Το ελιξίριο δεν βρίσκεται στα συμπληρώματα διατροφής

Στα ράφια του φαρμακείου αναζητούν αρκετοί μεσήλικοι το ελιξίριο της μνήμης, όμως οι ειδικοί της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ προειδοποιούν ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι τα συμπληρώματα διατροφής κρατούν σε εγρήγορση τον εγκέφαλο.

Ο Dr Gad Marshall, ιατρικός διευθυντής του Κέντρο Ερευνας και Αντιμετώπισης της Αλτσχάιμερ με έδρα το νοσοκομείο Brigham & Women στη Βοστώνη, διαπιστώνει ότι τα περισσότερα συμπληρώματα διατροφής που υπόσχονται τόνωση της μνήμης δίνουν έμφαση στις ιδιότητες των λιπαρών Ω-3, στη βιταμίνη Ε, στη βιταμίνη Β και σε άλλους σχετικούς συνδυασμούς.  Σύμφωνα με τον ειδικό, αυτό συμβαίνει γιατί υπάρχουν όντως σαφείς ενδείξεις ότι συγκεκριμένες δίαιτες – όπως είναι για παράδειγμα η νεσογειακή διατροφή και η δίαιτα DASH (που στοχεύει στην πρόληψη και την αντιμετώπιση της υπέρτασης) – συνδράμουν στη σωστή γνωστική λειτουργία.

«Οι δίαιτες αυτές συμπεριλαμβάνουν τροφές που είναι πλούσιες σε βιταμίνες και ιχνοστοιχεία. Ομως, αυτό που δεν έχει διαπιστωθεί ακόμη είναι εάν ο συνδυασμός των τροφών αυτών συνδράμει σημαντικά στην προαγωγή της υγείας ή εάν το όφελος που παρατηρείται οφείλεται σε συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά αλλά και σε συγκεκριμένες ποσότητες πρόληψης αυτών».

Αξίζει να σημειωθεί ότι έχουν διεξαχθεί σχετικές έρευνες, όμως παρ’ όλα αυτά τα συμπεράσματα που έχουν συναχθεί δεν κρίνονται επαρκή. «Σε κάθε περίπτωση αυτό δεν σημαίνει ότι τα συμπληρώματα διατροφής δεν κάνουν δουλειά» διευκρινίζει ο Dr Marshall, προσθέτοντας ωστόσο ότι προς το παρόν τουλάχιστον δεν υπάρχουν αποδείξεις για το εάν και σε ποιον βαθμό «δυναμώνουν» τη μνήμη.

Υπό τα δεδομένα αυτά, ο ίδιος αναλύει τα συμπεράσματα στα οποία έχει καταλήξει έως και σήμερα η επιστημονική κοινότητα.

Ω-3 λιπαρά οξέα
Διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες: το εικοσαπεντανοϊκό οξύ (ΕPA) και το δεκαεξανοϊκό οξύ (DHA) – τα οποία απαντώνται κυρίως στα λιπαρά ψάρια όπως είναι ο σολομός και το σκουμπρί – και το άλφα λινολεϊκό οξύ (ALA) που βρίσκονται στα φυλλώδη πράσινα λαχανικά, όπως είναι για παράδειγμα το σπανάκι και τα λαχανάκια Βρυξελλών, στα φυτικά έλαια, στα καρύδια και στους σπόρους.

«Ο οργανισμός μετατρέπει το ALA σε EPA ή DHA μέσα στο σώμα μας άλλα μόνο σε μικρές ποσότητες. Ετσι ο καλύτερος τρόπος για να λάβει κανείς υψηλές ποσότητες EPA και DHA είναι η κατανάλωση περισσότερων ψαριών» εξηγεί ο DR Marhsall.

Σε κάθε περίπτωση έχει διαπιστωθεί ότι τα Ω-3 λιπαρά οξέα βοηθούν στη σύνθεση της κυτταρικής μεμβράνης και επιπλέον πιθανόν να έχουν αντιφλεγμονώδη και αντιοξειδωτική δράση προστατεύοντας έτσι τα εγκεφαλικά κύτταρα.

