«Το παρελθόν ήταν πάντα παγίδα για τους Ελληνες»

Ο Aγγελος Μπράτης έγινε γνωστός στο ευρύ κοινό ως κριτής μοντέλων σε ένα τηλεοπτικό σόου. Oμως δεν είναι μόνο αυτό. Eχει περάσει δεκαετίες σπουδάζοντας σχεδιασμό του ρούχου και μαθαίνοντας τις τεχνικές κοπής του. Και η δουλειά του έχει πολλές αναφορές γύρω από τη μοντέρνα αρχιτεκτονική. Με εκδηλωμένη τη μακρόχρονη αγάπη του για τον μοντερνισμό του Λε Κορμπιζιέ και του Μις βαν ντε Ρόε, στα δείγματα της δουλειάς του αλλά και στους προσωπικούς του χώρους κατοίκησης στην Ολλανδία των σπουδών του, στην Ιταλία της επαγγελματικής εξέλιξής του. Και στα τέλη του περασμένου Αυγούστου μία αγγελία για ανεύρεση επαγγελματικού χώρου τον έφερε στο ισόγειο γραφείο του Ιωάννη Δεσποτόπουλου, στην οδό Σουηδίας και Αναπήρων Πολέμου. Το γραφείο είχε μείνει κλειστό από το 1992, όταν πέθανε ο Δεσποτόπουλος και μέσα στον χώρο βρήκε όλα τα αρχεία και τις μακέτες του, ακόμα κι αυτές που αφορούσαν το απραγματοποίητο πολιτιστικό κέντρο στην περιοχή του Ωδείου Αθηνών. Ολα τα συρτάρια ήταν γεμάτα με χαρτιά του αρχείου του, αρχιτεκτονικά περιοδικά από το ’53 μέχρι το ’85, αρχειοθετημένα με επιμέλεια. Ο σχεδιαστής πέταξε τη σκόνη από τον χώρο και έκανε το όνειρό του πραγματικότητα. Το αρχείο μεταφέρθηκε στο Αρχείο Αρχιτεκτονικής του Μουσείου Μπενάκη και στο Τμήμα Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου Κρήτης. Επτά βιβλία, μία μικρή μακέτα και όλα τα έπιπλα μέσα στον χώρο με την υπογραφή του έλληνα αρχιτέκτονα της σχολής του Μπάουχαους παραμένουν στο ατελιέ του Αγγελου Μπράτη. Ο οποίος με σεβασμό διατήρησε στην είσοδο την πλακέτα που ο μοντερνιστής αρχιτέκτονας είχε σχεδιάσει για το γραφείο του, διατηρώντας την ιστορική μνήμη του χώρου καθώς και την ακεραιότητα του εσωτερικού σχεδιασμού.

«Ολοι σκέφτονται την Αθήνα ως νεοκλασική πόλη. Μα είναι γεμάτη από αρχιτεκτονική του ’50 και ’60. Ενιωσα δέος όταν μπήκα μέσα. Βρήκα το γραφείο του με τα προσωπικά του αντικείμενα. Ακόμη και τα γυαλιά του ήταν ακουμπισμένα σε αυτό. Εμοιαζε σαν να τριγύριζε ο ίδιος μέσα στον χώρο».

Και η ζωή συνεχίζεται μετά την εμπειρία της τηλεόρασης. «Δεν ήταν εύκολο. Πέρυσι δεν ήμουν ο εαυτός μου, γιατί είχα πάθει ένα σοκ. Υπαρξιακό στην αρχή, μετά το πήρα απόφαση και το είδα θετικά ότι δεν χρειαζόταν να παίξω κάποιον ρόλο. Η δυσκολία ήταν στην υπερέκθεση που σου επιβάλλει το ίδιο το μέσο της τηλεόρασης. Τελικά το συνήθισα, διατηρώντας το όριο μεταξύ του εσωτερικού, πιο κλειστού χαρακτήρα μου, με ένα άνοιγμα κοινωνικότητας. Οσο και να εκτίθεσαι μπαίνουν όρια στο πόσο επιτρέπεις να μάθουν οι άλλοι για εσένα. Κανένας δεν με λέει στον δρόμο Αγγελο. Ολοι με φωνάζουν «κύριε Μπράτη». Και δεν το επεδίωξα αυτό. Με κάποιον τρόπο το έχω κερδίσει. Είμαι εκεί για να κρίνω τα κορίτσια, τις φωτογραφίες τους και μέσα από την κριτική μου – προσπαθώ να είναι εποικοδομητική – προτείνω τι μπορούν να αλλάξουν και να μάθουν τι κάνει και τι δεν κάνει ένα μοντέλο. Το πώς λειτουργεί η μόδα, όσο μου αναλογεί μέσα στο παιχνίδι βέβαια».

