«Η Μαρίκα Κοτοπούλη {LF}ήταν μακριά από τα “πρέπει”»

Ηταν μια σπάνια καλλιτέχνιδα αλλά και μια πανίσχυρη προσωπικότητα, υπόδειγμα επιβίωσης. Εζησε ακραία πάθη, τρελούς έρωτες μα και θανάτους που σημάδεψαν την εθνική μας ταυτότητα. Πάνω απ’ όλα όμως κατάφερε ν’ αφήσει ανεξίτηλα το στίγμα της στην ιστορία της νεότερης Ελλάδας. Γιατί ήταν η Μαρίκα Κοτοπούλη. Τη μυθιστορηματική ζωή και το έργο της παρουσιάζει και η παράσταση «Μαρίκα» που ανεβαίνει στο θέατρο Χώρα. Ο Πέτρος Ζούλιας έπειτα από μεγάλη έρευνα έστησε ένα έργο που ξεκινάει από την ιστορία και φεύγει με τα φτερά της μυθοπλασίας σε μια σκηνική αναδημιουργία της βιογραφίας της μεγάλης ηθοποιού. Στον πρωταγωνιστικό ρόλο η Νένα Μεντή, η οποία μιλάει στο «Νσυν».

Πώς αντιμετωπίζετε τον ρόλο της Κοτοπούλη;

Ηταν ένα ιερό τέρας. Ενα πλάσμα τόσο εμβληματικό για την εποχή του και ιστορική προσωπικότητα. Με μια πολύ ιδιαίτερη διαδρομή στο θέατρο. Δεν έμεινα στο βαθύ πορτρέτο αυτής της γυναίκας. Πιο πολύ θεατρικά την αντιμετώπισα, γιατί αλλιώς δεν την πιάνεις αν κάτσεις και ψάξεις και αναλύσεις σε βάθος αυτό που εκπροσωπούσε στην εποχή της. Το θέατρο όμως έχει μια αυθαιρεσία, το κίνητρό μας ήταν ο θαυμασμός, η αγάπη και να δώσουμε κάποιες νύξεις αυτού του σπουδαίου προσώπου και του πολύ ιδιαίτερου στη ζωή του, στον χαρακτήρα του πιο πολύ. Εγώ κάνω τη Μαρίκα ως άνθρωπο. Τη σχέση της με το θέατρο αλλά και την ανθρώπινη πλευρά της, με τα μικρά της, τα καθημερινά της. Αυτό που κάνω στη σκηνή είναι σπέρματα. Δεν μπορεί να είναι τίποτα παραπάνω γιατί εγώ είμαι η Νένα. Δεν είμαι η Μαρίκα Κοτοπούλη. Προσπαθώ χρησιμοποιώντας τα δικά μου υλικά να παραστήσω έναν άνθρωπο τόσο σπουδαίο. Αν μπορώ να πείσω από τη σκηνή τον κόσμο ότι κάπως έτσι ήταν, αυτό είναι ένα πολύ σπουδαίο πράγμα. Χωρίς να προσβάλω τη μνήμη της ή αυτό που ήταν.

Σε ποια στοιχεία της Κοτοπούλη στέκεστε;

Διάβασα πολλά πράγματα γιατί δεν είχα σχεδόν ιδέα γι’ αυτό το πρόσωπο. Παρά μόνο αυτά που ξέρουμε όλοι λίγο-πολύ που ασχολούμαστε με το θέατρο. Οταν μπήκα στη Σχολή του Εθνικού, η Μαρίκα είχε πολύ λίγα χρόνια που είχε πεθάνει. Δεν την πρόλαβα, δεν έχω δει παράστασή της γιατί δεν έχει σωθεί και τίποτα. Δεν ξέρω πώς ήταν ως ηθοποιός. Ηταν λαϊκής καταγωγής, από το Μεταξουργείο. Ηταν πάμπτωχη και οι γονείς της είχαν μπουλούκι. Η Μαρίκα γεννήθηκε πάνω στη σκηνή, οπότε αυτό για μένα είναι το πιο συγκινητικό απ’ όλα. Δεν πήγε στο σχολείο, έπαιζε στο θέατρο. Εμαθε να γράφει και να διαβάζει μόνη της. Είχε μια άλλη σχέση, πιο πολύ ζωής, με το επάγγελμα. Γι’ αυτό και ήταν, φαίνεται, τόσο αφιερωμένη σ’ αυτό και τόσο αγαπούσε το θέατρο. Επίσης έπαιζε όλα τα είδη θεάτρου. Δεν ήταν τραγωδός. Επαιξε μόνο δύο τραγωδίες. Οπότε αυτό σημαίνει μια αφοσίωση στο σανίδι και στη μαστοριά του επαγγέλματος. Στο πώς κυκλώνεις από παντού την τέχνη σου, που είναι για μένα πάρα πολύ σημαντικό πράγμα. Ηταν αυτό που θα λέγαμε εκείνη την εποχή πατριώτισσα. Αγαπούσε την Ελλάδα κι αυτό στήριζε. Τον ελληνικό πολιτισμό, την ελληνική γλώσσα, τα ελληνικά ήθη. Κι επίσης ήταν ένας άνθρωπος που πίστευε ότι έτσι πρέπει να είναι και ο Ελληνας. Αντισυμβατικός. Δηλαδή ήταν μακριά από τα «πρέπει». Ηταν αυτό που ένιωθε. Είχε πίστη. Τεράστια πίστη. Αυτά που νομίζω σήμερα ότι έχουν χαθεί εδώ και καιρό.

Μετά την Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου και τις γυναίκες του Παπαδιαμάντη, περνάτε τώρα στην Κοτοπούλη. Σας γοητεύουν οι μεγάλες γυναίκες τελικά;

Ποτέ δεν με συγκινούσαν οι μικρές. Πάντα με συγκινούσαν οι γυναίκες που έχουν μια διαδρομή ζωής ήδη. Που κάτι έχουν πάρει από κάποια διαδρομή της ζωής τους. Αρα έχει αρχίσει και υπάρχει μια συνείδηση μαζί με κάποια «φθορά». Και δεν εννοώ εξωτερική. Εννοώ στη σκέψη. Μια ωρίμαση πάντα. Τώρα, όσο γερνάω, αυτές με συγκινούν πάρα πολύ. Γιατί αυτές έχουν το ζουμί. Οι μεγάλες γυναίκες, οι μεγάλοι άνθρωποι. Γιατί έχουν ζήσει χρόνια. Κάτι έχεις να πεις. Τα τελευταία χρόνια προσπαθώ να κάνω πράγματα που έχουν σχέση με τον τόπο μου και τη διαδρομή των ανθρώπων. Αυτό με ενδιαφέρει πάρα πολύ. Θέλω να υπάρχει κάποιο στοιχείο μνήμης μέσα. Εχω κάνει στη ζωή μου πολλά πράγματα στο θέατρο, με επιλογή να μην τίποτα χυδαίο ή φτηνιάρικο. Κωμωδία, επιθεώρηση, βουλεβάρτο, αλλά με μια επιλογή ενός ήθους με την ευρεία έννοια. Από εκεί και πέρα κάποια στιγμή ο καθένας από μας που θεωρεί ότι κάνει ένα επάγγελμα, που είναι όμως και τέχνη, κάνει τις επιλογές του. Εγώ 14 χρόνια τώρα κάνω ένα ρεπερτόριο που είναι 100% ελληνικό. Κι ο κόσμος το έχει πάρει το μήνυμα.