Tο μόνον της ζωής τους ταξείδιον

O παππούς μου – δέκα χρονών παιδί στα τέλη του 19ου αιώνα – τότε που τα παιδιά ήταν ενήλικα από γεννησιμιού τους, το ‘σκασε από το ορεινό αρκαδικό χωρίο του, πήγε με τα πόδια στον Πειραιά, βρήκε ένα καράβι, χώθηκε μέσα λαθρεπιβάτης και πήγε στην Αμέρικα να βρει την τύχη του. Aντ’ αυτής, τον βρήκαν οι ακτοφύλακες, με το καράβι ακόμα αρόδο έξω από το Ελις Αϊλαντ, και τον ρώτησαν: «τι δουλειά κάνει ο πατέρας σου στην πατρίδα, my boy?». «Παπάς», τους απαντάει εκείνος. «Δεν έχεις ανάγκη», του λένε τότε αυτοί. «Μπορεί να σε θρέψει με τις λειτουργιές, τα αντίδωρα, το σιτάρι από τα κόλλυβα και το λάδι απ’ τα καντήλια». Kαι τον έστειλαν πίσω με το ίδιο καράβι, προτού προλάβει να πατήσει το πόδι του στη νέα γη.

«Είδα όμως από πολύ κοντά το Αγαλμα της Ελευθερίας», μας επαναλάμβανε πολύ συχνά, και ξεκαρδιζόταν στα γέλια. Kαμιά εξηνταριά χρόνια αργότερα, ο παππούς μου επιχείρησε να ξαναπάει στην Αμερική. Κυριλέ αυτή τη φορά. Με την Ολυμπιακή του Ωνάση, που ‘χε ασημένια μαχαιροπίρουνα και σε σέρβιραν κάτι ωραία κορίτσια με στολές Πιερ Καρντέν. Επέμενε πολύ στα «χαμογελαστά κορίτσια που μέχρι να σου πάρουν το άδειο πιάτο, είχες κιόλας φτάσει στην Aμερική». Tόσο λίγο του φάνηκε ότι είχε κρατήσει το δεύτερο ταξίδι. Διότι όπως μας διδάσκει και η θεωρία του Aϊνστάιν, ο χρόνος είναι σχετικός και απολύτως συναρτημένος από τα χαμόγελα των άλλων. Mην ανησυχείτε. Δεν θα αρπάξω την ευκαιρία να εκβιάσω συναισθήματα, να κάνω ψευτοπαραλληλισμούς, επικαιροποίηση της πλάκας και συναφή ευκολάκια. Tίποτα ποτέ δεν ήταν ευκολο, αφού, πίσω από τις πολαρόιντ που έφερε πίσω από τη Αμερική ο παππούς μου, με τις σπιταρώνες, τα γρασίδια, τις πισίνες, με τους γιους του παρατεταγμένους με παπιγιόν και τα υπερατλαντικά του εγγόνια με ορθοδοντικά χαμόγελα και φουστανάκια με φουρώ, ωρυόταν ξεκάθαρα ένα άλλο brain drain. Το μεταπολεμικό brain drain που έστελνε καραβιές τους νεαρούς γιατρούς από την Eλλάδα στα States, χωρίς να χρειάζεται να περάσουν από το Ελις Αϊλαντ.

Πάντα πίστευα ότι οι ιστορίες των άλλων ανθρώπων είναι για να μελαγχολούμε κι όχι για να διδασκόμαστε. Γι’ αυτό θα χρονοτριβήσω λίγο ακόμα πάνω σ’ αυτή την ωραία μελαγχολία, ίσα μόνον για να πλαντάξω ελεύθερα και μετά θα φύγω, χωρίς να αναφερθώ στα «ξερονήσια» του Μπογδάνου και στους ισχυρισμούς Δρίτσα περί αμελητέων βιασμών ανήλικων προσφύγων στη Μόρια. Γιατί κι η μελαγχολία σου, αν την παραγενικεύσεις, αν τη ζορίσεις, αν την καταχραστείς, θα σβηστεί σαν πολαρόιντ που πέρασε από πολλά χέρια και την είδαν μάτια παραπάνω απ’ όσα άντεχε από κατασκευής. Εφυγα.