Εισαγγελικές παραγγελίες και ψυχική υγεία παιδιών

Την τελευταία δεκαετία κινούμαστε με ολοένα αυξανόμενους ρυθμούς στον αστερισμό των εισαγγελικών παραγγελιών. Εισαγγελικές παραγγελίες για φιλοξενία παιδιών σε παιδιατρικές κλινικές των παιδιατρικών, κυρίως, νοσοκομείων και εισαγγελικές παραγγελίες για ακούσια νοσηλεία ανηλίκων σε κλειστές ψυχιατρικές μονάδες. Το πρώτο αποτελεί παγκόσμια ελληνική πρωτοτυπία: παιδιά που μεγαλώνουν υπό κακές συνθήκες διαβίωσης και παραμέλησης σε πολυπροβληματικές οικογένειες (70%) καταλήγουν συχνά σε ιδρύματα αφού «φιλοξενηθούν» για διάστημα μισού έως 3½ μηνών (ακόμα και 6 μηνών), κατά προτίμηση, στο Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών «Η Αγία Σοφία» (220 το 2018). Πρόκειται σχεδόν πάντα για σωματικώς υγιή παιδιά, ανεμβολίαστα (40%), που εισάγονται με εισαγγελική εντολή στις παιδιατρικές κλινικές για πραγματοποίηση εξετάσεων για μεταδοτικά νοσήματα και ψυχιατρικής αξιολόγησης (που γίνονται και σε εξωτερική βάση).

Οι επιπτώσεις της «φιλοξενίας» τους; Καταλαμβάνουν παιδιατρικές κλίνες προοριζόμενες για, ακόμα και σοβαρά, άρρωστα παιδιά απ’ όλη τη χώρα, 40% παθαίνουν λοιμώξεις (πιθανότητες που αυξάνουν με την παραμονή), εκδηλώνουν αντιδραστικές επιθετικές και καταστροφικές συμπεριφορές (που μάλιστα ψυχιατρικοποιούνται από μερίδα παιδιάτρων και ζητούν τη νοσηλεία τους στην κλειστή ψυχιατρική μονάδα…), με τραυματισμούς άρρωστων παιδιών και προσωπικού, δημιουργώντας αναστάτωση και δυσφορία προσωπικού και γονέων. Η «αποκατάστασή» τους, συχνά σε ιδρύματα, θα έπρεπε να αποτελεί το τελευταίο καταφύγιο. Η εισαγγελική εντολή και εποπτεία να αφορούν την υποστήριξη της οικογένειας που παραμελεί τα παιδιά της από κοινωνικές και παιδοψυχιατρικές υπηρεσίες, με τα παιδιά να παραμένουν στις εστίες τους. Εναλλακτικές λύσεις, οι ελάχιστες δομές φιλοξενίας, οι ανάδοχες και θετές οικογένειες.

Οι ακούσιες νοσηλείες με εισαγγελική παραγγελία στη χώρα μας φτάνουν το 60% των νοσηλειών ενήλικων ψυχιατρικών ασθενών… Δυστυχώς το τραυματικό για τον ασθενή φαινόμενο έχει μεταφερθεί και στους ανήλικους. Μικροί έφηβοι προσάγονται με συνοδεία αστυνομικών και διαδικασίες ενηλίκων στα επείγοντα, συχνότατα αργά το βράδυ, κατά προτίμηση πάλι στο Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών «Η Αγία Σοφία» για ακούσια (!) νοσηλεία, συχνά όχι απαραίτητη. Μας έχουν φέρει ακόμα και 14χρονη έγκυο με χειροπέδες! Σε πολλές περιπτώσεις θα αρκούσε η τακτική παιδοψυχιατρική εξωτερική παρακολούθηση (το Λεκανοπέδιο διαθέτει πληθώρα υπηρεσιών), ακόμα και με εισαγγελική παραγγελία για θεραπεία στην κοινότητα.

Συχνά την κακομεταχείριση των παιδιών στις οικογένειές τους ακολουθεί δυστυχώς η κακοποίηση από τους φορείς που είναι επιφορτισμένοι να προασπίζουν τα συμφέροντά τους… Είναι αδήριτη ανάγκη όλοι οι εμπλεκόμενοι επιστήμονες να ενημερώνονται και συνεργάζονται μεταξύ τους, αφήνοντας (ιδρυματικές) πρακτικές του απώτερου ξεπερασμένου παρελθόντος, που τόσο κόστισαν στη χώρα και στους ανθρώπους της… Πολλές από τις τομεοποιημένες παιδοψυχιατρικές υπηρεσίες στην κοινότητα υπολειτουργούν και δεν αξιοποιούνται. Οι κοινωνικές υπηρεσίες ν’ αλλάξουν τις προτεραιότητές τους και να υποστηρίξουν τις ευάλωτες τουλάχιστον οικογένειες. Εισαγγελείς, δικαστικοί, παιδίατροι, εκπαιδευτικοί να εκπαιδεύονται σε θέματα ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων.

10 Οκτωβρίου 2019: Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας. Ας προστατεύσουμε επιτέλους την ψυχική υγεία των παιδιών μας και από το απρόσωπο (;) κακοποιητικό σύστημα!

Ο Γεράσιμος Κολαΐτης είναι καθηγητής Παιδοψυχιατρικής, διευθυντής Παιδοψυχιατρικής Κλινικής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών «Η Αγία Σοφία»