Συναγερμός για το ηλεκτρονικό έγκλημα

Οι τεχνολογίες, καθιερωμένες και νέες, προκαλούν σαρωτικές αλλαγές παγκοσμίως, όμως, παράλληλα γίνονται όπλο στα χέρια εγκληματικών δικτύων με δράση που απλώνεται ραγδαία σε πολλά μέτωπα: επιθέσεις σε πληροφορικά συστήματα, διαδικτυακές απάτες, παράνομο εμπόριο, ξέπλυμα χρήματος, σεξουαλική εκμετάλλευση και διακίνηση πορνογραφικού υλικού ανηλίκων. Η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο αποτελεί μείζον ζήτημα. Με αφορμή νέα έκθεση της Europol για τους κινδύνους που εγκυμονεί η δράση εγκληματικών δικτύων στον κυβερνοχώρο, «ΤΑ ΝEΑ» μίλησαν με δύο κατεξοχήν ειδικούς παγκοσμίως. Τους επικεφαλής των υπηρεσιών ηλεκτρονικού εγκλήματος στην Interpol Γκρεγκ Τζόουνς και στη Europol Στίβεν Γουίλσον, οι οποίοι προειδοποιούν για τους αυξανόμενους κινδύνους σε δύο κυρίως μέτωπα. Πρώτον, εξαιτίας των στοχευμένων και μεγαλύτερης κλίμακας επιθέσεων με κακόβουλο λογισμικό και, δεύτερον, εξαιτίας της εξάπλωσης της σεξουαλικής εκμετάλλευσης ανηλίκων μέσω του Διαδικτύου, η οποία παίρνει μεγαλύτερες διαστάσεις, με υλικό που ανεβάζουν πλέον οι ίδιοι οι ανήλικοι στα «έξυπνα» κινητά τους.

«Οι επιθέσεις με κακόβουλο λογισμικό, το επονομαζόμενο ransomware, αποτελεί σήμερα τη σημαντικότερη απειλή. Οι επιθέσεις γίνονται πλέον πιο στοχευμένες και πιο ισχυρές» δηλώνει ο Γκρεγκ Τζόουνς της Interpol. Το ransomware έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια και οι δράστες δεν περιορίζονται μόνο στα phishing mail, ελπίζοντας ότι θα έχουν κάποιο αποτέλεσμα. «Σήμερα τους βλέπουμε να χρησιμοποιούν πιο επιθετικές μεθόδους και βλέπουμε πολλούς οργανισμούς να πέφτουν θύματα τέτοιων επιθέσεων» συμπληρώνει ο Στίβεν Γουίλσον της Europol. «Η επίθεση ransomware της WannaCry δείχνει μέχρι πού μπορεί να φτάσει μία επίθεση».

Μάλιστα, όπως επεξηγεί ο Τζόουνς, εύκολα μπορεί να «πέσει» κανείς στην παγίδα κακόβουλων ηλεκτρονικών επιθέσεων, ιδίως υπό τη μορφή επιθέσεων Business Email Compromise (BEC). Πώς μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο; «Τι θα κάνατε αν λαμβάνατε ένα μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από τον διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας σας, ο οποίος επίμονα ζητά να κάνετε μια επείγουσα πληρωμή; Ή ένα μήνυμα από έναν προμηθευτή, που ζητά να στείλετε όλες τις μελλοντικές πληρωμές σε νέο λογαριασμό σε διαφορετική τράπεζα; Εάν κάνετε την πληρωμή υπό πίεση, χωρίς να ελέγξετε τις νέες πληροφορίες, μπορεί απλώς να είστε το επόμενο θύμα ενός αυξανόμενου τύπου απάτης» επεξηγεί ο αξιωματούχος της Interpol. Η διεθνής υπηρεσία ξεκίνησε νέα εκστρατεία ενημέρωσης του κινδύνου με τη συμμετοχή και της Ελλάδας. «Εχουμε εντοπίσει τέτοια συμβάντα σε αρκετές περιοχές. Πρόκειται για ένα μοντέλο, που αναπτύσσεται γοργά, με τους εγκληματίες να εξαπατούν τους υπαλλήλους εταιρειών για να αποσπάσουν χρήματα».

Στην Ελλάδα. Πόσο κινδυνεύει η Ελλάδα από κακόβουλες ηλεκτρονικές επιθέσεις; «Δεν υπάρχουν σύνορα σε αυτού του είδους τις επιθέσεις. Οι εγκληματίες χρησιμοποιούν την ανωνυμία του Διαδικτύου, οπότε πολλές εταιρείες, αλλά και μεμονωμένα άτομα, μπορεί να είναι θύματα» λέει ο Γουίλσον της Europol. «Δουλεύουμε σε στενή συνεργασία με τη Διεύθυνση Ηλεκτρονικού Εγκλήματος στην Ελλάδα και υπάρχουν ηλεκτρονικά εγκλήματα τα οποία διερευνούμε». Ανάλογη είναι η απάντηση του Τζόουνς: «Δεν έχει σημασία σε ποιο σημείο ανά τον κόσμο βρίσκεται ο δράστης. Το ηλεκτρονικό έγκλημα μπορεί να φτάσει παντού».

