«Η Ντίτριχ ήταν αφεντικό του εαυτού της»

Φαίνεται πάντοτε εναρμονισμένη με τον διάκοσμο των καμπαρέ στις φωτογραφίες της αφήνοντας μια χαραμάδα αμφισβήτησης για τον τίτλο της γερμανίδας ντίβας που την ακολουθεί τα τελευταία 30 χρόνια. Iσως επειδή η Ούτε Λέμπερ γνωρίζει ότι πρέπει να «υπηρετήσει» την  κληρονομιά σημαντικών δημιουργών, όπως οι Κουρτ Βάιλ και Μπρεχτ, Ζακ Μπρελ, Λεό Φερέ, Ζακ Πρεβέρ, Νίνο Ρότα.

Στο πιο πρόσφατο πρόγραμμά της, με το οποίο αναμένεται να εμφανιστεί στο τέλος Απριλίου σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, επισκέπτεται έναν μύθο της νεανικής ηλικίας. Τη Μάρλεν Ντίτριχ, με την οποία τη συνδέει ένα τηλεφώνημα το 1988. Οι δυο τους συνομίλησαν για τρεις ώρες, όταν η μεγάλη σταρ τηλεφώνησε στην ντεμπιντάντ Λέμπερ, η οποία της είχε στείλει μια απολογητική καρτ ποστάλ γράφοντας. Η παράσταση «Rendezvous with Marlene» μοιάζει να είναι η συνέχεια εκείνης της συνομιλίας. Η Λέμπερ τραγουδά ορισμένα από τα ωραιότερα τραγούδια της Ντίτριχ και διηγείται μερικά μαγευτικά μυστικά της ζωής της, στα οποία χωρούν ο Φρανκ Σινάτρα, η Πιάφ, ο απόλυτος έρωτας Ζαν Γκαμπέν.

Τι έχει αλλάξει από το 1988, όταν μιλήσατε για πρώτη φορά με τη Μάρλεν Ντίτριχ, μέχρι σήμερα που ανεβάζετε τον μύθο της στη σκηνή; Και τι μπορεί να έχει μείνει το ίδιο;

Ακόμη και το 1988 απέρριπταν τη Μάρλεν στη Γερμανία με τη ρετσινιά της «προδότριας της πατρίδας». Χρειάστηκε πολύς χρόνος για να την «ερωτευτεί» ξανά η χώρα μου. Σχεδόν 100 χρόνια. Μόλις στην επέτειο της συμπλήρωσης 100 χρόνων από τη γέννησή της (σ.σ.: 1901) άλλαξαν οι διαθέσεις και η Πόλη του Βερολίνου αποφάσισε να την καθιερώσει ως status symbol. Αλλά το 1992, όταν εγώ υποδυόμουν τον «Γαλάζιο άγγελο» στο Βερολίνο, τα αισθήματα απέναντί της ήταν μοιρασμένα – η παλιά γερμανική στρατιωτική ελίτ τη μισούσε επειδή συνεργάστηκε με τον αμερικανικό στρατό κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο εναντίον της ναζιστικής Γερμανίας. Το ξέρω επειδή μεγάλωσα στη μεταπολεμική Γερμανία του Ψυχρού Πολέμου, η οποία δεν είχε ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς της με το παρελθόν, δεν είχε κάνει την κάθαρσή της για το Ολοκαύτωμα. Σε πολιτικό επίπεδο, ναι, είχε ζητήσει συγγνώμη, αλλά η συνείδηση ότι είχαν διαπραχθεί εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας δεν είχε γίνει κοινό κτήμα. Χρειάστηκαν πολλές γενιές. Οπως βλέπουμε σήμερα με την άνοδο των ακροδεξιών κομμάτων, του μίσους εναντίον των μεταναστών και του συνεχούς αντισημιτισμού, η διαδικασία της αυτοανάλυσης δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.

Τι φοβάστε περισσότερο στη χώρα σας;

Το γερμανικό Σύνταγμα μάς προστατεύει από την άνοδο του φασισμού, αλλά προφανώς επιτρέπει την ελευθερία της έκφρασης. Σ’ αυτή τη βάση διάφοροι βρίσκουν μια πλατφόρμα για να διαδώσουν τις ιδέες τους. Νομίζω ότι αυτή η πλατφόρμα πρέπει να απαγορευτεί. Νιώθω θυμό και απογοήτευση που ειδικά στη χώρα μου αυτοί οι άνθρωποι τολμούν να εκφράσουν το μίσος τους εναντίον άλλων ανθρώπων, να χρησιμοποιήσουν φιέστες και αναφορές για να εξωραΐσουν τη γενοκτονία που διέπραξαν οι Ναζί. Ολοι αυτοί πρέπει να καταλήξουν στη φυλακή ισοβίως.

