Οι Σειρήνες του Πάσχα

Το έλεγε και το κλισέ των μικρών ή μεγαλύτερων αποδράσεων. Ο καλός καιρός ήταν πάντα σύμμαχος. Με σύμμαχο τον καλό καιρό άδειαζαν οι πόλεις τα Σαββατοκύριακα, ακόμη περισσότερο τα τριήμερα και εντελώς το Πάσχα. Με σύμμαχο τον καλό καιρό γέμιζαν οι παραλίες και τα πάρκα. Ο καλός καιρός ήταν σύμμαχος ακόμη και του απλού περιπάτου. Μόνο που τότε η συγκέντρωση των πολλών σε έναν χώρο ήταν ένδειξη κοινωνικής υγείας. Αλλά τώρα που ο συνωστισμός είναι δημόσια απειλή; Τώρα που ο καλός καιρός μετατρέπεται από σύμμαχο σε Σειρήνα;

Η Θεσσαλονίκη μοιάζει να δείχνει τον δρόμο. Οι ανοιξιάτικες βόλτες στη Νέα Παραλία οδήγησαν στο λουκέτο. Η περιλάλητη χαλαρότητα τη πόλης έφερε κι άλλους περιορισμούς και η απείθεια στην καραντίνα, κιγκλιδώματα – τετρακόσια ολόκληρα κιγκλιδώματα. Ηταν αρκετή η προχθεσινή εικόνα για να ανησυχήσει η κυβέρνηση. Να ενεργοποιηθεί ο δήμος. Να συμφωνήσει η περιφέρεια. Η λύση πια δεν ήταν άλλη μια έκκληση σε συμμόρφωση, ούτε οι ντουντούκες της αστυνομίας. Ηταν αυτό που θα μπορούσε να καταγγελθεί ως άλλη μια ταφόπλακα στα ατομικά δικαιώματα ή απλώς ως «καταστολή».

Είναι; Στο επίπεδο των δικαιωμάτων το θέμα φαίνεται να έχει λυθεί. Σε κείμενο που ανάρτησε στην ιστοσελίδα του στο Διαδίκτυο και προέκυψε από μεταπτυχιακό μάθημα Συνταγματικού Δικαίου, ο Ευάγγελος Βενιζέλος αναγνωρίζει πως η απαγόρευση της σωματικής κίνησης επιφέρει αυτομάτως ντόμινο απαγορεύσεων στην άσκηση αλυσίδας θεμελιωδών δικαιωμάτων. Οπως σημειώνει, όμως, συχνά οι ρήτρες περιορισμού των δικαιωμάτων είναι πιο πλούσιες στο διεθνές δίκαιο ή το ενωσιακό δίκαιο, από ό,τι είναι στο εθνικό Σύνταγμα. «Το ελληνικό Σύνταγμα στα άρθρα 4-25 δεν περιέχει τόσες ρήτρες περιορισμών που μπορούν να επιβληθούν στα θεμελιώδη δικαιώματα όσες περιέχει η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ» εξηγεί.

Πολιτικά όμως; Πόσες απαγορεύσεις ακόμη μπορεί να επιβάλει ο καλός καιρός τώρα που δεν είναι σύμμαχος αλλά Σειρήνα; Πόσα κιγκλιδώματα μπορούν να στηθούν εκτός από τα τετρακόσια της Θεσσαλονίκης; Κάποιες εκατοντάδες ακόμα; Πολλές χιλιάδες; Το ερώτημα δεν επιβάλλει μόνο ο καλός καιρός. Το επιβάλλει και το Πάσχα. Και δεν το επιβάλλει μόνο στη θρησκευτική του διάσταση και στον τρόπο που θα λειτουργήσουν οι εκκλησίες τη Μεγάλη Εβδομάδα – εάν λειτουργήσουν. Το ερώτημα τίθεται εξίσου πιεστικά σε ό,τι αφορά την οικονομική διάσταση της γιορτής. Τίθεται και από τις ουρές στις τράπεζες. Οπως έλεγε στο μάθημά του και πάλι ο Βενιζέλος, ελευθερία της κίνησης και της μετακίνησης είναι αυτή που γέννησε ιστορικά την αγορά, την πολιτική, τον δημόσιο χώρο, είναι αυτή που γέννησε, σε μεγάλο βαθμό, την ελευθερία της πολιτικής σκέψης, της έκφρασης, της διάδοσης των ιδεών, τη θρησκευτική ελευθερία.

Πιο πρακτικά, το πρόβλημα μπορεί να τεθεί ως εξής. Πώς μπορεί η εκατόμβη των αμνοεριφίων, που είναι στην ουσία η πασχαλιάτικη αγορά, να μην προκαλέσει και μια ανθρώπινη εκατόμβη; Πώς μπορεί το Πάσχα και η αγορά να μην καταρρεύσει και η μετακίνηση να περιοριστεί στον μέγιστο βαθμό; Πώς μπορεί να γιορταστεί χωρίς μικρότερους ή μεγαλύτερους συνωστισμούς που μπορεί να υπάρξουν ακόμη και κεκλεισμένων των θυρών;

Μπορεί να δουν κυβέρνηση, δήμοι και περιφέρειες τις βόλτες στη Νέα Παραλία και τις ουρές στις τράπεζες ως πρόδρομα σημάδια. Και να ετοιμαστούν για την πολύ μεγαλύτερη μάχη με τις Σειρήνες του Πάσχα.