Η διαδοχή Μέρκελ και η Αθήνα

Η Γερμανία είναι η χώρα που επηρεάζει περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη τις εξελίξεις στην Ευρώπη. Υπό το πρίσμα αυτό και με δεδομένο ότι το ισχυρό χριστιανοδημοκρατικό κόμμα της Ανγκελα Μέρκελ δρομολόγησε τις διαδικασίες για την ανάδειξη νέου ηγέτη στη θέση της Α.Κ. Κάρενμπαουερ το προσεχές καλοκαίρι, η Γερμανία εισέρχεται σε μια νέα φάση πολιτικής ρευστότητας και παράλληλα η Ευρώπη ολόκληρη σε μια νέα και ενδεχομένως μακρά περίοδο επιφυλακτικότητας και αδράνειας. Καμία από τις μεγάλες στρατηγικές επιλογές ή τις αποφάσεις για την οικονομία και την ανάπτυξη δεν πρόκειται να ληφθούν εντός του 2020. Ας μη γελιόμαστε. Μόλις εκλεγεί ο νέος ηγέτης του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος, το επόμενο κεφάλαιο της ιστορίας θα είναι πότε ακριβώς θα αναλάβει και την καγκελαρία, αντικαθιστώντας τη Μέρκελ στην κορυφή της γερμανικής κυβέρνησης. Και αυτό είναι ένα πρόβλημα που μπορεί να λυθεί μέχρι το τέλος του έτους, χωρίς να αποκλείεται όμως να παραμείνει εκκρεμές έως το φθινόπωρο του 2021, μέχρι τις επόμενες δηλαδή προγραμματισμένες εκλογές.

Η Ευρώπη δεν θα μπορεί, όπως φαίνεται, να επιταχύνει, μάλλον το αντίθετο θα συμβεί. Και οι εξελίξεις αυτές, με επίκεντρο το Βερολίνο, δεν θα αφήσουν ανεπηρέαστη χρονικά ούτε και την Αθήνα. Για παράδειγμα, στο μείζον θέμα της μείωσης των πλεονασμάτων που τόσο πολύ μας καίει για την ανάπτυξη της οικονομίας μας, προφανές είναι ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη θα κάνει το μεγάλο deal με τον επόμενο καγκελάριο και όχι με την κυρία Μέρκελ. Εξίσου δυσκολότερη και επιβραδυνόμενη μπορεί να αποδειχθεί και η προοπτική πολιτικής διευθέτησης του Μεταναστευτικού, που επίσης καίει την Ελλάδα, με μια Μέρκελ που θα ετοιμάζεται να παραδώσει τα σκήπτρα κατά την τρέχουσα ή την επόμενη χρονιά. Η Γερμανία χρειάζεται πάντα μια σταθερή και στιβαρή ηγεσία για να διαμορφώσει πολιτική για την Ευρώπη και μάλιστα σε συνδυασμό με μια αντίστοιχης εμβέλειας πολιτική ηγεσία στη Γαλλία. Ετσι μόνο λειτουργεί ο γαλλο-γερμανικός άξονας, ως προωθητική μηχανή της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Διαφορετικά τα αποτελέσματα είναι πενιχρά.

Ο νέος ηγέτης του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος θα προσδιορίσει πολλά πράγματα σε σχέση με το μέλλον της Γερμανίας και της Ευρώπης. Πολλά θα εξαρτηθούν, όντως, από την προσωπικότητά του και την πολιτική του ατζέντα με την οποία θα τρέξει την προεκλογική του καμπάνια τους προσεχείς μήνες. Ωστόσο, ένα είναι βέβαιο. Είτε θελήσει να περιμένει την Ανγκελα Μέρκελ να ολοκληρώσει τη θητεία της το 2021, είτε επιδιώξει να την εξωθήσει και να αναλάβει γρήγορα τη διακυβέρνηση της χώρας του, δεν πρόκειται να αναλάβει φέτος καμία σημαντική πρωτοβουλία ευρωπαϊκού διαμετρήματος. Ούτε αυτός (είναι τέσσερις υποψήφιοι άνδρες), ούτε η σημερινή καγκελάριος. Η διαμόρφωση της μετα-μερκελικής εποχής είναι πλέον αναπόφευκτη, σε έναν κόσμο μάλιστα που αλλάζει τόσο γρήγορα. Αλλά, δυστυχώς, στο μεταβατικό αυτό στάδιο συνδυάζεται μοιραία με ένα πάγωμα αποφάσεων εκ μέρους του Βερολίνου και έναν νέο κύκλο αβεβαιότητας και ανασφάλειας για την Ευρώπη. Από την πορεία της οικονομίας και την απειλή μιας ύφεσης μέχρι τις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής και τον γεωπολιτικό ανταγωνισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.