Σε περιορίζει το παιχνίδι να πεις τη γνώμη σου στο σύνολό της;

Διόλου. Ακόμα και όταν κάνω μία δύσκολη κριτική σε ένα κορίτσι εξηγώ τους λόγους. Γιατί γι’ αυτό με επέλεξαν σε αυτό το σόου.

Ομως αυτό το σόου έχει πάρει μία τροπή στο να βγάζει από τα κορίτσια τον κακό τους εαυτό λόγω του ανταγωνισμού τους γύρω από την εικόνα τους.

Εχει να κάνει με τις συνθήκες μέσα στις οποίες βρίσκονται. Για πεντέμισι μήνες είναι κλεισμένες μέσα σε ένα σπίτι χωρίς τηλέφωνα, χωρίς επικοινωνία με τον περίγυρό τους. Είναι ο εαυτός τους μπροστά στη μικρή οθόνη, οπότε μεγεθύνεται κάθε λεπτομέρεια και στη συμπεριφορά τους. Δεν είναι επίσης δουλειά μας ως επιτροπής να κρίνουμε τον χαρακτήρα τους, παρά μόνο στην περίπτωση που επεμβαίνει στη δουλειά τους, δηλαδή κάνει για παράδειγμα τη δύσκολη στον φωτογράφο.

Ποια είναι σήμερα η δουλειά του μοντέλου;

Συγκεχυμένα τα όρια τώρα πια. Είναι influencers (σ.σ.: επιδραστικές φυσιογνωμίες) εφόσον είναι επιτυχημένα μοντέλα. Είναι μίνι διασημότητες. Οχι στο μέγεθος της φήμης που είχαν φτάσει τα top models της δεκαετίας του ’90. Δεν είναι κακό να έχεις πρότυπο και να θέλεις να φτάσεις στο επίπεδό τους. Αλλά αυτός είναι και ο ρόλος της μόδας: να ξελογιάζει όλο τον κόσμο που ασχολείται μαζί της, είτε είναι σχεδιαστές, μοντέλα, αγοραστές. Δεν χρειάζεται στην πραγματικότητα να κάνεις άλλα ρούχα. Ολοι μας έχουμε γεμάτες ντουλάπες. Και θα έλεγα ότι είναι γεμάτες όχι από ρούχα, αλλά από διαφόρων τύπων ενοχές. Πόσα πράγματα έχεις αγοράσει που δεν σου κάνουν, αλλά τα βρήκες σε μια ευκαιρία; Ή κάτι που σου άρεσε και ήταν πολύ της μόδας κάποτε, αλλά επειδή σου κόστισε πολλά χρήματα το κρατάς και ας μην το έβαλες ούτε μία φορά.

Ποιες είναι οι προκλήσεις ενός σχεδιαστή που έχει έναν δικό του χώρο;

Για εμένα είναι η εξέλιξη της δουλειάς που κάνω όλα αυτά τα χρόνια. Σαφώς και δεν επιδιώκω να ντύσω όλες τις γυναίκες όλες τις ώρες της ημέρας και της νύχτας. Είναι πολύ συγκεκριμένο αυτό που κάνω, τοποθετημένο σε έναν τύπο γυναίκας και σε ό,τι αφορά τον τρόπο ζωής της. Θέλω να την ντύνω στις πολύ ιδιαίτερες στιγμές της. Για μία περίσταση. Μπορεί να είναι ένα δείπνο με τον αγαπημένο της. Δεν χρειάζεται να είναι ένας γάμος ή άλλη επίσημη τελετή. Σε ένα ιδιαίτερο δείπνο λέω ότι πρέπει το ρούχο της να έχει μία υπέροχη πλάτη ώστε να μπορεί να περάσει το χέρι του να τη χαϊδέψει. Αυτές είναι οι στιγμές που νιώθει πολύ όμορφη. Δεν με ενδιαφέρει δηλαδή να την ντύσω για το γραφείο. Φυσικά και οι στιγμές του γραφείου θεωρούνται «περιστάσεις», αλλά δεν έχω την άποψη ότι οι σχεδιαστές είναι υποχρεωμένοι να κάνουν ρούχα για κάθε περίσταση. Οσο πιο κοντά είσαι στις ιδιαίτερες ικανότητές σου τόσο πιο πολύ χώρο καταλαμβάνεις μέσα στη μόδα. Αν το σκεφτούμε, όλοι οι σχεδιαστές για ένα πράγμα είναι γνωστοί. Ο Αρμάνι για τα κοστούμια του, δεν θα πας να πάρεις φόρεμα γραφείου. Αν σκεφτείς Μπράτης, αναζητείς ένα φόρεμα κοκτέιλ σε ρευστή γραμμή ή ένα βραδινό μακρύ φόρεμα που όμως δεν είναι υπερβολικό για κόκκινο χαλί για να σε περιορίσει. Το φοράς και με ίσια παπούτσια. Είναι σημαντικό να ξέρεις ποια γυναίκα φορά τα ρούχα σου. Το προϊόν βρίσκει τον άνθρωπο και όχι το αντίστροφο. Στην περίπτωσή μου συμβαίνει όλες οι γυναίκες να ασχολούνται με την τέχνη, να είναι πολιτικοί μηχανικοί, αρχιτέκτονες, να έχουν οικογένεια και να ταξιδεύουν συχνά. Είναι αισθησιακές και δεν φοβούνται να το δείξουν αυτό με το ντύσιμο του σώματός τους. Επίσης πρέπει να βρεις και τη θέση σου μέσα στις τιμές. Εκτός από την υψηλή μόδα υπάρχει και ο μέσος χώρος που είναι και η μεγαλύτερη αγορά. Σήμερα δεν θέλεις να ξοδεύεις πολλά χρήματα για ένα μόνο φόρεμα, αλλά ταυτόχρονα θέλεις να είναι ωραίο, ιδιαίτερο και να μην το έχουν όλοι. Πολλά χρόνια τώρα με απασχόλησε και το έψαξα για να φτιάχνω φορέματα κοκτέιλ που δεν κάνουν χίλια ευρώ, αλλά πεντακόσια.

