Αβατα

Η γαλλική ταινία «Οι άθλιοι», που μοιάζει να πηγαίνει πολύ καλά στην Ελλάδα, περιστρέφεται γύρω από τη γνωστή αντιπαράθεση ανάμεσα στον κακό μπάτσο και τον καλό μπάτσο. Εννοούμε τον πραγματικά κακό μπάτσο και τον πραγματικά καλό μπάτσο. Ο πρώτος προκαλεί, χυδαιολογεί, αυθαιρετεί, ο δεύτερος αναζητεί λύσεις με διάλογο και υπομονή. Τα banlieues είναι σκληρά όμως, δοκιμάζουν τα νεύρα και την καλή θέληση, μπορούν να οδηγήσουν σε απόγνωση ακόμη και τον πιο καλοπροαίρετο.

Ποιος νικά; Κανείς. Τα προβλήματα έχουν ρίζες δεκαετιών, η δυσπιστία είναι τεράστια, η πολιτική βούληση απουσιάζει, όπως και ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός. Το στάτους κβο όμως είναι εκρηκτικό, ανά πάσα στιγμή μπορεί να συμβεί ένα ατύχημα και η σπίθα να φέρει την καταστροφή.

Τα Εξάρχεια δεν έχουν σχέση φυσικά με τα παρισινά προάστια. Και οι καταληψίες των πανεπιστημίων δεν είναι νέοι χωρίς μέλλον και πατρίδα. Η προηγούμενη κυβέρνηση ανέχθηκε, αν δεν ενθάρρυνε, το στάτους κβο. Η σημερινή θέλει να επιβάλει την τάξη, και έχει δίκιο. Το θέμα είναι με ποια μέσα.

Στην ελληνική εκδοχή του κακού και του καλού «μπάτσου», ο πρώτος είναι ο Βορίδης και ο δεύτερος ο Χρυσοχοΐδης. Ο ένας προέρχεται από την Ακροδεξιά και τάσσεται – γλυκά – υπέρ της «αναγκαστικότητας του ξύλου». Ο δεύτερος προέρχεται από την Κεντροαριστερά και πιστεύει σε πιο πολιτισμένες, και πιο έξυπνες, μεθόδους αντιμετώπισης της ανομίας. Ποιος θα νικήσει;

Αν υπήρχε στοιχειώδης συναίνεση στην πολιτική σκηνή για την επίλυση του προβλήματος, τα πράγματα θα ήταν πιο απλά. Οι ακραίοι θα απομονώνονταν, οι ταραχοποιοί θα συλλαμβάνονταν και αργά ή γρήγορα θα γινόταν αντιληπτό ότι, αντίθετα με το Χονγκ Κονγκ που ζει το δικό του Πολυτεχνείο, σε μια δημοκρατία οι όποιες διαμαρτυρίες ή διεκδικήσεις γίνονται μέσα σε συγκεκριμένα πλαίσια.

Ομως εδώ τα άκρα αρέσκονται να αλληλοτροφοδοτούνται. Στις σκοπίμως προκλητικές δηλώσεις ενός υπουργού – τον οποίο ο Πρωθυπουργός δεν θεωρεί σκόπιμο να μαζέψει – απαντά ο ίδιος ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, κηρύσσοντας την «αντίσταση στο κύμα της συντήρησης και της οπισθοδρόμησης» και προειδοποιώντας ότι «δεν ήρθε το τέλος της ιστορίας». Στο πνεύμα αυτό, όλα φαίνεται να επιτρέπονται, ακόμη και η μετατροπή των πανεπιστημίων σε ορμητήρια επιθέσεων. Αρκεί να μη χρησιμοποιηθούν Καλάσνικοφ!

Σε αυτό το πολωτικό κλίμα, η στάση που θα κρατήσει ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη και όσοι υπάγονται σε αυτόν είναι αποφασιστικής σημασίας. Ο ισχυρισμός του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη ότι σε τρεις μήνες γκρέμισε τρία άβατα – το Μενίδι, την ΑΣΟΕΕ και τα Εξάρχεια – είναι ασφαλώς υπερβολικός. Εκδηλώθηκε όμως πρόθεση. Σημειώθηκαν επιτυχίες, υπήρξαν και υπερβολές. Η πρόκληση για τη συνέχεια θα είναι να μην ταυτιστεί η «κανονικότητα» με την «αναγκαστικότητα».

Είναι φανερό: η μάχη μακροπρόθεσμα δεν θα κριθεί στο πεδίο της καταστολής, αλλά της παιδείας.