Η μάχη του πολιτικού ιού

Πού είναι το κράτος; Είναι από εκείνες τις σπάνιες στιγμές της Μεταπολίτευσης που μπορεί να ρωτήσει κανείς και το ερώτημα να μην ακουστεί σαν κραυγή αγωνίας ή σαν λυγμός απελπισίας. Σε αυτήν την κατάσταση έκτακτης ανάγκης το κράτος μοιάζει να είναι εδώ. Ακόμη και αν δεν έχουν δοκιμαστεί ακόμη οι αντοχές του, ακόμη και αν η κρίση δημόσιας υγείας δεν έχει φτάσει στην κορύφωσή της, το κράτος φαίνεται παρόν. Οσο και αν οι υποδομές του μένει ακόμη να τεσταριστούν, μοιάζει ένα κράτος λειτουργικό, τουλάχιστον στο επίπεδο της πολιτικής του κουλτούρας και των αποφάσεων.

Μοιάζει επειδή η κυβέρνηση έτρεξε. Και δεν έτρεξε λαχανιασμένη πίσω από έναν ιό που είχε πάρει πια φόρα, αλλά πριν από αυτόν. Εκλεισε εκείνη πριν κλείσει ο ιός τα πάντα, κινήθηκε στη λογική μιας πρόληψης, την οποία δεν υιοθέτησε η Ιταλία στην αρχή της δικής της κρίσης για να ζει τώρα μια καταστροφή, αλλά ούτε η Ισπανία ή η Γαλλία. Αν σε άλλες μεσογειακές χώρες έγιναν λίγα πράγματα στην αρχή και αργά, εδώ μοιάζουν να έγιναν πολλά και γρήγορα. Εγιναν και με μια επίδειξη αντανακλαστικών, μάλλον ασυνήθιστης για τα δεδομένα. Κανένας στην κυβέρνηση δεν φαντάστηκε ότι οι παραλίες και τα χιονοδρομικά θα γέμιζαν κόσμο, όπως το φαντάστηκε για τα μπαρ, τα καφέ και τα εστιατόρια. Αλλά και κανένας δεν φαντάστηκε πως θα μπορούσαν να παραμείνουν ανοικτά όταν έφτασαν οι εικόνες από τις παραλίες.

Τι έμενε; Να κλείσουν τα σύνορα. Τι μένει; Να κλείσουν οι εκκλησίες. Να πειστούν οι ιεράρχες πως ο θεός στον οποίο πιστεύουν είναι παντού και πως κάθε τόπος μπορεί να είναι τόπος προσευχής. Να συνταχθούν, τελευταίοι αυτοί, με τις οδηγίες ενός κράτους που δείχνει πως δεν έχει πια ψευδαισθήσεις ούτε για τις δυνατότητές του, ούτε για την ευπείθεια του κοινωνικού συνόλου. Αν, με άλλα λόγια, έτρεξε γρήγορα η κυβέρνηση, έτρεξε επειδή θριάμβευσε η αυτογνωσία.

Το βλέπει κανείς στον τρόπο με τον οποίο ο Πρωθυπουργός νουθετεί τους πολίτες. Είναι ένας Πρωθυπουργός που δεν κουράζεται να επαναλαμβάνει τις οδηγίες, ένας Πρωθυπουργός – παιδαγωγός που υποδεικνύει μειλίχια το σωστό. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν ασκεί τη δύναμη της πειθούς του χαρισματικού ηγέτη αλλά την τέχνη της υπομονής του καλού δασκάλου. Κάποια στιγμή θα καταλάβουμε, κάποια στιγμή θα έρθει η ώρα που θα μάθουμε. Για τον Πρωθυπουργό – παιδαγωγό δεν έχει σημασία η επίκληση στην ωριμότητα, αλλά το αδιαμεσολάβητο μήνυμα.

Είναι ένας ρεαλισμός που επέτρεψε στην κυβέρνηση να δει την εικόνα καθαρά από την αρχή. Αν το κράτος είναι μπάχαλο, θα ήταν καταστροφικό να σηκωθεί σκόνη από το μπάχαλο. Το στοίχημα ήταν να κρατηθεί το μπάχαλο σε καταστολή για να μπορέσουν να ανταποκριθούν οι υποδομές στοιχειωδώς την ώρα της κρίσης. Το δημόσιο σύστημα υγείας είναι γεμάτο τρύπες, αλλά θα ήταν ολέθριο να βραδυπορήσει κανείς με τις τρύπες ορθάνοικτες. Ενα τέτοιο κράτος δεν μπορεί παρά να τρέξει πριν το βρει το κακό. Γιατί ένα τέτοιο κράτος, το κακό δεν θα το δοκιμάσει απλώς. Θα το διαλύσει.

Η ώρα της κρίσης δεν έχει έρθει ακόμη. Αλλά εάν έπρεπε να εξουδετερωθεί ο πολιτικός ιός στην αρχή, ήταν αυτός. Ο πολιτικός ιός που θα έσπερνε τον πανικό πρώτα στην κυβέρνηση, έπειτα στο πολιτικό σύστημα. Και στο τέλος θα εξαπλωνόταν παντού.