Ελληνοτουρκικά και διπλωματία

Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις διέρχονται περίοδο σοβαρής κρίσης. Οι αιτίες ανατρέχουν πίσω στον χρόνο. Η αφορμή τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων και φυσικού αερίου στην αποκλειστική οικονομική ζώνη της Κύπρου καθώς και οι άμεσες και έμμεσες απειλές εις βάρος των ελληνικών δικαιωμάτων και συμφερόντων. Κατά τη μεταπολεμική περίοδο μέχρι σήμερα στο διεθνές σύστημα επεκράτησαν κυρίως οι διπλωματικές διαδικασίες, οι συνεννοήσεις, η προσφυγή στο διεθνές δικαστήριο της Χάγης ώστε να επιλυθούν προβλήματα διεκδικήσεων στα πλαίσια βέβαια του διεθνούς δικαίου. Η Τουρκία επανέρχεται σήμερα μετά το casus belli της δεκαετίας του ’90 και τη θεωρία των γκρίζων ζωνών, λειτουργώντας έξω από κάθε αρχή και κανόνα που επικρατεί στις διεθνείς σχέσεις μεταξύ δημοκρατικών κρατών.

Προφανώς η συμπεριφορά της Τουρκίας ενισχύεται από την προσωπικότητα του προέδρου της και προσλαμβάνει τη διάσταση και την οξύτητα του χαρακτήρα του. Ωστόσο τα γεγονότα δεν μπορούν παρά να κριθούν με βάση τη γενικότερη τουρκική πολιτική, την αξιοποίηση των συγκυριών που επέτρεψαν την εισβολή της Τουρκίας στη Συρία με τις ευλογίες δυτικών δυνάμεων όπως οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο και την παράνομη χάραξη θαλασσίων ζωνών μαζί με την κυβέρνηση της Τρίπολης, γεγονός που παρακάμπτει τα δίκαια της Ελλάδος και πλήττει ευθέως τα συμφέροντά της.

Τι μπορούμε να κάνουμε ως χώρα και από πού μπορούμε να περιμένουμε στήριξη; Η Ευρωπαϊκή Ενωση στέκεται δίπλα μας μέσω των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεν έχει όμως εφαρμόσει στην πράξη τις κυρώσεις που προβλέπονται για την Τουρκία. Προφανώς τα συμφέροντα των κατ’ ιδίαν χωρών με μια χώρα 80 εκατομμυρίων με προνομιακές σχέσεις με άλλες ευρωπαϊκές χώρες επιβραδύνουν την εκτέλεση των αποφάσεων. Μόνον η Γαλλία μέχρι στιγμής με τρόπο απερίφραστο και χωρίς υπεκφυγές τοποθετήθηκε όπως αρμόζει σε δημοκρατική χώρα που σέβεται το διεθνές δίκαιο, στηρίζοντας τα ελληνικά δίκαια και στηλιτεύοντας τις παρανομίες της Τουρκίας. Ταυτόχρονα οι συνεννοήσεις που πραγματοποιήθηκαν για τη συνεργασία σε στρατιωτικό επίπεδο  αλλά και η καθαρή στάση υπέρ των κυπριακών δικαιωμάτων στην αποκλειστική οικονομική ζώνη δημιουργούν ένα πλαίσιο που βοηθά την ελληνική πλευρά, όπως τόνισε ο Πρωθυπουργός κατά τη συνάντησή του στο Παρίσι με τον πρόεδρο Μακρόν. Ο διπλωματικός πυρετός μεταξύ Ελλάδος και τρίτων χωρών όπως το Ισραήλ, η Αίγυπτος, οι λιβυκές δυνάμεις του Χαφτάρ και το λιβυκό κοινοβούλιο δείχνουν τον δρόμο που πρέπει να ακολουθείται. Η χώρα μας οφείλει να κινείται συνεχώς σε πολυμερές και διμερές επίπεδο αναδεικνύοντας τα προβλήματα που προέρχονται από την επιθετικότητα της Τουρκίας και επιδιώκοντας συνεννοήσεις πάσης φύσεως και μορφής που μπορεί να πραγματοποιηθούν με άλλες δυνάμεις και χώρες. Η ανάδειξη του Μεταναστευτικού ως μηχανισμού πίεσης προς την Ελλάδα και την Ευρώπη συνολικά είναι υποχρέωση της χώρας μας ώστε οι εταίροι μας να κατανοήσουν την εκβιαστική τουρκική συμπεριφορά και να ενεργήσουν ανάλογα. Η ίδια η συνθήκη σε δύο άρθρα της αναφέρεται στην αλληλεγγύη για την άμυνα και καλεί τα κράτη-μέλη με σύστημα ενισχυμένης συνεργασίας να σπεύσουν να την εφαρμόσουν αναπτύσσοντας στρατεύματα και δυνατότητες. Καλό είναι η εξωτερική μας πολιτική να επιμείνει επί του θέματος.

Η εποχή που διανύουμε χαρακτηρίζεται από ασύμμετρες απειλές, χαώδεις καταστάσεις, δεδομένα που δεν υπήρχαν πριν. Τούτων δοθέντων η κυβέρνηση και το Κοινοβούλιο καλούνται να αναπτύξουν τον παρεμβατικό τους ρόλο κινούμενοι παντού όπου υπάρχει περιθώριο ανάδειξης των προβλημάτων. Οπως άλλωστε τόνισε ο Πρωθυπουργός κατά την επίσκεψή του στις ΗΠΑ, τη Γαλλία, την Ιταλία και κατά τη διάρκεια του προηγηθέντος Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αν τα κυριαρχικά μας δικαιώματα απειληθούν έμπρακτα, η Ελλάδα θα απαντήσει ανάλογα.