Το νόημα που εξεγείρεται

Η εξέγερση του Πολυτεχνείου το 1973, συνέπεσε με την ανάπτυξη των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Ετσι, η εξέγερση, με τη συνδρομή ελλήνων και ξένων κινηματογραφιστών και δημοσιογράφων, είχε την τύχη να εικονογραφηθεί και τα επόμενα χρόνια να διαχυθεί σε ευρύτατα λαϊκά στρώματα.

Λίγα χρόνια νωρίτερα, το 1967, χιλιάδες αριστεροί, δημοκράτες, εκτοπίστηκαν στη Γυάρο και εν συνεχεία στη Λέρο, παρέμειναν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης για πολλά χρόνια, και σχεδόν δεν υπάρχει εικόνα που να τους μαρτυρεί. Αφηγήσεις μόνο ή έργα λογοτεχνίας και ζωγραφικής των ίδιων των εξόριστων.

Από τη ζωγραφική ή λογοτεχνική μαρτυρία, στο φωτογραφικό ντοκουμέντο. Από τους γεννηθέντες το 1920 ή το 1940, στους γεννηθέντες το 1950. Δεν ήταν μόνο η απόσταση των γενεών, ήταν μια μεγάλη πολιτιστική, τεχνολογική απόσταση που χώριζε την έναρξη της χούντας από το τέλος της, διαχώριζε τις γενιές των ηρώων και τις απεικονίσεις των ηρωισμών.

Οι εξόριστοι «αδικούνται» επιπλέον από τη φύση της τιμωρίας τους. Η μακροχρόνια σιωπή του στρατοπέδου, είναι λιγότερο επική από τον κινηματογραφημένο φοιτητή και τη φοιτήτρια του ’73, με τα μακριά μαλλιά που ανέμιζε την ελληνική σημαία πάνω στις κολώνες της κεντρικής πύλης. Η απεικονιστική υπεροχή της γενιάς του Πολυτεχνείου, καταπίεσε και τις μεταγενέστερες γενιές. Το πολιτικό πρότυπο μέσα από την εικονοδιασπορά, γινόταν συγχρόνως αισθητικό πρότυπο.

Κάθε μεταγενέστερη γενιά έπρεπε και αυτή να εγγραφεί στην ιστορία. Με  πιο αδικημένη ίσως, την αμέσως επόμενη γενιά, του ’80, που έγινε ο φυσικός φορέας της μεγάλης αλλαγής στην παιδεία του 1980-82, χωρίς ποτέ να της αναγνωριστεί.

Είναι λογικό κάθε επέτειος του Πολυτεχνείου, να είναι και η ανακαίνιση του νοήματός της. Κάθε γενιά διεκδικεί μια ιστορική «ισοδυναμία», εγκαθιστά πάνω στην επέτειο το δικό της νόημα. «Εμπρός για της γενιάς μας τα πολυτεχνεία», λέει το σύνθημα. Κάθε γενιά διεκδικεί το δικό της νόημα όχι μόνο έναντι των προηγούμενων αλλά και έναντι των επερχόμενων. Θέλει να κλειδώσει στον εαυτό της, το αμετάκλητο νόημα. Κάθε γενιά έχοντας υλική βελτίωση ανακάλυπτε με οδύνη ότι έχανε σε συμβολική «τιμή». Αντιδρούσε, ηρωοποιώντας τους προηγούμενους (και παρελθόντες) και υποβαθμίζοντας τους επερχόμενους: «όλα είναι εύκολα γι’ αυτούς».

Υπάρχουν όμως και σκοτεινές ανατροπές στη φιλελεύθερη και εύπορη μεταδικτατορική άνοδο. Οπως η τερατωδία του «Πολυτεχνείου ’80» με τους νεκρούς φοιτητές Κουμή και Κανελλοπούλου, από «την αναγκαστικότητα του ξύλου». Οπως επίσης η επέτειος του 1985 και η δολοφονία του 15χρονου Μιχάλη Καλτεζά από αστυνομικό. Οπως επίσης και ο βανδαλιστικός Οκτώβριος του 1991 με το κάψιμο κτιρίων του ιστορικού συγκροτήματος στην Πατησίων. Οπως επίσης η δολοφονία Γρηγορόπουλου, στις αρχές Δεκέμβρη του 2008.

Με κέντρο την επέτειο ξετυλίγεται μια πορεία δημοκρατικής ασφάλειας, οικονομικής και θεσμικής βελτίωσης και συγχρόνως μια αντίστροφη πορεία δολοφονικών οπισθοδρομήσεων. Η ζωή τα έχει όλα, η μεταμοντέρνα δεξιά συνθήκη με την αντιφατική αριστερά και τη σκληρή, διάσπαρτη ακροδεξιά, επίσης. Ο δρόμος της δημιουργικής αφομοίωσης της επετείου, δεν είναι δεδομένος, αλλά διεκδικείται.