Το βασανιστικό λυκόφως του μερκελισμού

Η πολιτική κρίση στη Θουριγγία επιταχύνει τις εξελίξεις στην κεντρική πολιτική σκηνή της Γερμανίας. Λίγες ημέρες μετά την κατακραυγή για την εκλογή προέδρου από τη Βουλή του ανατολικογερμανικού κρατιδίου με ψήφους Χριστιανοδημοκρατών και Ακροδεξιάς, η πρόεδρος του CDU Ανεγκρέτ Κραμπ-Καρενμπάουερ ανακοίνωσε την παραίτησή της. Το κόμμα της πλέον βρίσκεται σε αναζήτηση ηγέτη και υποψηφίου για την καγκελαρία στις εκλογές του 2021, όπου η Ανγκελα Μέρκελ έχει δηλώσει ότι δεν θα είναι υποψήφια.

Η νέα κρίση της γερμανικής Χριστιανοδημοκρατίας αντανακλά δύο αλληλοτροφοδοτούμενες τάσεις για τις οποίες έχουμε μιλήσει επανειλημμένα σε αυτή τη στήλη: την κρίση ταυτότητας της ευρωπαϊκής Κεντροδεξιάς και το κενό ηγεσίας στο Βερολίνο, το οποίο καταδικάζει σε στασιμότητα την Ευρώπη. Βαθύτερη αιτία και κοινός παρονομαστής αυτών των τάσεων φυσικά δεν είναι άλλος από την προσκόλληση της Μέρκελ στην εξουσία, από την οποία υποτίθεται ότι θα είχε ήδη αποχωρήσει όπως είχε υποσχεθεί στην προεκλογική εκστρατεία του 2017.

Μια γερμανική γελοιογραφία προ ετών παρουσίαζε τη Μέρκελ ως αράχνη που έχει παγιδέψει στον ιστό της τους ανήμπορους Σοσιαλδημοκράτες, Πράσινους και Φιλελεύθερους, από τους οποίους έκλεβε ανενδοίαστα πολιτικές και ιδέες. Σήμερα όμως η νοσηρότητα της ηγεμονίας Μέρκελ την έχει φτάσει στο σημείο να κανιβαλίζει το ίδιο της το κόμμα, παγιδευμένο σε μια αταβιστική λογική περιχαράκωσης και διαφύλαξης των προνομίων που μία δεκαετία κρίσεων στην Ευρώπη επέτρεψε στη Γερμανία να συσσωρεύσει.

Και όμως, παρά την επιτυχία του μερκελισμού να επιβάλει αναίμακτα τη γερμανική ηγεμονία στην ΕΕ, δυσαρεστημένοι είναι τελικά οι ίδιοι οι γερμανοί πολίτες. Από τους προοδευτικούς νέους των πόλεων που αγωνιούν για το περιβάλλον μέχρι τους εθνικιστές της εγκαταλελειμμένης Ανατολικής Γερμανίας που απεχθάνονται τη μετανάστευση, η γερμανική κοινωνία διαπερνάται οριζόντια από μια αποστροφή προς το CDU της Μέρκελ και τις, κωμικές πια, αντιφάσεις του: και προσφυγικός ανθρωπισμός και ρητορική προστασίας των συνόρων, και μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής και πειθήνιο όργανο της αυτοκινητοβιομηχανίας, και υποστηρικτής της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, και συνομιλητής του Πούτιν κ.ο.κ.

Ηδη ακούγονται φωνές που καλούν τη Μέρκελ σε παραίτηση και ίσως πρόωρες εκλογές. Εξίσου πιθανό όμως θεωρούμε το σενάριο παραμονής της Μέρκελ στην καγκελαρία μέχρι και μετά τις εκλογές του 2021 κατά τις οποίες θα παίξει τον τελευταίο της μεγάλο ρόλο: αυτόν του προξενητή μεταξύ CDU και Πρασίνων. Θα ολοκληρώσει έτσι τη μετατροπή του CDU σε ένα de facto κόμμα του φιλελεύθερου διεθνιστικού κέντρου, αφήνοντας το AfD ή κάποια μετάλλαξή του το μόνο πραγματικά δεξιό κόμμα στη Γερμανία. Από εκεί και πέρα, η παραμικρή θρυαλλίδα θα αρκεί για να πάρουν οι εξελίξεις και για τη Γερμανία και για την Ευρώπη εφιαλτική τροπή.