Η ΕΕ και η «δύσκολη εφαρμογή» της Συμφωνίας των Πρεσπών

Η Συμφωνία των Πρεσπών αποτέλεσε κρίσιμη καμπή. Στο βιβλίο μου «Ελλάδα και Βόρεια Μακεδονία – Η αυτοψία της δύσκολης Συμφωνίας των Πρεσπών», που κυκλοφόρησε τον Σεπτέμβριο 2018 με πρόλογο του Ευάγγελου Βενιζέλου, διακινδύνευσα μια σειρά εκτιμήσεων. Κυρίως το γεγονός ότι προεξοφλούσε τις εξελίξεις και την ενταξιακή πορεία στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Η απουσία κοινής θέσης των κρατών-μελών της ΕΕ για έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων δεν είναι αιφνιδιασμός. Υπήρχε ήδη κατά τη στιγμή της υπογραφής της Συμφωνίας των Πρεσπών. Επιβεβαιώθηκε εκ νέου, με ισχυρό πλέον πολιτικό αντίκτυπο, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 17-18 Οκτωβρίου.

Οι εξελίξεις στις Βρυξέλλες κλονίζουν, εκτιμώ, την ισορροπία της πολιτικής «ράβδου και καρότου». Η απογοήτευση και οι αντιδράσεις του κ. Ζόραν Ζάεφ και οι ενδεχόμενες πολιτικές εξελίξεις που δρομολογούνται στη γειτονική μας χώρα επιβεβαιώνουν τη βασική εκτίμησή μου όπως αντανακλάται στον τίτλο του βιβλίου. Πρόκειται για μια «δύσκολη συμφωνία» ως προς την πλήρη εφαρμογή της.

Α. Γράφω στο βιβλίο ότι βασίζεται στη βεβαιότητα ότι η συνολική σε βάθος χρόνου άνευ υπαναχωρήσεων και παλινδρομήσεων οριστική εφαρμογή της Συμφωνίας θα μπορεί να βαδίσει αντίστροφα προς τη φορά των πολιτικών ανακατατάξεων και του αναθεωρητισμού που επικρατεί στην Ευρώπη. Σημείωνα ότι τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης βρίσκονται σε διπλή περιδίνηση· του αναθεωρητισμού τόσο σε σχέση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο όσο και σε σχέση με τη διεύρυνση προς τα Δυτικά Βαλκάνια. Η διαπίστωση υπήρχε. Τώρα επιβεβαιώνεται.

Β. Σημείωνα ότι αβέβαιο είναι κατά πόσον τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα θελήσουν να δώσουν το τελικό πολιτικό πράσινο φως για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. «Αν τούτο δεν συμβεί στο ορατό μέλλον κατά απόλυτα δεσμευτικό τρόπο, τόσο η Συμφωνία όσο και οι κυβερνήσεις των Σκοπίων και των Αθηνών θα μπορούσαν να βρεθούν ενώπιον απρόβλεπτων εξελίξεων». Απρόβλεπτων μεν, προβλέψιμων δε.

Γ. Προεξοφλεί την ύπαρξη συναινετικών και σταθερών πολιτικών και στις δύο χώρες υπέρ της εφαρμογής της Συμφωνίας. Αρα, προσέθετα, θεμελιώδης όρος είναι η εφεξής σταθερή και ταυτόχρονη ανάδειξη και εκλογική επικράτηση κομμάτων και σχηματισμού κοινοβουλευτικών πλειοψηφιών στην Ελλάδα και στη Βόρεια Μακεδονία υπέρ της Συμφωνίας.

Με σημερινά δεδομένα, ένας εκτροχιασμός του τρένου αφαιρεί από την Ελλάδα τη δυνατότητα να εκμεταλλευτεί τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις για βελτίωση συγκεκριμένων όρων και δουλειών της Συμφωνίας των Πρεσπών. Δεν γνωρίζω πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα στη γειτονική μας χώρα. Με σημερινά δεδομένα, εκτιμώ ότι όποια κυβέρνηση και αν εκλεγεί θα προσφύγει σε εκλεπτυσμένη ρητορική προκειμένου να μη χρεωθεί την αποδέσμευσή της από μια Συμφωνία στην οποία ως αντιπολίτευση είχε αντιταχθεί.

Ο Αλέξανδρος Π. Μαλλιάς είναι πρέσβης επί τιμή

Το άρθρο στηρίζεται και σε απόσπασμα από το βιβλίο «Ελλάδα και Βόρεια Μακεδονία –  Η αυτοψία της δύσκολης Συμφωνίας των Πρεσπών» που κυκλοφορεί με πρόλογο του Ευάγγελου Βενιζέλου (εκδόσεις Ι. Σιδέρης).