Με ποια έννοια η Μάρλεν Ντίτριχ ήταν «μια γυναίκα που έσπασε τους κανόνες», όπως αναφέρετε συχνά;

Ηταν πλήρως απελευθερωμένη και μιλούσε στους άνδρες επί ίσοις όροις. Είχε να κάνει με το γεγονός ότι ήταν μορφωμένη και μπορούσε να ελέγχει τις αποφάσεις και τη θέση της μέσα στην κοινωνία. Ηταν το αφεντικό του εαυτού της και δεν επέτρεπε κανέναν να εμπλακεί σ’ αυτή τη σχέση. Ηταν θαρραλέα σε ηθικό και πολιτικό επίπεδο. Μια αμφιφυλόφιλη γυναίκα που έζησε μέσα σ’ έναν ανοιχτό γάμο μια ζωή γεμάτη περιπέτειες και πλήρεις ανθρώπινες σχέσεις.

Ποια λεπτομέρεια από τη ζωή της, που ίσως δεν είναι και τόσο γνωστή στο ευρύ κοινό, σας συγκινεί προσωπικά;

Η στιγμή που μου εξομολογήθηκε τη «ραγισμένη» σχέση με την κόρη της. Μια πολύ θλιβερή ιστορία. Η κόρη αυτή δεν την είχε επισκεφτεί επί χρόνια. Κάτι άλλο που επίσης με συγκινεί ήταν η αγάπη της για τα ποιήματα του Ράινερ Μαρία Ρίλκε, ένα από τα οποία μου απήγγειλε στο τηλέφωνο. Στην παράσταση, πάντως, θα μάθετε και για το σχέδιό της να δολοφονήσει τον Χίτλερ, όπως και το τηλεφώνημά της στον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ και άλλους ηγέτες. Ηταν ένα μόνο τηλεφώνημα, κι όμως χώρεσε πολλή Ιστορία και πολύ βάθος.

Και τι είναι αυτό που σας συγκινεί γενικότερα στην εποχή της Βαϊμάρης, ώστε να την «επισκέπτεστε» τόσο συχνά μέσα από τις παραστάσεις σας που έχουν στοιχεία καμπαρέ;

Η εποχή της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης ήταν επαναστατική. Η Ευρώπη βρισκόταν στην πιο προοδευτική στιγμή της προτού οι Ναζί διαλύσουν τα πάντα με την άνοδό τους στην εξουσία το 1933. Η τέχνη τότε έγινε πολιτική και είχε την αποστολή να γκρεμίσει όλους τους παραδεδεγμένους κανόνες στην αισθητική και την παράδοση. Εάν η Βαϊμάρη συνεχιζόταν, η επανάσταση της δεκαετίας του 1960 θα είχε ήδη συμβεί στη δεκαετία του 1940. Και μάλιστα στο Βερολίνο.

Ποιοι είναι οι προσωπικοί σας ήρωες ή οι ηρωίδες εκτός από την Ντίτριχ;

Νομίζω ότι εδώ που βρισκόμαστε ο κόσμος μας χρειάζεται περισσότερους νεαρούς πρωτοπόρους, όπως η Γκρέτα Τούνμπεργκ. Νεαρούς άντρες και γυναίκες που ενδιαφέρονται για τον πλανήτη μας και ξεκινούν τη δική τους αποστολή φτάνοντας ως την κορυφή για να κάνουν εφικτή την αλλαγή.

Τι είδους μουσική θα επιλέγατε το βράδυ στα ακουστικά σας για να χαλαρώσετε ύστερα από μία απαιτητική ημέρα;

Για να πω την αλήθεια, δεν ακούω πολλή μουσική με ακουστικά. Σε γενικές γραμμές μου αρέσει η μουσική της σιωπής, όπως και η μεγάλη γλώσσα της τζαζ. Ειδικά ο Μάιλς Ντέιβις και η καλή R&B.

info

Rendezvous with Marlene, Θεσσαλονίκη, 28/4, Βασιλικό Θέατρο. Aθήνα, 29/4, Piraeus 117 Academy. Προπώληση (29,40 ευρώ, 31,90 ευρώ και 44 ευρώ online): Hunter Agency, Πανεπιστημίου 42 (εντός στοάς), τηλ. 210 360 8366, Piraeus 117 Academy, 210 3626 540. Θεσ/ νίκη: Μusicland, Μητροπόλεως 102, Stereodisc, Αριστοτέλους 4, Βασιλικό Θέατρο. www.hunteragency.gr, viva.gr, 11876