Πού πατά η σύγχρονη ελληνική μόδα όταν συναντιέται στο εξωτερικό με το πιθανό αγοραστικό της κοινό;

Οι αγοραστές μου ζητούσαν φορέματα με ρευστή γραμμή, κοντά, που να τους θυμίζουν την Ελλάδα. Θέλουν πάντα μπλε. Και όχι, δεν το έχω βαρεθεί, γιατί είναι το αγαπημένο μου χρώμα. Αλλά φυσικό δεν είναι αυτό; Και από τους γιαπωνέζους σχεδιαστές τι ζητάνε; Μαύρα, αποδομημένα κιμονό. Προσωπικά, πάντα με ενδιέφερε το κόψιμο. Είμαι couturier. Couturier δεν είναι αυτός που ράβει, αλλά αυτός που κόβει. Ολη η έρευνα που κάνω προέρχεται από το κόψιμο. Από τον τρόπο που τα ρούχα τυλίγονται, ξεδιπλώνονται, διπλώνουν γύρω από το σώμα, από την επίπεδη διάσταση στην τρισδιάστατη μορφή τους. Υπάρχει αυτή η αίσθηση της απόλυτης γεωμετρίας με το σώμα που δεν έχει γεωμετρία, αλλά έχει ισορροπία. Είναι κατά τη γνώμη μου ένας ελληνικός τρόπος· αν σκεφτείς όλη την παράδοση των αρχαιοελληνικών αγαλμάτων, πάντα είναι μία ωδή στο σώμα. Και στον πέπλο και στον χιτώνα, ανάλογα σκέφτομαι πώς θα τα έκανα στη σύγχρονη εκδοχή τους. Χωρίς να το βλέπεις ως αντιγραφή. Γιατί οι ιστορικές αναφορές δεν έχουν νόημα. Δεν είναι θέατρο. Μου αρέσει το ρούχο μου να μην έχει προσδιορισμένη ημερομηνία, να βγαίνει από την γκαρνταρόμπα και να μοιάζει ότι το πήρες μόλις χθες και όχι να δείχνει ότι ανήκει σε παλιότερη συλλογή.

Απελευθερωμένος και από την παρελθοντολαγνεία;

Πάντα το παρελθόν ήταν παγίδα για τους Ελληνες. Αλλωστε και ο Ιόλας όταν έλεγε «κάψτε τον Παρθενώνα» έπεσαν να τον φάνε. Ο ίδιος δεν κυριολεκτούσε, αλλά είμαστε συνήθως ενάντιοι σε οτιδήποτε μοντέρνο. Υπάρχει φόβος. Μου αρέσει το μοντέρνο, αλλά δεν έρχομαι για να προκαλέσω με τα ρούχα μου. Θεωρώ ότι κάποιος που έχει τεχνική έχει να αντιμετωπίσει πώς κάτι δύσκολο θα το κάνει να φαίνεται εύκολο και όχι προκλητικό. Και όσο το φοράς ανακαλύπτεις ότι δεν είναι απλό όσο δείχνει, ότι δεν μπορείς να βγάλεις άκρη πού αρχίζει και πού τελειώνει. Δεν είναι διανοητική η πρόκληση. Το τελικό αποτέλεσμα είναι να κάνεις μία γυναίκα να νιώθει όμορφη.