Η τουρκική θέση {CR}και το διεθνές δίκαιο

Ολα τα θέματα που θέτει η Τουρκία ως προβλήματα στις διμερείς μας σχέσεις, σχετίζονται άμεσα με το διεθνές δίκαιο. Η τουρκική πλευρά παγίως μετά το 1974 αναζητά λύση μέσω των διμερών διαπραγματεύσεων οι οποίες θα οδηγήσουν σε «συνολική συμφωνία» για όλα τα θέματα που θέτει στο Αιγαίο. Με τη συνολική συμφωνία η Τουρκία επιδιώκει πολιτική διαπραγμάτευση όπου το διεθνές δίκαιο θα είναι μόνον ένας από τους παράγοντες που θα ληφθούν υπόψη. Η λύση θα είναι κατ’ ουσίαν πολιτική. Τα δύο μέρη θα προβούν σε αμοιβαίες υποχωρήσεις. Εν μέρει σε αυτό τον λόγο οφείλεται η έγερση τόσων θεμάτων από την Τουρκία. Τη διευκολύνει κατά τις διαπραγματεύσεις να εμφανίζεται πιο υποχωρητική σε κάποια θέματα, με τη βάσιμη ελπίδα ότι στο τέλος θα αποκομίσει περισσότερα απ’ όσα δικαιούται.

Με την εξαίρεση ενός σύντομου διαλείμματος το 1975, η Τουρκία μέχρι το 1996 απέρριπτε τη λογική της προσφυγής σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο. Μετά την κρίση στα Ιμια αποδέχθηκε τη δικαστική επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών, περιλαμβανομένης και της υφαλοκρηπίδας αλλά ως μέρος μίας ευρύτερης διαπραγματευτικής διαδικασίας. Τον Οκτώβριο του 1997 ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Ισμαήλ Τζεμ, δήλωσε ότι η χώρα του δεν μπορεί να δεχθεί την παραπομπή του ζητήματος των Ιμίων στο Διεθνές Δικαστήριο, εάν δεν παραπεμπόταν παραλλήλως και το θέμα της στρατιωτικοποιήσεως των Δωδεκανήσων. Φαίνεται όμως ότι και αυτή η θέση έχει αλλάξει.

Το 2015 ο ιστότοπος Wikileaks δημοσίευσε σειρά τηλεγραφημάτων του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών. Εκεί περιλαμβάνεται κι ένα τηλεγράφημα αμερικανού αξιωματούχου με τον τούρκο ανώτατο διπλωμάτη Ερτσιγές. Εκεί αναφέρεται επί λέξει ο ακόλουθος διάλογος: «Ο Ερτσιγές επανέλαβε τη θέση της τουρκικής κυβερνήσεως ότι η Τουρκία δεν αποκλείει κανένα ειρηνικό μέσο για την επίλυση των διαφορών που σχετίζονται με το Αιγαίο, περιλαμβανομένου μεταξύ άλλων και του Διεθνούς Δικαστηρίου, εφόσον παραπεμφθούν όλα τα ζητήματα και όχι μόνο το ζήτημα της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας» [τηλεγράφημα, 10ANKARA57, 13 January 2010, 14:45, «Subject: Turkey ready to re-energize Aegean talks, ball in Athens’ court», παρ. 3].

Επομένως, όταν αναφερόμαστε στη Χάγη, ας έχουμε υπόψη μας ότι η Τουρκία πλέον την αποδέχεται υπό τον όρο παραπομπής όλων των θεμάτων που θεωρεί ως διαφορές, περιλαμβανομένης της αποστρατιωτικοποιήσεως των ανατολικών νησιών του Αιγαίου, των γκρίζων ζωνών κυριαρχίας και της διαφοράς χωρικών υδάτων (6 μίλια) και εναερίου χώρου (10 μίλια). Δεν υπάρχει ελληνική κυβέρνηση που θα μπορούσε να συζητήσει σοβαρά τέτοια θέματα τα οποία άλλωστε έχουμε εξαιρέσει ρητώς από την αρμοδιότητα του διεθνούς Δικαστηρίου από το 2015.

Ο Αγγελος Συρίγος είναι αν. καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής. Βουλευτής της ΝΔ στην Α΄ Αθηνών