Η οικονομία στη στροφή

News Analysis

Μια σειρά εξελίξεων και προβλέψεων έρχεται να μας δείξει ότι η ελληνική οικονομία ξαναβρίσκει τον βηματισμό της, και μάλιστα με επιταχυνόμενο ρυθμό. Στη βάση αυτή, ο Πρωθυπουργός δεν αποκλείεται να κάνει αύριο για μία ακόμα φορά την έκπληξη με νέες θετικές εξαγγελίες λίγο μετά το κρίσιμο ραντεβού με την Κριστίν Λαγκάρντ σήμερα στη Φρανκφούρτη.

Το υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε χθες τα στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού έως το τέλος Νοεμβρίου. Υστερα από ένα μπαράζ έκτακτων παροχών τόσο από την προηγούμενη όσο και από τη νέα κυβέρνηση, το πρωτογενές πλεόνασμα συνεχίζει ακάθεκτο στα ύψη (κοντά στα 7 δισ. ευρώ, όταν ο στόχος ήταν για πλεόνασμα 4,715 δισ. ευρώ), υπενθυμίζοντας την ακραία υπερφορολόγηση των τελευταίων ετών αλλά με νέα ποιοτικά στοιχεία τα οποία επιβεβαιώνουν όσους υποστήριζαν ότι η μείωση των φορολογικών βαρών θα φέρει ανάπτυξη και έξτρα έσοδα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο ΕΝΦΙΑ. Μειώθηκε κατά 205 εκατ. ευρώ μόνο μετά την τελευταία παρέμβαση της κυβέρνησης της ΝΔ. Πριν από τη μείωση ο στόχος εσόδων από φόρους στην ακίνητη περιουσία ήταν 2,805 εκατ. ευρώ αλλά μετά τις μειώσεις έχουν εισπραχθεί ήδη 2,799 δισ. ευρώ. Η εισπραξιμότητα του φόρου αυξήθηκε από το 80,65% στο 84,86%, τα βάρη μειώθηκαν για όλους, αλλά τα ταμεία του Δημοσίου δεν έχασαν λεφτά.

Δεύτερο παράδειγμα, οι μετατάξεις προϊόντων και υπηρεσιών από υψηλότερους σε χαμηλότερους συντελεστές ΦΠΑ. Το μέτρο ψηφίστηκε από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, η οικονομία όμως έχει αρχίσει να «τρέχει» και τα έσοδα από ΦΠΑ όχι μόνο δεν μειώθηκαν αλλά αυξάνονται δυναμικά. Το εντεκάμηνο κατέγραψαν υπέρβαση 869 εκατ. ευρώ. Λιγότεροι φόροι, περισσότερα έσοδα, αυξημένος ρυθμός ανάπτυξης.

Ο προϋπολογισμός του 2020 προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης 2,8%. Ο στόχος αρχικά χαρακτηρίστηκε υπεραισιόδοξος από αναλυτές και θεσμικούς φορείς εντός κι εκτός Ελλάδας, αλλά σιγά σιγά οι εκτιμήσεις μεταβάλλονται. Πρώτος ο ΣΕΒ δήλωσε πως υπό προϋποθέσεις (συνέχιση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων) ο ρυθμός ανάπτυξης μπορεί ακόμα και να ξεπεράσει το 3%.

Θαύματα δεν γίνονται. Μία και μόνο παράμετρος όμως μπορεί να προσθέσει ακόμα και μισή μονάδα παραπάνω ανάπτυξης το επόμενο έτος. Η αλλαγή χρήσης των κερδών από ελληνικά ομόλογα, ώστε να χρηματοδοτούν συμφωνημένες με τους θεσμούς επενδύσεις, θεωρείται από στέλεχος του υπουργείου Οικονομικών ότι – υπό προϋποθέσεις και πάλι – μπορεί να οδηγήσει τον ρυθμό ανάπτυξης μισή μονάδα ψηλότερα το 2020. Με τα κεφάλαια αυτά θα μπορούσαμε να «πιάσουμε» ακόμα και 3,3%. Μέχρι να φτάσουμε εκεί βέβαια, θα πρέπει αφενός το Eurogroup να σφραγίσει τη συμφωνία, να κλείσουν όλες οι τεχνικές λεπτομέρειες τους πρώτους μήνες του έτους και στη συνέχεια, μέσα στη χρονιά, να καταφέρει το υπουργείο Οικονομικών να ρίξει τα κεφάλαια στην αγορά. Οι επενδύσεις στα χαρτιά δεν φέρνουν ανάπτυξη και εάν δεν χρησιμοποιηθούν εντός του έτους τα κεφάλαια, οι εκταμιεύσεις πηγαίνουν στον «κουβά» των ταμειακών διαθεσίμων του περιβόητου Cash buffer.

Το ίδιο συμβαίνει και με όσο υπερπλεόνασμα τυχόν προκύψει φέτος. Η εκτέλεση του προϋπολογισμού (με την υπέρβαση των εσόδων κατά 380 εκατ. ευρώ και την υστέρηση δαπανών των 1.885 δισ. ευρώ) μέχρι σήμερα δίνει το περιθώριο στο υπουργείο Οικονομικών να διευρύνει, έστω και οριακά, τον κύκλο των παροχών έως το τέλος του έτους. Ο υφυπουργός Οικονομικών Θεόδωρος Σκυλακάκης ανέφερε χθες ότι είναι ανοιχτό το ενδεχόμενο αύξησης κατά 5-10 εκατ. ευρώ του κονδυλίου για το επίδομα θέρμανσης (68 εκατ. ευρώ με περισσότερες από 500.000 αιτήσεις έως σήμερα), κλείνοντας παράλληλα το μάτι για νέες μειώσεις στον ΕΝΦΙΑ το 2020, ενώ, όπως έγραψαν «ΤΑ ΝΕΑ», το ερχόμενο καλοκαίρι θα εξεταστούν τα περιθώρια εμπροσθοβαρούς μείωσης της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης και του τέλους επιτηδεύματος.

Τα περιθώρια νέων μειώσεων φόρων μέσα στο 2020 θα τα δείξει η ανάπτυξη. Ο γερμανικός οίκος αξιολόγησης Scope έδωσε χθες ψήφο εμπιστοσύνης στην αναπτυξιακή συνταγή που εφαρμόζει η κυβέρνηση Μητσοτάκη, σημειώνοντας πως «η διατήρηση σχετικά ισχυρής ανάπτυξης είναι ζωτικής σημασίας για τις μακροπρόθεσμες προοπτικές των δημοσίων οικονομικών».

Με όπλο την ανάπτυξη σε περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται στη σημερινή συνάντηση με την πρόεδρο της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ να ζητήσει τη στήριξή της στη διαπραγμάτευση για τη μείωση των στόχων πρωτογενών πλεονασμάτων. Μία μονάδα χαμηλότερα πλεονάσματα το 2021 θα σήμαινε έξτρα δημοσιονομικό χώρο 2 δισ. ευρώ φέρνοντας πιο κοντά «καλύτερες μέρες» για τους φορολογουμένους, δίνοντας παράλληλα βαθιά ανάσα στην ανάπτυξη.