Η ποινική ντροπή

Την περασμένη εβδομάδα, δικαστήριο της Θράκης επέβαλε βαρύτατες ποινές σε δύο συνοριοφύλακες και έναν πολίτη που είχαν συλληφθεί πέρυσι για διακίνηση μεταναστών. Τα αδικήματα ήταν: κατάχρηση εξουσίας, εγκληματική οργάνωση, διακίνηση παράτυπων μεταναστών, δωροδοκία. Τα χρόνια κάθειρξης στα οποία καταδικάστηκαν είναι από 702 για τους συνοριοφύλακες και 698 για τον πολίτη, που «γλίτωσε» τέσσερα γιατί δεν είχε την κατάχρηση εξουσίας. Τα χρόνια πραγματικής φυλάκισης είναι 20 το ανώτατο (στην πράξη λιγότερα) για καθέναν εξ αυτών. Απαιτείται ανάλυση για να φανεί πόσο προβληματικό είναι αυτό το σύστημα;

Το χάος ανάμεσα στο 700 και το 20, οφείλεται σε έναν συνδυασμό βαριάς συστημικής ατέλειας και υποκρισίας, που δεν έχει σχέση με τα δικαστήρια αλλά με τους νόμους με τους οποίους οφείλουν να δικάζουν. Είναι δηλαδή μία ακόμη έκφραση μακράς πολιτικής υποκρισίας, αφού δεν νομοθετούν οι δικαστές αλλά οι πολιτικοί. Με το ένα χέρι νομοθετούν να υπάρχει ποινή 700 ετών, που επιβάλλεται, και, με το άλλο χέρι, νομοθετούν ότι όποια ποινή κι αν επιδικαστεί φτάνει το πολύ στα 20 χρόνια. Υπάρχει ίχνος σοβαρότητας; Πρόκειται για νομοθεσία κράτους στον 21ο αιώνα στον δυτικό κόσμο; Είτε νέος είτε παλιός ποινικός κώδικας, είναι ντροπή. Αυτό ισχύει και στις διάφορες μορφές «οριζόντιας» ασυλίας σε άλλα ζητήματα. Η Ελλάδα έγινε διεθνές αντιπαράδειγμα με τον νέο ποινικό κώδικα και την, αδιανόητη για ευνομούμενη χώρα, ειδική προστασία τραπεζικών και άλλων στελεχών. Το ίδιο ερώτημα πρέπει να τεθεί για την έννοια της παραγραφής ιδίως στα βαριά κακουργήματα όπως τα εγκλήματα κατά της ζωής. Αν ξεπεράσεις το όριο παραγραφής και δεν σε έχουν πιάσει, μπορείς να βγεις στα μεσημεριανάδικα, να αποκαλύψεις ότι έχεις σκοτώσει πέντε ή δεκαπέντε ή όσους ανθρώπους θέλεις, να πεις με λεπτομέρειες πώς τους σκότωσες, πώς ξεφορτώθηκες τα πτώματα και, μετά, να πάρεις το καπέλο σου και να φύγεις σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Ουδείς σε αγγίζει. Και αυτό, σε μία χώρα που προφυλακίζει ανθρώπους επί δεκαοκτάμηνο!

Πρόκειται για παθογένειες νομοθετημάτων που δείχνουν τη μειωμένη αξία που αποδίδει μία κοινωνία στον άνθρωπο και στον νόμο και την ήπια απαξία με την οποία αντιλαμβάνεται το έγκλημα. Και διαμορφώνουν ριζικά συνειδήσεις προς αυτή την κατεύθυνση: παίρνει κάποιος το αυτοκίνητο και το μετατρέπει σε όπλο σε ρόδες. Τρέχει με το υπερδιπλάσιο του ορίου σε επαρχιακό δρόμο, σκοτώνει δύο ανθρώπους, το ένα μωρό παιδί. Σε λίγες εβδομάδες είναι πάλι ελεύθερος και ωραίος. Εγινε και αυτό πολύ πρόσφατα. Πρόκειται απλώς για ένα «τροχαίο»; Οχι βέβαια. Είναι ασφαλώς πολύ πιο κοντά στο απολύτως ψυχρό έγκλημα. Σαν να είχε πάρει όπλο και να πυροβολούσε. Αντε λοιπόν μετά να πείσεις για την απαξία των μολότοφ…

Εκεί βρίσκεται λοιπόν η καρδιά του προβλήματος: όχι τόσο στο ότι μπορεί να τη γλιτώσει χωρίς σύλληψη ένας μαζικός δολοφόνος ή ότι αν τον πιάσουν εγκαίρως θα βγει γρήγορα ό,τι κι αν έχει κάνει. Αλλά ότι τελικά τα πάντα είναι τόσο σχετικά που δεν βαριέσαι, ό,τι κι αν κάνει κανείς, κάτι θα γίνει και θα «καθαρίσει» μαλακά. Οχι αναγκαστικά φόνο, αλλά κάθε είδους μικρή ή πιο μεγάλη αξιόποινη πράξη. Είναι το δικαστικό αντίστοιχο του να μπαίνεις στο πανεπιστήμιο, ακόμα και για να βγεις δάσκαλος, και να περνάς άνευ βάσης, μέχρι πρόσφατα, ή, τώρα εκ νέου, με τη βάση του δέκα. Ετσι όμως τελικά, κοινωνία δεν λειτουργεί. Ετσι μια κοινωνία πτωχεύει – πρώτα αξιακά και, μετά, με πλήθος άλλους γνωστούς πλέον τρόπους.