Ρώσικη ρουλέτα με την τιμή του πετρελαίου

Η «βουτιά» κατά 32% της τιμής του πετρελαίου, στις 9 Μαρτίου, οι κλυδωνισμοί που ακολούθησαν έκτοτε, με το Brent να έχει αγγίξει σχεδόν τα $30 το βαρέλι – χαμηλό 20ετίας –  και την προοπτική να υποχωρήσει περαιτέρω, σηματοδοτεί μια νέα περίοδο ισχνών τιμών και απορρύθμισης των αγορών. Αιτία αυτής της πρωτόγνωρης κατάστασης ήταν η αιφνίδια πτώση της ζήτησης, αρχικά στην Κίνα, λόγω του κορωνοϊού, και σταδιακά στον υπόλοιπο πλανήτη, καθώς η επιδημία εξαπλωνόταν τάχιστα, παραλύοντας τις οικονομίες.

Οπως χαρακτηριστικά επισημαίνει στην τελευταία του μηνιαία έκθεση ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ), η εκτίμηση είναι ότι λόγω της δραματικής πτώσης της οικονομικής δραστηριότητας στις περισσότερες χώρες θα υπάρξει σοβαρή μείωση της παγκόσμιας ζήτησης κατά τους επόμενους μήνες. Ο ΙΕΑ προβλέπει ότι για πρώτη φορά μετά το 2009 η ενεργειακή ζήτηση του πλανήτη, που για το 2019 είχε διαμορφωθεί στα 100,9 βαρέλια ημερησίως, δεν θα αυξηθεί για το 2020, όπως αρχικά προβλεπόταν, αλλά αντίθετα θα μειωθεί κατά 1,1 εκατ. βαρ./ημέρα.

Σε αυτό το νέο περιβάλλον χαμηλής ζήτησης ήρθε να προστεθεί και η αναπάντεχη ρήξη Ρωσίας – Σαουδικής Αραβίας, μέχρι πρόσφατα στρατηγικών εταίρων στον OPEC+, όταν στην έκτακτη συνάντηση του καρτέλ στη Βιέννη, στις 6/3, διαφώνησαν ως προς το μέγεθος των αναγκαίων περικοπών στην καθημερινή παραγωγή, προκειμένου να στηριχθεί η τιμή του αργού και ανακοίνωσαν αυξήσεις στην παραγωγή, με το Ριάντ να προσφέρει και σημαντικές εκπτώσεις στα πετρελαιοειδή προϊόντα του.

Οι αγορές αντέδρασαν άμεσα, αφού η απόφαση δύο χωρών που αντιπροσωπεύουν το 20% της παγκόσμιας παραγωγής να διοχετεύσουν ανεξέλεγκτα όσο αργό επιθυμούσαν σήμαινε αυτόματα τη δημιουργία υπερπλεονασμάτων σε μια περίοδο έντονα μειωμένης ζήτησης. Η βαθύτερη αιτία για την ακραία αυτή συμπεριφορά της Ρωσίας, η οικονομία της οποίας αναπόφευκτα θα πληγεί από τη σημαντική μείωση της τιμής του αργού (παρά τα όσα περί του αντιθέτου υποστηρίζει η ηγεσία της, ότι η χώρα μπορεί δήθεν να αντέξει 10 χρόνια με τιμές στα $25), δεν είναι άλλη από την επιθυμία της να παραμερίσει το εμπόδιο των εκατοντάδων παραγωγών σχιστολιθικού πετρελαίου των ΗΠΑ, που ωφελούνταν μονίμως κάθε φορά που ο OPEC+ μείωνε την παραγωγή του. Ετσι, η αμερικανική παραγωγή αργού αυξήθηκε ραγδαία τα τελευταία χρόνια, φθάνοντας σήμερα στα 12,9 εκατ. βαρ./ημέρα και καθιστώντας τις ΗΠΑ ρυθμιστή της παγκόσμιας αγοράς.

Οπως ορθώς επισημαίνει ο επικεφαλής του ΙΕΑ Φατίχ Μπιρόλ, οι δύο κύριοι παίκτες  της αγοράς φαίνεται ότι παίζουν «ρώσικη ρουλέτα» με εν δυνάμει θύμα την παγκόσμια οικονομία. Ή, όπως αναλύουμε εμείς σε πρόσφατο άρθρο μας στο Energia.gr, «ο θυμός δεν είναι ο καλύτερος σύμβουλος στην αγορά πετρελαίου!».

Ο Κ. Ν. Σταμπολής είναι πρόεδρος και εκτελεστικός διευθυντής του Ινστιτούτου Ενέργειας ΝΑ Ευρώπης (ΙΕΝΕ) και συγγραφέας του βιβλίου «Πετρέλαιο, η μοιραία εξάρτηση» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αίολος.