Δεν μιλούμε πλέον για παραβιάσεις του FIR Αθηνών ή των 10 μιλίων του εναέριου χώρου αλλά για κανονικές πτήσεις πάνω από ακατοίκητα και κατοικημένα νησιά (Χίος, Λέσβος κ.λπ.) στα 1.000, 2.000 ή 4.000 μέτρα ύψος. Οι αναπάντητες αυτές προκλήσεις συμπληρώνονται από πραγματικές ή εικονικές δεσμεύσεις θαλασσίων εκτάσεων συνήθως στο κέντρο του Αιγαίου. Η κλιμάκωση βρίσκεται προφανώς στο επίκεντρο των τουρκικών σχεδιασμών και ουδεμία νόσος ή πανδημία φαίνεται ικανή να τη μετριάσει.

Η αποτυχία των εκβιαστικών προθέσεων της γειτονικής χώρας για διοχέτευση πολλών χιλιάδων προσφύγων-μεταναστών εντός της ελληνικής επικράτειας στον Εβρο σε τίποτε δεν πτόησε επίσης τους τούρκους ιθύνοντες. Η βελτίωση των καιρικών συνθηκών, όπως όλα δείχνουν, μεταφέρει το σκηνικό του Εβρου στα θαλάσσια σύνορα του Αιγαίου. Οι δοκιμαστικές κινήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί πιστοποιούν την ενεργή ανάμειξη της τουρκικής ακτοφυλακής και τη διεύρυνση του φάσματος των προορισμών: τα μικρά νησιά, ακόμα και τα ακατοίκητα, είναι πλέον, και αυτά, στο στόχαστρο.

Οι δυσκολίες για την ελληνική πλευρά πολλαπλασιάζονται στον θαλάσσιο και νησιωτικό χώρο δημιουργώντας κινδύνους για κλιμάκωση. Η τουρκική ακτοφυλακή διαθέτει περίπου 60 σκάφη μεγαλύτερα των 100 τόνων και άλλα 17 μεταξύ 50 και 100 τόνων. Οι αντίστοιχοι αριθμοί για την ελληνική πλευρά είναι 5 και 8! Αυτό σημαίνει ότι τυχόν γενίκευση της ενεργού υποστήριξης στα πλοιάρια μεταφοράς προσφύγων θα προκαλούσε, σχεδόν αναπόφευκτα, την εμπλοκή του Πολεμικού Ναυτικού στην ανάσχεση. Είναι αμφίβολο αν ένα πλοίο του Πολεμικού Ναυτικού θα μπορέσει να κινηθεί με την ίδια αυτοσυγκράτηση που επιδεικνύουν – σε καταδιώξεις και απόπειρες εμβολισμών – τα μικρά πλοία του Λιμενικού.

Σύμφωνα με τις ενδείξεις, οι μήνες που έρχονται θα απαιτήσουν μεγάλη προσοχή, τύχη και ολύμπια ψυχραιμία. Αλλά και ετοιμότητα για το «μη αναμενόμενο».

Ο Γιώργος Μαργαρίτης είναι καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο ΑΠΘ