Οι επενδυτές τρελάθηκαν;

Οποιος σταθεί μόνο στο αποτέλεσμα της χθεσινής δημοπρασίας εντόκων γραμματίων τρίμηνης διάρκειας καταγράφει ένα ιστορικό γεγονός. Για πρώτη φορά στην ιστορία της Ελληνικής Δημοκρατίας βρέθηκαν επενδυτές οι οποίοι τοποθέτησαν τα κεφάλαιά τους σε τρίμηνης διάρκειας έντοκα γραμμάτια και ήταν πολύ ικανοποιημένοι από το γεγονός ότι για κάθε 200 ευρώ δανεικών που πρόσφεραν στο Δημόσιο θα πληρώσουν «φύλακτρα» 1 λεπτού. Δεν έχει ξαναγίνει το ελληνικό Δημόσιο να δανείζει και να βγάζει κέρδος, έστω και μικρό. Πέρυσι τέτοια εποχή πλήρωνε τόκο 0,65% για τρεις μήνες και πρόπερσι αναγκαζόταν να πληρώσει τόκο 1,65% για βραχυχρόνιο δανεισμό.

Αξιόπιστη πηγή της αγοράς ομολόγων σημειώνει πως «ήταν θέμα χρόνου να συμβεί», αλλά δεν στέκεται στο γεγονός. «Δείτε τη μεγάλη εικόνα» λέει και ανοίγει την οθόνη του Bloomberg. Τα στοιχεία δείχνουν ότι από πέρυσι μέχρι φέτος το επιτόκιο πενταετίας του ευρώ από το 0,40% έχει γυρίσει στο -0,40%. Αυτή η απόσταση των 80 μονάδων βάσης αναδεικνύει τον κίνδυνο ύφεσης της ευρωζώνης και την προσπάθεια των επενδυτών να προστατεύσουν όσο το δυνατόν καλύτερα τα κεφάλαιά τους.

Το γεγονός δε ότι παραπάνω από 17 τρισ. ευρώ ομολόγων σε παγκόσμιο επίπεδο έχουν σήμερα αρνητικές αποδόσεις δείχνει ότι οι επενδυτές φοβούνται πολύ το μέλλον. Για την Ελλάδα όμως κανένας δεν προβλέπει ύφεση. Μπορεί να μην προβλέπει επίσης κανείς 2,8% ρυθμό ανάπτυξης για το επόμενο έτος, όπως ο προϋπολογισμός, αλλά ο πήχης μπαίνει με σχετική ασφάλεια (σε περιβάλλον κινούμενης άμμου διεθνώς) από τους οικονομολόγους στη ζώνη του 2%-2,5%.

Αν η ύφεση ήταν ο λόγος για τα αρνητικά επιτόκια στην Ελλάδα, σε μια χώρα η οποία δεν κατέχει επενδυτική βαθμίδα, δεν θα έκαναν οι επενδυτές προσφορές περίπου 8 δισ. ευρώ στην τελευταία έκδοση δεκαετών ομολόγων. Επιπλέον, αξίζει να υπογραμμίσουμε ότι τα αρνητικά επιτόκια στην Ελλάδα είναι -0,02% για τρεις μήνες, όταν η Γερμανία, για παράδειγμα, καταγράφει απόδοση -0,06% για το τριακονταετές ομόλογό της. Αλλα τα αρνητικά επιτόκια στην ευρωζώνη, άλλα στην Ελλάδα.

Επιστρέφοντας στις συγκρίσεις, από πέρυσι τέτοια εποχή έως χθες η απόδοση του ελληνικού πενταετούς ομολόγου από 3,50% έχει μειωθεί σε 0,70%. Από την απόσταση των 285 μονάδων βάσης, οι 80 μονάδες της πτώσης θα μπορούσε να θεωρήσει κανείς πως συνδέονται ακριβώς με το ευρύτερο κλίμα ανησυχίας στην ευρωζώνη. «Οι υπόλοιπες 205 μονάδες είναι δικές μας» αναφέρει ο συνομιλητής μας. Δεν είναι κρυφό ότι το μεγαλύτερο μέρος της βουτιάς των αποδόσεων των ελληνικών ομολόγων συνδέεται με την αλλαγή κυβέρνησης. Τον περασμένο Απρίλιο, για παράδειγμα, η απόδοση του πενταετούς ελληνικού ομολόγου ήταν από 2,2% έως και 2,6%, αλλά η κυβερνητική στροφή σε μεταρρυθμίσεις και αλλαγές φιλικές προς την ανάπτυξη έναντι των επιλογών της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ για υπερπλεονάσματα και επιδοματική πολιτική οδήγησε σε βουτιά στην τιμολόγηση του κινδύνου «Ελλάδα» από την επενδυτική κοινότητα.

Στο τέλος Νοεμβρίου, μαζί με την έκθεση της Κομισιόν για την τέταρτη μεταμνημονιακή αξιολόγηση, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης περιμένει με μάλλον μεγαλύτερο ενδιαφέρον τα ευρήματα της νέας ανάλυσης βιωσιμότητας χρέους από την πλευρά των θεσμών. Εκεί τοποθετείται η πραγματικά μεγάλη εικόνα.

Στην τελευταία τους ανάλυση, η βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους βασιζόταν στην πρόβλεψη πρωτογενών πλεονασμάτων 3,5% του ΑΕΠ έως το 2022 και 2,2% έως το 2060 σε συνδυασμό με την παραδοχή μέσου κόστους αναχρηματοδότησης του ελληνικού χρέους 4,90% (για μεσοσταθμική διάρκεια πέντε ετών) για τα επόμενα 42 χρόνια. Εχει φανεί στην πράξη ότι η παραδοχή κόστους αναχρηματοδότησης απέχει πολύ από την πραγματικότητα. Αν αποδείξει η κυβέρνηση ότι μπορεί να πατήσει γκάζι στον ρυθμό ανάπτυξης, ακυρώνοντας τις παραδοχές για μέση ανάπτυξη στη ζώνη του 1% για τα επόμενα 40 χρόνια, τότε η ευρωζώνη θα πρέπει να αναγνωρίσει ότι ο «ζουρλομανδύας» των πρωτογενών πλεονασμάτων μπορεί να χαλαρώσει χωρίς να διακυβεύεται η αποπληρωμή των δανεικών που έχει λάβει η Ελλάδα.

Ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας είχε χθες κύκλο επαφών στο Λουξεμβούργο στο περιθώριο του Eurogroup. Δεν θα μπορούσε να είχε καλύτερο «δώρο» από τις αγορές όταν συζητούσε με τον επικεφαλής του ESM Κλάους Ρέγκλινγκ, ο οποίος έχει ήδη ανοίξει παράθυρο συζήτησης για χαμηλότερα πλεονάσματα το 2020.