Κατά τον αξιωματούχο της ευρωπαϊκής αστυνομικής υπηρεσίας δεν είναι μόνο εταιρείες και οργανισμοί που κινδυνεύουν από το ηλεκτρονικό έγκλημα. «Υπάρχει σημαντική άνοδος στο πεδίο της σεξουαλικής εκμετάλλευσης των παιδιών. Μάλιστα, όλο και περισσότερα παιδιά, καθώς έχουν πρόσβαση σε έξυπνα κινητά, ποστάρουν μη αξιοπρεπείς φωτογραφίες του εαυτού τους. Αυτές οι φωτογραφίες συχνά γίνονται viral» προειδοποιεί ο Γουίλσον, ο οποίος σημειώνει ότι «έχουμε κάνει σημαντική δουλειά όσον αφορά την εκπαιδευτική διαδικασία μέσω της εκστρατείας “Πείτε Οχι!”, που προσβλέπει να ευαισθητοποιήσει τους ανηλίκους σχετικά με τον online σεξουαλικό εξαναγκασμό και την εκβίαση. Η Ελλάδα είναι μία από τις κυριότερες χώρες που έλαβαν το περιεχόμενο της καμπάνιας και η Ελληνική Αστυνομία έχει την αρμοδιότητα με τις ελληνικές Αρχές να αξιοποιηθεί το υλικό αυτό». Είναι εντυπωσιακό πόσο εύκολα αγόρια και κορίτσια μπορούν να πέσουν θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης μέσω του Ιντερνετ, όπως δείχνουν τα παραδείγματα που δίνει ο αξιωματούχος της Europol. «Ενα αγόρι μπορεί να εξαναγκαστεί να κάνει μια μη αξιοπρεπή πράξη, η οποία μαγνητοσκοπείται από τους εγκληματίες, οι οποίοι μετά τον εκβιάζουν για χρήματα. Σε άλλες περιπτώσεις ανήλικα κορίτσια πείθονται να δώσουν μια μη αξιοπρεπή φωτογραφία του εαυτού τους, και μετά εκβιάζονται να παρέχουν ολοένα και περισσότερες φωτογραφίες σε μη αξιοπρεπείς στάσεις». Το πρόβλημα, όμως, δεν σταματά εδώ. «Βλέπουμε ότι σε όλη την Ευρώπη γίνονται πολλές αυτοκτονίες, καθώς τα παιδιά είναι εξαιρετικά φοβισμένα, κυριαρχούνται από αισθήματα ντροπής, όταν συνειδητοποιούν τι συμβαίνει» υπογραμμίζει ο Γουίλσον. «Θα πρέπει τα παιδιά να εκπαιδευτούν να μην το κάνουν, αλλά αν συμβεί κάτι τέτοιο, να αναζητήσουν βοήθεια από δασκάλους, γονείς, φίλους». Από την πλευρά του ο Τζόουνς επισημαίνει ότι «η πρόκληση για την προστασία ανηλίκων από σεξουαλική εκμετάλλευση μέσω Διαδικτύου έχει μεγεθυνθεί».

Κόστος. Πόσο κοστίζει το ηλεκτρονικό έγκλημα στην παγκόσμια οικονομία; «Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ποσά που κινούνται ανάμεσα σε εκατοντάδες εκατομμύρια μέχρι τρισεκατομμύρια δολάρια. Είναι δύσκολο να υπολογιστεί σε παγκόσμια κλίμακα το κόστος. Αυτό που μπορούμε να πούμε με σιγουριά είναι ότι μιλάμε για ένα εξαιρετικά τεράστιο ποσό» λέει ο Γουίλσον. «Εχω δει πολλαπλές επιθέσεις με απώλειες δεκάδες εκατομμυρίων σε κάθε περίπτωση. Αν πολλαπλασιάσει κανείς αυτά τα ποσά με τις εκατοντάδες επιθέσεις σε όλο τον κόσμο μπορεί να δει την κλίμακα του προβλήματος».

Ανάλογη είναι η απάντηση του ειδικού της Interpol. «Δεν είναι δυνατόν να υπολογιστούν οι συνολικές απώλειες από εγκλήματα στον κυβερνοχώρο. Αλλωστε, ξέρουμε ότι εγκλήματα στον κυβερνοχώρο και το Ιντερνετ έχουν υποεκτιμηθεί, διότι δεν γίνεται για όλα αναφορά στις αστυνομικές Αρχές».

Πώς μπορούμε να προστατευθούμε; «Οταν βρίσκεστε μπροστά από έναν υπολογιστή, συμπεριφέρεστε με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο περπατάτε στον δρόμο; Θα περπατούσατε σε μια περιοχή, που είχατε αμφιβολίες για το αν είναι ασφαλής;» ρωτά ο Τζόουνς. «Καλό είναι να σταματά και να σκέφτεται κανείς δύο φορές πριν κάνει κλικ σε έναν σύνδεσμο που δεν γνωρίζει». Κατά τον Γουίλσον μπορεί κανείς να ανατρέξει για συμβουλές στην ιστοσελίδα της Europol. «Κάθε εβδομάδα αναρτούμε απλές πληροφορίες εικονογραφημένες και εύκολα κατανοητές, τις περισσότερες φορές μεταφρασμένες σε πολλές γλώσσες, και μπορεί κανείς να καταλάβει ποιες είναι οι απειλές και πώς να προστατευθεί».