Λάθος εκτίμηση

Εντυπωσιάζει, στις αναλύσεις έγκυρων ευρωπαίων αναλυτών, η αποτυχία ορθών εκτιμήσεων για το Brexit. Οι αλλεπάλληλες διαψεύσεις, οι αυταπάτες και οι πλάνες οφείλονται εμφανώς στην ισχυρή επίδραση στερεοτύπων, ιδεολογικών και ψυχολογικών παραμέτρων.

Αρχικώς το Brexit «δεν επρόκειτο ποτέ να γίνει». Οσοι το προέβλεπαν ήσαν άσχετοι, ίσως και κρυφοί οπαδοί της διάλυσης της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Οταν τελικώς το 2016 το Brexit υπερίσχυσε στο δημοψήφισμα, η αντίδραση ήταν η απαξίωση του βρετανικού εκλογικού σώματος ως καθυστερημένου, εθνικιστικού και ευρωφοβικού.

Μετά ήρθε ο στρουθοκαμηλισμός. Ναι μεν το Brexit υπερψηφίστηκε, αλλά ήταν ένα ατυχές επεισόδιο που δεν επρόκειτο να έχει συνέχεια. Διότι δεν επρόκειτο να πραγματοποιηθεί. Λίγα δευτερόλεπτα μετά το δημοψήφισμα, άρχισαν να διατυπώνονται οι «εκτιμήσεις» ότι ο βρετανικός λαός είχε ήδη συνειδητοποιήσει με φρίκη τι είχε αποφασίσει και είχε ήδη αρχίσει να μετανοεί. Επομένως έπρεπε να γίνει δεύτερο δημοψήφισμα και τρίτο κ.λπ., μέχρι να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα (επιθυμητό για την πεφωτισμένη ελίτ, που πάντα ξέρει καλύτερα το καλό του λαού από τον ίδιον τον λαό).

Αυτά συνόδευσε η προσπάθεια θεωρητικής απαξίωσης του θεσμού του δημοψηφίσματος με απίστευτα αντιδημοκρατικά επιχειρήματα, και μάλιστα από έγκριτους συνταγματολόγους, χωρίς να αποκρύπτεται καν η περιφρόνηση προς τη λαϊκή κυριαρχία όταν αυτή δεν συμφωνεί με τις ατομικές ιδεολογικές πεποιθήσεις των συνταγματολόγων.

Αφού επί τριετία η Βουλή των Κοινοτήτων βραχυκύκλωσε την υλοποίηση του Brexit, ανήλθε στην εξουσία ο Μπόρις Τζόνσον, ο οποίος περιλούσθηκε με διάφορα κοσμητικά επίθετα όσο κανείς άλλος βρετανός πρωθυπουργός. Οταν προκηρύχθηκαν εκλογές, οι πολέμιοι του Brexit αποδύθηκαν σε καταστροφολογία επιπέδου εσχατολογικής ταινίας του Χόλιγουντ, παρουσιάζοντας την επόμενη ημέρα ενδεχόμενου Brexit ως ένα μείγμα χρηματιστηριακού κραχ, μαζικής εξόδου κεφαλαίων και επιχειρήσεων, ελλείψεως τροφίμων, συνωστισμού του πλήθους στα σύνορα και απόσχισης ολόκληρων περιοχών από το Ηνωμένο Βασίλειο. Τίποτα από αυτά φυσικά δεν συνέβη.

Ολες αυτές οι αποτυχημένες προβλέψεις δεν έλαβαν υπόψη τους ότι η Μεγάλη Βρετανία δεν είναι μία ηπειρωτική ευρωπαϊκή χώρα όπως το Βέλγιο ή η Γερμανία. Υπήρξε παγκόσμια υπερδύναμη για τριακόσια χρόνια, διαθέτει σπουδαία διπλωματία, κορυφαία πανεπιστήμια και ηγείται της Κοινοπολιτείας. Επίσης έχει πυρηνική τεχνολογία και πετρέλαιο. Πολύ επιπόλαιη λοιπόν η εκτίμηση ότι μία τέτοια χώρα θα καταστρεφόταν επειδή θα…. αποχωρούσε από την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Εύκολα διακρίνονται τα βαθύτερα κίνητρα όλων αυτών των εκτός πραγματικότητος αναλύσεων: μία πιθανή θετική πορεία της βρετανικής οικονομίας μετά το Brexit, θα θέσει σε σοβαρή αμφισβήτηση το αξίωμα ότι το ευρωπαϊκό οικοδόμημα είναι μονόδρομος, θα γεννήσει μιμητές και θα δρομολογήσει φυγόκεντρες δυνάμεις στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Ο Μελέτης Η. Μελετόπουλος είναι διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Γενεύης. Από τις εκδόσεις Παπαζήση κυκλοφορεί το έργο του «Μαρξισμός και Τροτσκισμός στην Ελλάδα»