Δημοσιονομική πολιτική και προκλήσεις

Μήπως η επόμενη ύφεση θα είναι χειρότερη από ό,τι νομίζουμε; Με τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες να έχουν μικρό περιθώριο για περαιτέρω περικοπές των επιτοκίων, θα μπορούσε η επόμενη κυκλική κάμψη να εξελιχθεί σε κρίση; Θεωρητικά, η δημοσιονομική πολιτική μπορεί να κάνει πολλά για να αντιμετωπιστούν τέτοια προβλήματα. Η αντιμετώπιση θεμάτων μέσω της δημοσιονομικής πολιτικής θα δοκιμαστεί κατά την επόμενη κρίση.

Είμαι δύσπιστος για κάποια θέματα όμως. Η δημοσιονομική πολιτική είναι υπερβολικά πολιτικοποιημένη για να αντικαταστήσει τις πολιτικές από τις σύγχρονες ανεξάρτητες τεχνοκρατικές κεντρικές τράπεζες, οι οποίες μέχρι τώρα έχουν αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στη βραχυπρόθεσμη σταθεροποίηση. Η δημοσιονομική πολιτική αναλαμβάνει ηγετικό ρόλο σε θεμελιώδη αλλά εξαιρετικά αμφισβητούμενα ζητήματα – σχετικά με την ανάπτυξη, τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα και την κατανομή, τουλάχιστον στις προηγμένες οικονομίες. Και όμως οι ακαδημαϊκές απεικονίσεις της δημοσιονομικής πολιτικής ως αντικειμενικό τεχνοκρατικό εργαλείο μας κάνουν συχνά να αισθανόμαστε ότι ζούμε σε ένα επεισόδιο της αμερικανικής τηλεοπτικής σειράς «Η Δυτική Πτέρυγα».

Είναι πιθανό ότι στην επόμενη ύφεση θα φανούμε τυχεροί και ότι η δημοσιονομική πολιτική σε ορισμένες χώρες θα λύσει κάποια προβλήματα. Αλλά η ιδέα ότι πρέπει να μη λαμβάνουμε υπόψη ότι η δημοσιονομική και η νομισματική πολιτική έχουν διαφορετικές χρήσεις, είναι αφελής. Οπως και η ιδέα ότι οι αυτόματοι σταθεροποιητές αντιμετωπίζουν όλες τις καταστάσεις.

Το βαθύτερο πρόβλημα είναι ότι σε κάθε δεδομένη περίπτωση, οι διαμορφωτές πολιτικής μπορούν – και συχνά το κάνουν – να παρακάμπτουν τους αυτόματους σταθεροποιητές. Η σωστή λύση δεν είναι να παραμερίσουν τη νομισματική πολιτική, αλλά να βρουν τρόπους για να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα της νομισματικής πολιτικής σε περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων, ενδεχομένως βρίσκοντας τρόπους για τη χρησιμοποίηση των αρνητικών επιτοκίων που υπάρχουν σήμερα με μεγαλύτερη ακρίβεια και αποτελεσματικότητα. Μέχρι τότε, με τη νομισματική πολιτική να αντιμετωπίζει δυσκολίες στην εφαρμογή της και τη δημοσιονομική πολιτική να κερδίζει έδαφος ως τρόπο τόνωσης της οικονομίας, πρέπει να περιμένουμε πιο ασταθείς οικονομικούς κύκλους.

Ο Κένεθ Ρογκόφ είναι καθηγητής Οικονομικών και Δημόσιας Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Εχει διατελέσει επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου από το 2001 έως το 2003.