Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη

Δεν ονειρεύομαι σχεδόν καθόλου πια. Αλλά όταν ονειρεύομαι, ονειρεύομαι το Λονδίνο ή το Νόριτς ή κάποια άλλη πόλη της Αγγλίας, ίσως γιατί εκεί έχω περάσει ευτυχισμένα χρόνια ή χρόνια ελεύθερα ή χρόνια που, τέλος πάντων, έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα στο μυαλό μου, σύμφωνα με το ασυνείδητό μου.

Δεν ήμουν πάντα έτσι. Κάποτε – πριν τα 35, σχηματικά – ξυπνούσα και μπορούσα να διηγηθώ ολόκληρες ιστορίες, περιγραφές τοπίων, σπιτιών, πόλεων, χωρών, πώς λειτουργούσαν οι μηχανισμοί τους, τι περιπέτεια είχαμε μόλις ζήσει στο όνειρό μου. Πάνε αυτά. Τώρα ονειρεύομαι μόνο με τα μάτια ανοιχτά, την ώρα που οι άλλοι μιλούν για τα πρακτικά της καθημερινότητας: ταξιδεύω από τις ακτές της Νορβηγίας μέχρι τα σοκάκια του Τόκιο και από τους δρόμους της Νέας Υόρκης στα νερά του Βοσπόρου. Το κάνω πολύ συχνά. Υπερβολικά συχνά, ίσως, ώστε να ξεχνώ αφηρημένη κλειδιά, γυαλιά, λεφτά, κινητό στο σπίτι ή στο αυτοκίνητο. Είναι όμως μεγάλη ανακούφιση να μπορώ να ίπταμαι πάνω από αυτά τα μέρη, να φαντάζομαι τους ήχους και τις μυρωδιές αλλά κυρίως το φως, το διαφορετικό φως, ή το σκοτάδι, το διαφορετικό σκοτάδι, που χαϊδεύει τις γωνιές τους.
Η φαντασία δεν είναι όνειρο, θα μου πείτε. Σωστά. Η βασική της διαφορά με το όνειρο είναι ότι δεν ανατρέπει ξεδιάντροπα τους νόμους της Φυσικής. Ούτε ανακατώνει το παζλ κάθε πόλης. Ενώ στα όνειρά μου, ας πούμε, η Βρετανική Βιβλιοθήκη βρίσκεται κάπου στο Μέιφερ και αν πάρω τον δρόμο στα δεξιά της πολύβουης πλατείας που έχω μόλις κατασκευάσει, θα βρεθώ στον σταθμό του Στόουκ-Ον-Τρεντ, παρόλο που αυτή είναι μια πόλη νοτίως του Λίβερπουλ και όχι γειτονιά του Λονδίνου με σταθμό του μετρό.

Τις προάλλες ας πούμε βρέθηκα ονειρικά στην Ουάσιγκτον, που δεν ήταν Ουάσιγκτον, αλλά Βοστώνη, που δεν ήταν Βοστώνη, γιατί δεν είχε τίποτα από την Ουάσιγκτον και τη Βοστώνη που ξέρω, αλλά σίγουρα είχε τις μεγάλες λεωφόρους και τους ουρανοξύστες της Αμερικής. Είχε έναν κόκκινο ουρανοξύστη στη διασταύρωση πολλών οδών κι ένα ποτάμι, στο οποίο ήθελα για κάποιο λόγο να φτάσω – ίσως γιατί τα ποτάμια είναι, σαν τα τρένα και τα μετρό, άξονες μεταφοράς, και η μετακίνηση είναι αυτό που κυριαρχεί στα όνειρά μου. Πάντα κάτι ψάχνω, κάπου πηγαίνω, κάτι αναζητώ.

Είναι περίεργο που δεν ονειρεύομαι εξοχές και δάση και βουνά και θάλασσες, ενώ αγαπώ και ηρεμώ στη φύση· ονειρεύομαι μόνο πόλεις, λες κι εκεί είναι κρυμμένοι όλοι οι θησαυροί του κόσμου. Μια ψυχογεωγραφία ονείρων, με άγνωστους δρόμους και πλατείες που θα έπρεπε να είναι αλλού, αλλά εγώ τις τοποθετώ εκεί που με κάνουν να νιώθω ανακούφιση. Πολεοδομώ στα όνειρά μου, πλάθω πόλεις από την αρχή.
Κάτι τέτοιο έκανε κι ο νεαρός συγγραφέας Teju Cole στο βιβλίο του «Open City», όταν ο ήρωάς του περιδιάβαινε στο Μανχάταν μέρη γνωστά που γίνονταν άγνωστα μέσα από τους συνειρμούς του μυαλού του συνδυάζοντας το δημόσιο με το προσωπικό. Μεγάλος δάσκαλός του ήταν φυσικά ο W.G. Sebald, ο αξεπέραστος περιηγητής του ευρωπαϊκού πνεύματος, για τον οποίον κάθε δέντρο και κάθε πέτρα στις δαιδαλώδεις του διαδρομές δημιουργούσε μια αιτία για αναστοχασμό πάνω στην πολιτισμική ιστορία της ανθρωπότητας. Τα όνειρά μου απέχουν παρασάγγας από το βάθος του Ζέμπαλντ, μα νομίζω ότι αποτυπώνουν την ίδια απελπισία που είχε κι εκείνος: την ανάγκη ανακάλυψης κάποιου πράγματος, κάποιας γνώσης, κάποιας εμπειρίας που θα δώσει οριστικά νόημα στη ζωή. Αυτό ψάχνω στις ονειρικές μου πόλεις.

Η Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη είναι ποιήτρια και μεταφράστρια. Τιμήθηκε με το κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας για την ποιητική συλλογή της «Η επιστροφή των νεκρών» (εκδ. Πόλις)