Ο πατερούλης του μπάσκετ

Εάν ο προκάτοχός του στη θέση του γενικού γραμματέα της FIBA, Γουίλιαμ Τζόουνς δεν είχε εκτιμήσει τα σπάνια προσόντα του, ο Μπόρισλαβ Στάνκοβιτς θα περνούσε τη ζωή του (μετά το μπάσκετ) σε κάποιο κτηνιατρείο του Μπίχατς εξετάζοντας σκύλους και γάτες ή ως υγειονομικός υπεύθυνος των σφαγείων του Βελιγραδίου! Ευτυχώς όμως ξέφυγε από αυτή τη ρουτίνα και την προπερασμένη Παρασκευή, αποδημώντας εις Κύριον σε ηλικία 95 ετών, κατέλιπε ένα πολύ έντονο αποτύπωμα και μια ανεκτίμητη διαθήκη στο παγκόσμιο μπασκετικό γίγνεσθαι…

Στο τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, ορφανός από πατέρα, αλλά φιλομαθής, ο «Μπόρα» ήθελε να γίνει γιατρός. «Είχα αρχίσει να παίζω μπάσκετ και μου άρεσε πολύ, αλλά σκεπτόμουν τι θα έκανα στη συνέχεια της ζωής μου. Τότε οι θέσεις εισακτέων στην Ιατρική Σχολή δεν ήταν πολλές και συν τοις άλλοις υπήρχε μεγάλη πολιτικοποίηση, κάτι που δεν μου άρεσε πολύ, γι’ αυτό στράφηκα στην κτηνιατρική» εκμυστηρεύθηκε σε μια συνέντευξή του στο «Βήμα» το 1999.

Το 1945 η νεολαία του Βελιγραδίου ξαναγύρισε στα γήπεδα και ο «Μπόρα» δεν έμεινε κλεισμένος στο σπίτι του. «Παίζαμε μπάσκετ, ποδόσφαιρο, τένις και πινγκ πονγκ, διασκεδάζαμε και προσπαθούσαμε να επουλώσουμε τις πληγές του πολέμου». Παράλληλα με το μπάσκετ, μέσω του οποίου γνώρισε και τη μετέπειτα σύζυγό του, Μίκι, ο Στάνκοβιτς ολοκλήρωσε τα δέκα εξάμηνα της κτηνιατρικής, πήρε το πτυχίο του και έπιασε δουλειά στα σφαγεία του Βελιγραδίου, όπου – κατά τα λεγόμενά του – «θόλωσε το μάτι μου»!

Ταυτόχρονα ο άνθρωπος που επέπρωτο να γίνει ο ισχυρός ανήρ του παγκοσμίου μπάσκετ και να το διαφεντεύει από το 1976 έως το 2002, μορφώθηκε εγκυκλοπαιδικά, έμαθε επτά γλώσσες, «διάβαζα ακόμη και τις μικρές αγγελίες των γάμων και των κηδειών στις εφημερίδες»!

Εκείνη την εποχή ο αγαπημένος του συγγραφέας ήταν ο Σέρβος Μπόρισλαβ Πέκιτς, ο οποίος μάλιστα έγραψε τα καλύτερα βιβλία του, όταν φυλακίσθηκε για τις πολιτικές ιδέες του. «Ηταν ένας αντικαθεστωτικός συγγραφέας που με συνάρπαζε, όπως επίσης και οι κλασικοί της παγκόσμιας λογοτεχνίας και κυρίως ο Ντοστογέφσκι και ο Χέμινγουεϊ. Ακουγα επίσης τις μουσικές συνθέσεις του Μπετόβεν και του Τσαϊκόφσκι, μου άρεσαν τα ταξίδια και προσπαθούσα να ανακαλύψω τον κόσμο, όσο περισσότερο μπορούσα».

Το 1950 ο τότε 25χρονος Στάνκοβιτς ταξίδεψε με την εθνική ομάδα της Γιουγκοσλαβίας στο Μπουένος Αϊρες, όπου διεξήχθη το πρώτο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα, το οποίο του επιφύλαξε μια εμπειρία ζωής. «Στα μάτια μας εκείνη την εποχή η Αργεντινή ήταν ένας παραδεισένιος τόπος. Με το που φτάσαμε, πέσαμε με τα μούτρα στο φαγητό και όταν γυρίσαμε η μητέρα μου τρόμαξε να με  αναγνωρίσει. Είχα πάρει έξι κιλά και ήμουν άλλος άνθρωπος»!

