Οχι άλλα ημίμετρα στους εταιρικούς φόρους

Η παγκοσμιοποίηση έχει αποκτήσει κακή φήμη τα τελευταία χρόνια και συχνά δικαίως. Μια ιδιαίτερα τοξική πτυχή της παγκοσμιοποίησης δεν έχει λάβει την προσοχή που αξίζει: η φοροαποφυγή από επιχειρήσεις. Οι πολυεθνικές εταιρείες μπορούν πολύ εύκολα να μεταφέρουν την έδρα τους και η παραγωγή σε οποιαδήποτε χώρα επιβάλλει τους χαμηλότερους φόρους. Και σε ορισμένες περιπτώσεις δεν χρειάζεται να μεταφέρουν καν τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες, διότι μπορούν απλώς να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο «καταλογίζουν» το εισόδημά τους στους ισολογισμούς.

Τα Starbucks, για παράδειγμα, μπορούν να συνεχίσουν να επεκτείνονται στο Ηνωμένο Βασίλειο ενώ πληρώνουν ελάχιστους φόρους εκεί, δηλώνοντας ότι τα έσοδα στη χώρα είναι ελάχιστα. Αλλά, αν αυτό ήταν αλήθεια, η συνεχιζόμενη επέκτασή τους δεν θα είχε νόημα.

Γιατί να αυξήσετε την παρουσία σας όταν δεν υπάρχουν κέρδη; Προφανώς υπάρχουν κέρδη, αλλά διοχετεύονται από το Ηνωμένο Βασίλειο σε χώρες με χαμηλότερους φόρους με τη μορφή δικαιωμάτων, αμοιβών franchise και άλλων χρεώσεων. Αυτό το είδος φοροαποφυγής έχει γίνει μια μορφή τέχνης στην οποία οι πιο έξυπνες επιχειρήσεις, όπως η Apple, έχουν γίνει πάρα πολύ καλές.

Το συνολικό κόστος τέτοιων πρακτικών είναι τεράστιο. Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, οι κυβερνήσεις χάνουν τουλάχιστον 500 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως ως αποτέλεσμα της μεταφοράς εταιρικών φόρων σε άλλες χώρες. Και ο Gabriel Zucman του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Berkeley και οι συνεργάτες του εκτιμούν ότι περίπου το 40% των κερδών που βγάζουν οι αμερικανικές πολυεθνικές στο εξωτερικό μεταφέρονται σε φορολογικούς παραδείσους. Το 2018, 60 από τις 500 μεγαλύτερες εταιρείες – συμπεριλαμβανομένων των Amazon, Netflix και General Motors – δεν πλήρωσαν φόρο στις ΗΠΑ, παρά το γεγονός ότι ανακοίνωσαν συνολικά παγκόσμια κέρδη περίπου 80 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Οι τάσεις αυτές έχουν καταστροφικές επιπτώσεις στα εθνικά φορολογικά έσοδα και υπονομεύουν το αίσθημα της αμεροληψίας του κοινού.

Ο κόσμος αντιμετωπίζει πολλαπλές κρίσεις – συμπεριλαμβανομένης της κλιματικής αλλαγής, της ανισότητας, της επιβράδυνσης της ανάπτυξης και των προκλήσεων στις υποδομές -, καμία από τις οποίες δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίς κυβερνήσεις με επαρκείς πόρους. Δυστυχώς, οι τρέχουσες προτάσεις για τη μεταρρύθμιση της παγκόσμιας φορολογίας απλώς δεν επαρκούν. Οι πολυεθνικές πρέπει να υποχρεωθούν να συμμετάσχουν και αυτές.

Ο Τζόζεφ Στίγκλιτς είναι κάτοχος Νομπέλ Οικονομικών, καθηγητής στο Columbia University και επικεφαλής οικονομολόγος στο Roosevelt Institute