Ο ουρητήρας στο σαλόνι

Το 1929, ο ισπανός κινηματογραφιστής Λουίς Μπουνιουέλ με τον κολλητό του, τον ζωγράφο Σαλβαδόρ Νταλί, γύρισαν τον «Ανδαλουσιανό σκύλο», μια ταινία φτιαγμένη για να προκαλέσει. Η κόψη ενός ξυραφιού που περνά και κόβει στα δύο τα μάτια του κοριτσιού ήταν εικόνα ασήκωτη. Προκλητική. Η πρόκληση και η ανακατωσούρα ήταν ο τρόπος του νταντά και, κατόπιν του σουρεαλισμού, καλλιτεχνικών ρευμάτων που άνθησαν στις αρχές του 20ού αιώνα. Σουρεαλιστές, οι δύο καλλιτέχνες, με εκλεκτή παρέα, έζησαν για (και από) την πρόκληση. Ο Μπουνιουέλ, αναφερόμενος σε εκείνο το σουξέ, αναρωτιόταν πάντα πώς είναι δυνατόν «η ηλίθια μάζα» να έβρισκε ωραίο και ποιητικό «αυτό που κατά βάθος δεν είναι παρά μια απελπισμένη και παθιασμένη πρόκληση για δολοφονία».

Αντίστοιχες τρέλες έκαναν κι άλλοι καλλιτέχνες. Ο Μαρσέλ Ντισάν, π.χ., είχε εντυπωσιάσει, το 1917, επιχειρώντας να εκθέσει τη λεκάνη ενός ουρητηρίου – τελικά, απλώς, ο διάσημος ουρητήρας του φωτογραφίστηκε και δημοσιεύτηκε σε ένα περιοδικό.

Ηταν μια τέχνη που είχε νόημα; Προφανώς. Οταν ο Ντισάν εξέθετε έναν ουρητήρα, έκανε μια δημόσια χειρονομία αμφισβήτησης ενός κλασικισμού της τέχνης, βεβήλωνε τα καθιερωμένα. Οποιος στη συνέχεια επιχείρησε να μιμηθεί τον Ντισάν, όμως, δεν έκανε παρά μια σαχλαμάρα: εξέθετε απλώς έναν ακόμα ουρητήρα. Και στο μεταξύ, ο εικοστός αιώνας κύλησε μέσα στο αίμα, η τέχνη δεν απέτρεψε ούτε την αιματοχυσία ούτε τους αιματηρούς ολοκληρωτισμούς. Τέλος κεφαλαίου.

Στη μαθητική παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου, στον Δήμο Φιλαδέλφειας, πέρασε μπροστά από τους επίσημους μια ομάδα νεαρών κυριών που, αντί να παρελαύνουν ευθυτενείς και ατσαλάκωτες, τρίκλιζαν και κούτσαιναν. Η «περφόρμανς» δημοσιεύτηκε στο Ιντερνετ και τις θαύμασαν πολλοί. Οι κυρίες, μάλιστα, χθες δημοσίευσαν και αντιμιλιταριστικό καλλιτεχνικό μανιφέστο, δήθεν υπερασπίζονται την έμπνευση στον (υπέρ του Brexit) Τζον Κλιζ και την ελευθερία. Πολύ στρατευμένη τέχνη.

Στράτευση πού; Στην ευκολία και στη σαχλαμάρα. Στον ναρκισσισμό της δήθεν διαφορετικότητας. Και οπωσδήποτε στον δήθεν φιλελεύθερο αριστερό προοδευτισμό – ανέξοδα πλέον, αφού τόσα χρόνια ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ δεν μπορούσε να εκφραστεί, καθόσον υπήρχε σύγκρουση καθήκοντος λόγω της κυβερνητικής συνύπαρξης με τον Καμμένο που του άρεσε να φοράει στρατιωτικές στολές.

Η ελληνική Αριστερά κάνει πρόβα τον νέο ακτιβισμό των επόμενων χρόνων. Κι εμείς του δίνουμε βήμα, θεωρώντας ότι είναι κάτι άξιο συζήτησης. Ενώ δεν είναι παρά ένας ακόμα ουρητήρας στο σαλόνι.