Σε όλη την καριέρα του, ο Στάνκοβιτς φορούσε το «Νο 7», που το θεωρούσε τυχερό. Το μπλε ήταν ανέκαθεν το αγαπημένο χρώμα του, ενώ στη νιότη του είχε ως ινδάλματα τον Ουίνστον Τσόρτσιλ, τον Τζέσε Οουενς, τη Φάνι Μπλάνκερς-Κουν και τον Ζλάτκο Τσαϊκόφσκι, τον επονομαζόμενο «Τσικ», ο οποίος αργότερα διετέλεσε προπονητής της ΑΕΚ. «Δεν θα ήθελα να ζω σε άλλη εποχή, παρά μόνο στον εικοστό αιώνα, που είναι συγκλονιστικός» είχε επισημάνει στην ίδια συνέντευξη, εντυπωσιασμένος από τα κάθε λογής επιστημονικά και τεχνολογικά επιτεύγματα. Ο Στάνκοβιτς υπήρξε καθ’ όλο τον βίο του και δη στη μακρά διοικητική θητεία του ένας «πεφωτισμένος» του αθλητισμού. Αφιέρωσε τη ζωή στο μπάσκετ και – όπως μαρτύρησε τις προάλλες ο Ντούσαν Ιβκοβιτς – ακόμη και τον τελευταίο καιρό που είχε χάσει σε μεγάλο βαθμό την όρασή του, του αρκούσε να ακούει τον ήχο από το κτύπημα της μπάλας πάνω στο παρκέ!

Μέλος της ΔΟΕ, τουτέστιν «Αθάνατος» και του Hall Of Fame, ο Στάνκοβιτς αναρριχήθηκε στα ύπατα αξιώματα της αθλητικής ιεραρχίας και επηρέασε σε πολύ μεγάλο βαθμό τα δρώμενα του μπάσκετ επί μισό αιώνα και βάλε. Στέφθηκε πρωταθλητής ως παίκτης και ως προπονητής (στην πατρίδα του και στην Ιταλία με την Καντού), σήκωσε, μαζί με τον επίσης αείμνηστο Ντέιβιντ Στερν, τις γέφυρες ανάμεσα στους δυο κόσμους και υπήρξε ο ηθικός αυτουργός της συμμετοχής των παικτών του ΝΒΑ και της εμφάνισης της περιλάλητης Dream Team στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1992 στη Βαρκελώνη.

«Ο τελικός του Ευρωμπάσκετ του 1995 στην Αθήνα ανάμεσα στη Γιουγκοσλαβία και τη Λιθουανία είναι χωρίς αμφιβολία το καλύτερο ματς που είδα στη ζωή μου» είχε δηλώσει. «Δεν θα τον ξεχάσω ποτέ όχι μόνο επειδή ήταν συγκλονιστικός, αλλά και για τις αποδοκιμασίες που δέχθηκε από τους έλληνες θεατές» αυτοσαρκαζόταν.

Ο εκλιπών υπήρξε καλός φίλος της Ελλάδας, άλλωστε είχε αγοράσει ένα σπίτι στη Βάρκιζα και ερχόταν συχνά για να παραθερίσει μαζί με την κόρη του και τα εγγόνια του. Οι σχέσεις του με το ελληνικό μπάσκετ πέρασαν από διάφορες φάσεις, άλλοτε αγαπησιάρικες και άλλοτε πολεμικές. «Εσείς οι Ελληνες δεν αγαπάτε το μπάσκετ και τα σπορ. Αγαπάτε τις νίκες» μου είχε πει σε μια συνέντευξη το 1995 στην Αθήνα, όπου γιόρτασε τα εβδομηκοστά γενέθλια του και ξεκαλοκαίριασε κιόλας ελέω του Ευρωμπάσκετ των ανδρών και του Μπουντομπάσκετ των εφήβων.

Ο «Μπόρα» είχε δηλώσει θαυμαστής του ταλέντου του Γιώργου Κολοκυθά και του Φάνη Χριστοδούλου, ενώ οι παρτίδες του με το ελληνικό μπάσκετ άνοιξαν με τον χειρότερο δυνατό τρόπο. Τη σεζόν 1964-65 που η ΑΕΚ αντιμετώπισε την Μπέογκραντ (της οποίας ο Στάνκοβιτς ήταν προπονητής) στον τρίτο γύρο του Κυπέλλου Πρωταθλητριών Ευρώπης, ο Γιώργος Αμερικάνος θυμωμένος από τα σφυρίγματα των διαιτητών και την αποβολή του με πέντε φάουλ, βγαίνοντας από το γήπεδο πέρασε μπροστά από τον πάγκο της σερβικής ομάδας και τον έφτυσε στα μούτρα!

Ο μετέπειτα γενικός γραμματέας της FIBA του το κράτησε μανιάτικο και τα κατοπινά χρόνια τον απέκλεισε από τη Μεικτή Ευρώπης, ωστόσο επί 35 συναπτά έτη η φωτογραφία του κατάμεστου Καλλιμάρμαρου (από τον τελικό της 4ης Απριλίου του 1968 ανάμεσα στην ΑΕΚ και στη Σλάβια Πράγας) κοσμούσε το γραφείο του στον τρίτο όροφο του κτιρίου στην Boschetsrieder Strasse 67…