Στις μαύρες λαγκαδιές

« “Γράφε για ό,τι σε καίει” μου έλεγε ο Ρίτσος. Και οι ιστορίες με τα ασυνόδευτα παιδιά πρόσφυγες με κατασπαράζουν. Ετσι γεννήθηκαν το “Ως την άκρη του κόσμου” με την Μπαρμπαρόζα και τον Πυξίδα να τολμάνε το αδύνατο. Και σήμερα έγινα κομμάτια διαβάζοντας την ιστορία της εννιάχρονης Αϊσά που αφού είδε τον αδελφό της να σκοτώνεται δίπλα της, αφού τραυματίστηκε στο πόδι, αφού ταξίδεψε μέρες στη θάλασσα, έφτασε στη Μόρια και αρνείται να φάει, να μιλήσει, να κινηθεί. Αρνείται τη ζωή. Ολοι πρέπει να αντισταθούμε σ΄ αυτά τα εγκλήματα. Κύριε Τραμπ, κύριε Ορμπαν, κύριε Σαλβίνι, κύριε Αδωνι να είστε σίγουροι αυτή τη φορά η ιστορία σάς κατέγραψε ήδη στις μαύρες σελίδες της».

Ενας τρόπος να αντιδράσεις στον θάνατο ενός ανθρώπου που δεν τον ήξερες προσωπικά, αλλά σε συντρόφευε με τα τραγούδια του για δεκαετίες, είναι να διαβάσεις αυτά που τον απασχολούσαν όταν ένιωθε ότι πλησίαζε το τέλος. Οχι μέσα από τις συνεντεύξεις του, όπου απαντούσε στις απορίες των άλλων, αλλά μέσα από τις προσωπικές του αναρτήσεις, εκεί όπου εξέθετε τις δικές του ανησυχίες, με την ένταση, το πάθος, ακόμη και την υπερβολή που δικαιούτο.

Ο Μικρούτσικος είχε το ίδιο άγχος με τον Σαββόπουλο: πώς να μιλήσει στα παιδιά, που «έτσι κι αλλιώς τα ξέρουν όλα». Να τα σηκώσει στον ώμο για να του δείχνουνε τον δρόμο, ναι, όπως τραγουδούσε ο άλλος μεγάλος χαμένος της χρονιάς, ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, αλλά και να τους μιλήσει για τον πόλεμο, την προσφυγιά και την απώλεια, τη βαρβαρότητα της εποχής μας δηλαδή, όπως αποτυπώνεται με τον πιο ωμό τρόπο στο δράμα των ασυνόδευτων παιδιών για το οποίο έγραφε στις 7 Οκτωβρίου στη σελίδα του στο Facebook.

Το δικό του εργαλείο ήταν η τέχνη. Με στόχο «μια κοινωνία που ο ψαράς θα γράφει ποιήματα και ο Ποιητής θα ψαρεύει» (11/9/2018).

Το άλλο που τον έκαιγε ήταν οι απουσίες. Η Δημητριάδη, ο Μητροπάνος, ο Μάνος Ελευθερίου, για τον οποίο έγραφε την ημέρα του θανάτου του, στις 22/7/2018: «Με το ” Τρένο για την Κατερίνη”, το “Σεργιάνι μας στον κόσμο” με τα “Λόγια και τα χρόνια τα χαμένα” με τη “Δίκοπη ζωή” και τόσα άλλα ταξιδεύει πια ως ένας άλλος “Αμλετ” στη Σελήνη. Θα θυμάμαι για πάντα Μάνο τις εξομολογήσεις μας στο τελευταίο μας τηλεφώνημα πριν λίγες μέρες. Θα τις κρατώ καλά φυλαγμένες ανάμεσα στα πολύτιμα της ζωής μου Μάνο μου, γλυκέ μου Μάνο που είσαι πια “πουλί και κυνηγός στις μαύρες λαγκαδιές του Παραδείσου”».

Το μότο του το είχε γράψει πιο παλιά, στις 22/12/2017: «Να ονειρευόμαστε, να αντιστεκόμαστε, να ταξιδεύουμε. Να μην το βάζουμε κάτω». Don’t give up, που έλεγε κι εκείνο το υπέροχο τραγούδι του Πίτερ Γκάμπριελ. Ο,τι κι αν σημαίνει αυτό για τον καθένα.