Πραγματισμός έναντι της Ρωσίας;

Η χρονική στιγμή της επίσκεψης του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Δένδια στη Μόσχα είναι σημαντική. Από την οπτική των διμερών ελληνορωσικών σχέσεων αξίζει να διερευνηθεί – μέσω του συμφωνηθέντος προγράμματος διαβουλεύσεων 2020-2022 – κατά πόσο αυτές μπορούν πρακτικά να ομαλοποιηθούν. Η κρίση του Ιουλίου 2018 ναι μεν φαίνεται ότι ξεπερνιέται, αλλά η ανάκτηση της εμπιστοσύνης παραμένει δύσκολη υπόθεση. Μετά την ολοκλήρωση της Συμφωνίας των Πρεσπών, πάντως, η ίδια η Ρωσία ήταν αυτή που πρώτη συνειδητοποίησε πως θα έπρεπε να μπει τέλος στην αντιπαράθεσή της με την Ελλάδα λόγω της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ στα Βαλκάνια με την ένταξη στη Συμμαχία της Βόρειας Μακεδονίας.

Η Ελλάδα, βέβαια, καλό είναι να μην ξεχνάει ότι ο συνομιλητής της επεκτείνει διαρκώς τη συνεργασία του με την Τουρκία. Και μόνο που συζητείται σήμερα δημοσίως η αγορά ρωσικών μαχητικών Su-35 από την Αγκυρα, αρκεί για να επιβεβαιώσει το άριστο κλίμα. Η ανάληψη κοινών πρωτοβουλιών από τις δύο χώρες στα Βαλκάνια, για παράδειγμα στη Σερβία, απαιτεί περισσότερη προσοχή και μελέτη των εξελίξεων στην περιοχή από ελληνικής πλευράς. Το παράδειγμα της Συρίας ίσως επαναληφθεί υπό διαφορετικές, προφανώς, συνθήκες.

Από εκεί και πέρα, η πολιτική της Ελλάδας έναντι της Ρωσίας χρειάζεται να ευθυγραμμίζεται με αυτή της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Αυτή τη στιγμή χώρες όπως η Γαλλία και η Φινλανδία τοποθετούνται υπέρ της βελτίωσης των σχέσεων, ενώ η ολοκλήρωση της θητείας του Ντόναλντ Τουσκ ίσως σηματοδοτήσει συμβολικά το τέλος της σκληρής γραμμής. Αρση των κυρώσεων δεν αναμένεται άμεσα. Ωστόσο, οι συζητήσεις για περισσότερο ρεαλιστική προσέγγιση έναντι του Κρεμλίνου έχουν ξεκινήσει.

Βασικός λόγος που η Ευρωπαϊκή Ενωση ενδιαφέρεται για έναν διαφορετικό τρόπο αντιμετώπισης της Ρωσίας είναι η υλοποίηση της στρατηγικής της για διασύνδεση Ευρώπης – Ασίας, με τη ματιά στην Κίνα και στον νέο Δρόμο του Μεταξιού. Το ρίσκο είναι πολύ μεγάλο και οι αποτυχίες στην ευρωπαϊκή πολιτική κατά το παρελθόν φοβίζουν. Οι σινορωσικές σχέσεις μπορεί να αποδειχθούν πολύ πιο ισχυρές έναντι των ευρωρωσικών.

Ο διάλογος είναι χρήσιμος, αλλά είναι καλό να γνωρίζουμε τα όρια.

Ο δρ Γιώργος Ν. Τζογόπουλος είναι επιστημονικός συνεργάτης στο Begin Sadat Centre for Strategic Studies (Ισραήλ) και στο ΕΛΙΑΜΕΠ και διδάσκων Διεθνών Σχέσεων στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης