Τι κρατάμε για την επόμενη μέρα

Αποσβολωμένοι από τις συνέπειες της πανδημίας σε ανθρώπινες ζωές και σε οικονομικό κόστος αδημονούμε για τη μετα-κορωνοϊό εποχή. Αλλοι διαισθανόμενοι και άλλοι γνωρίζοντας ότι η επόμενη μέρα θα είναι όχι απλώς διαφορετική από εκείνη που αφήσαμε, αλλά και πολύ δύσκολη για τους περισσότερους. Η Ελλάδα, με τις γρήγορες και τολμηρές αποφάσεις της κυβέρνησης, με την κινητοποίηση του κράτους, την ηρωική προσπάθεια του νοσηλευτικού προσωπικού, την υπεύθυνη στάση της συντριπτικής πλειονότητας των πολιτών και την αρωγή δωρητών, κέρδισε τον αναγκαίο πολύτιμο χρόνο για να προετοιμάσει κατάλληλα το σύστημα υγείας και να εκπαιδεύσει την κοινή γνώμη, γεγονός που αναγνωρίζεται πλέον διεθνώς.

Οι αριθμοί ανθρώπινων απωλειών και σοβαρών περιστατικών, οι βασικοί δείκτες που πρέπει να μας απασχολούν, παραμένουν – συγκρινόμενοι με άλλες χώρες – σχετικά μικροί, αν και κάθε θάνατος προκαλεί θλίψη. Σήμερα λιγότερο από το 1/10 των διαθέσιμων κλινών ΜΕΘ φιλοξενεί περιστατικά Covid-19 ενώ ταυτόχρονα προστίθενται συνεχώς νέες Μονάδες Εντατικής Θεραπείας στο σύστημα, μια παρακαταθήκη για το μέλλον.

Παράλληλα με τα προληπτικά μέτρα για τη θωράκιση της δημόσιας υγείας, η κυβέρνηση άπλωσε ταχύτατα ένα προστατευτικό δίχτυ οικονομικών ενισχύσεων για να απαλυνθούν οι συνέπειες της απρόσμενης κρίσης για το σύνολο της κοινωνίας, επιχειρήσεις και εργαζομένους.

Είναι νωρίς για να κάνουμε τον τελικό απολογισμό καθώς ο υγειονομικός κίνδυνος δεν παρήλθε, είμαστε ακόμη στο τέλος της αρχής. Ωστόσο ήδη μπορούμε να επισημάνουμε τι πρέπει να κρατήσουμε από τη διαχείριση αυτής της δοκιμασίας, σχεδιάζοντας την επόμενη ημέρα.

Εχουν αναδυθεί και θα ενταθούν στη μετα-κορωνοϊό εποχή πιεστικά διλήμματα που θα απαιτήσουν πολιτικές απαντήσεις – όχι μόνο σε εθνικό επίπεδο:

– Πώς θα αντιμετωπιστεί το δυσθεώρητο κόστος της οχύρωσης της Πολιτείας και της οικονομίας έναντι ενός πιθανού δεύτερου κύματος πανδημίας;

– Πώς θα αποτρέψουμε να πληρώσουν πάλι το «μάρμαρο» οι νέοι και ο παραγωγικά ενεργός πληθυσμός χωρίς να μείνουν απροστάτευτοι οι ηλικιωμένοι και οι ευπαθείς;

– Πού θέτουμε το όριο μεταξύ του κράτους που προστατεύει τους πολίτες του και του κράτους που αλλοιώνει συνταγματικά κατοχυρωμένα δικαιώματα με περιορισμό της προσωπικής ελευθερίας;

– Με ποιον τρόπο μπορεί να αμυνθεί καλύτερα η κοινωνία έναντι των fake news (που είδαμε να διακινούνται ακόμη και από ακαδημαϊκούς);

Η πανδημία και στη χώρα μας επέδρασε σαν χτύπημα αστεροειδούς, αλλά λειτούργησε τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα σαν εμβρυουλκός δρομολογημένων μεταρρυθμίσεων και επιταχυντής ψηφιακού εκσυγχρονισμού που απέτρεψαν την οικονομική παράλυση, διευκόλυναν την «εσώκλειστη» καθημερινότητα των πολιτών, βοήθησαν στην αποτελεσματική εφαρμογή των μέτρων προστασίας του πληθυσμού και άμβλυναν τις ψυχολογικές επιπτώσεις από το πρωτοφανές για τον αιώνα μας μεγα-συμβάν.

Δημιουργήθηκε ένα νέο κεφάλαιο εμπιστοσύνης στις σχέσεις μας με τις δημόσιες υπηρεσίες και την τεχνολογία, στον τρόπο εργασίας, εκπαίδευσης και επικοινωνίας, υπαρκτό από καιρό σε άλλες χώρες, ζητούμενο στη δική μας.

Ως προς τον δημόσιο τομέα, η κυβέρνηση είχε δρομολογήσει από την πρώτη ημέρα της συγκρότησής της την ψηφιακή μεταμόρφωση των υπηρεσιών του και αποδεικνύεται από την ταχύτητα με την οποία έγινε η μετάβαση στη νέα πραγματικότητα της ηλεκτρονικής εξυπηρέτησης των πολιτών με χαρακτηριστικά παραδείγματα την άυλη συνταγογράφηση και την εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Ολες αυτές οι αλλαγές συνέβαλαν στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς, στο κράτος, στους δημόσιους λειτουργούς και στο Εθνικό Σύστημα Υγείας. Στους «τεχνοκράτες» και στον τεκμηριωμένο επιστημονικό λόγο. Αφόπλισαν τον λαϊκισμό και γιγάντωσαν τη δημοκρατία της πειθούς.

Το στοίχημα της επόμενης ημέρας είναι η τάχιστη επανεκκίνηση της οικονομικής δραστηριότητας, η επούλωση το συντομότερο δυνατόν των «τραυμάτων» του οικονομικού lockdown με λογική και ευαισθησία. Χωρίς να κινδυνέψει η δημοσιονομική ευστάθεια της χώρας, αλλά με μέριμνα για όσους έχουν πληγεί περισσότερο. Η σωτηρία θέσεων εργασίας, η μετατροπή της διαχείρισης αυτής της κρίσης σε διδακτική εμπειρία οργάνωσης του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα και νέων αντιλήψεων συλλογικών και ατομικών για τη μείωση των κινδύνων από μελλοντικές τεκτονικές απειλές.

Δεν πρέπει να αναλωθούμε σε μικροκομματικές συγκρούσεις και ανεδαφικές μάχες υπεράσπισης αναχρονιστικών κεκτημένων. Για να θυμηθούμε μια παλιά ρήση, το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω. Πολλές από τις ανατροπές που προκάλεσε η πανδημία ήταν απαραίτητες και θα βοηθήσουν να σταθεροποιηθεί η κοινωνία και να ξαναπάρει μπροστά η ζωή μας. Τα καταφέραμε σε επείγουσες καταστάσεις, μπορούμε να κάνουμε άλματα στην περίοδο της ανασυγκρότησης.

Ο Aκης Σκέρτσος είναι υφυπουργός στον Πρωθυπουργό