Το ψάρι είναι κύριο συστατικό της μεσογειακής διατροφής και της δίαιτας DASH, με σειρά ερευνών να έχουν καταλήξει ότι η υψηλή κατανάλωσή τους συσχετίζεται με χαμηλό κίνδυνο γνωστικής απώλειας. Εντούτοις, δεν έχει αποδειχτεί το ίδιο και για τα συμπληρώματα διατροφής, σύμφωνα με τον ειδικό.

Βιταµίνη Ε
Η συγκεκριμένη βιταμίνη αποτελεί ισχυρό αντιοξειδωτικό και γι’ αυτό πιστεύεται ότι βοηθά στη διατήρηση της καλής υγείας του εγκεφάλου, μειώνοντας το οξειδωτικό στρες. Μάλιστα, και σύμφωνα με τον Dr Marhsall, η βιταμίνη Ε ακόμη και όταν χορηγείται σε συμπλήρωμα έχει διαπιστωθεί ότι δρα θετικά στον οργανισμό.

Ερευνα που δημοσιεύτηκε το 2014 στο επιστημονικό περιοδικό «Nutrients» επανεξέτασε τις υπάρχουσες μελέτες σχετικά με τη βιταμίνη Ε και διάφορες παθήσεις, όπως είναι τα καρδιαγγειακά, το εγκεφαλικό επεισόδιο και η νόσος Αλτσχάιμερ.

Το συμπέρασμα ήταν ότι οι υψηλές δόσεις βιταμίνης Ε μπορεί να βοηθήσουν ασθενείς με ήπια ή μέτρια άνοια να εκτελούν καθημερινές λειτουργίες για ένα σύντομο χρονικό διάστημα. Παρ’ όλα αυτά, η συγκεκριμένη βιταμίνη δεν εμποδίζει την εξέλιξη της νόσου, ενώ οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η πρόσληψη υψηλών δόσεων αυξάνων τον κίνδυνο αιμορραγικού εγκεφαλικού.

Βιταμίνη Β
Την εγκεφαλική υγεία φαίνεται να προάγουν οι B6, B9 και η B12. Και αυτό γιατί βοηθούν στη διάσπαση της ομοκυστεΐνης (αμινοξύ) που όταν βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα στον οργανισμό ενοχοποιείται για την εκδήλωση Αλτσχάιμερ. Οι βιταμίνες Β βοηθούν επίσης στην παραγωγή της απαραίτητης ενέργειας για την ανάπτυξη νέων εγκεφαλικών κυττάρων.

Ομως, οι περισσότεροι άνθρωποι προσλαμβάνουν επαρκείς ποσότητες μέσω της διατροφής τους. «Αρα η χρήση συμπληρωμάτων θα πρέπει να γίνεται μόνον εφόσον διαπιστωθεί ανεπάρκεια» καταλήγει ο Dr Marshall.

Ginkgo biloba
Σε μία από τις μεγαλύτερες κλινικές μελέτες σχετικά με τη δράση του ginkgo biloba οι ερευνητές έβαλαν στο… μικροσκόπιο περισσότερους από 3.000 ηλικιωμένους με μέση ηλικία τα 75 έτη. Εξ αυτών το 54% ήταν άνδρες με φυσιολογική γνωστική λειτουργία ή ήπια δυσλειτουργία.

Ο καθένας λάμβανε είτε 120 χιλιοστόγραμμα ginkgo biloba καθημερινά για έξι έτη ή εικονικό φάρμακο. Το συμπέρασμα; Το συγκεκριμένο βότανο δεν μείωσε το συνολικό ποσοστό ανάπτυξης της άνοιας. «Το ginkgo biloba έχει εξεταστεί διεξοδικά και συνεπώς υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι δεν εμποδίζει την έκπτωση της μνήμης» καταλήγει ο ειδικός.