Τα λόγια μετατρέπονται σε ένοπλες συγκρούσεις

Ο Μπόρις Τζόνσον ανακοίνωσε ότι η συντηρητική κυβέρνηση έχει την πρόθεση να προτείνει την εφαρμογή «σκληρών συνόρων» ανάμεσα στη Βόρειο Ιρλανδία και τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας, κάτι που η Τερίζα Μέι, προς τιμήν της, προσπάθησε να αποφύγει με κάθε τρόπο κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για το Brexit. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι αυτή η πρόταση θα απορριφθεί και από την Ευρωπαϊκή Ενωση αλλά και από την πλειοψηφία του λαού της Βόρειας Ιρλανδίας. Ομως η κίνηση αυτή του Τζόνσον, όπως και η δήλωσή του, ήδη πριν γίνει πρωθυπουργός, ότι η διέλευση των συνόρων στην Ιρλανδία είναι αντίστοιχης ευκολίας με τη διέλευση ανάμεσα σε δύο συνοικίες του Λονδίνου, με κάνει να αναρωτιέμαι αν ο Τζόνσον αντιλαμβάνεται πόσα διακυβεύονται.

Για πάνω από 30 χρόνια εργάζομαι υπέρ του τερματισμού των ένοπλων συρράξεων από τη Βόρεια Ιρλανδία ως την Κολομβία. Ενα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία είναι το πόσο συχνά τα κράτη «πέφτουν» σε αυτές τις συγκρούσεις από ατύχημα, όχι επειδή οι ηγέτες τους θέλουν να ξεκινήσουν έναν εμφύλιο πόλεμο αλλά επειδή εγκλωβίζονται τόσο πολύ μέσα στον στόχο τους – και νιώθουν ότι δικαιούνται να πράξουν τα πάντα προκειμένου να κερδίσουν, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τους ποιες θα είναι οι συνέπειες.

Ξεκινούν με μια χειμαρρώδη και ανεξέλεγκτη γλώσσα, έχοντας την αίσθηση ότι η άλλη πλευρά τους εμποδίζει αδικαιολόγητα να προστατεύσουν τα δίκαιά τους. Κάθε φορά η μία πλευρά επιδιώκει κάτι που μπλοκάρει η άλλη πλευρά. Ο θυμός συνήθως απορρέει από το αίσθημα της αδικίας και του περιορισμού των ευκαιριών και εκδηλώνεται από τον έναν στον άλλο. Η κάθε πλευρά ολοένα και επαυξάνει, αντί να συμβιβάζεται, κι έτσι τα πνεύματα οξύνονται ακόμα περισσότερο. H κάθε πλευρά έχει ένα καταγγελτικό αφήγημα διαμαρτυρίας και φτάνουν στην εφαρμογή του «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα».

Δεν πιστεύω ότι ο αιδεσιμότατος Ιαν Πέισλι είχε την πρόθεση, μέσα από τη ρητορική του και την εμπρηστική του πορεία προς τα γραφεία του υπερκαθολικού κόμματος Σιν Φέιν, το 1964, για να κατεβάσει την ιρλανδική σημαία, να συμβάλει στην έναρξη ενός τριακονταετούς εμφυλίου πολέμου. Πιθανότατα πίστευε ότι έτσι προστάτευε τα δημοκρατικά δικαιώματα των προτεσταντών, που αποτελούσαν την πλειοψηφία, ενάντια στην καθολική απειλή της ταυτότητάς τους.

Τότε όμως είναι που οι πολιτικές κακοφορμίζουν. Οι υποστηρικτές των δύο πλευρών εξεγείρονται τόσο πολύ από τη ρητορική των πολιτικών που αρχίζουν να παίρνουν την υπόθεση στα χέρια τους. Το πρώτο θύμα εκείνων των ταραχών ήταν ένας νέος καθολικός, ο Τζον Σκάλιον, που πυροβολήθηκε έξω από το σπίτι του στο δυτικό Μπέλφαστ, το 1966. Mέσα σε δύο ημέρες δύο άκομα άνθρωποι δολοφονήθηκαν και οι Ταραχές της Βορείου Ιρλανδίας ήταν γεγονός. Χρειάστηκε πάνω από τρεις δεκαετίες για να τερματιστούν.

Από τη στιγμή που ξεκινά ένας πόλεμος, κανένας δεν θυμάται την πραγματική του αιτία, μόνο ότι ήταν λάθος της αντίθετης πλευράς. Ακόμα και αν κάποια πλευρά καταφέρει να επικρατήσει και να επιβάλει μια λύση, η ηττημένη πλευρά δεν θα ξεχάσει. Απλώς θα περιμένουν την ευκαιρία τους για να αντεπιτεθούν. Ο μόνος τρόπος για να κλείσει ο κύκλος της βίας είναι να επιτευχθεί ένας συμβιβασμός που με τον οποίο και οι δύο πλευρές θα μπορέσουν να συνεχίσουν να ζουν: χωρίς νικητές, χωρίς ηττημένους.

O Τζόναθαν Πάουελ ήταν επιτελάρχης του Τόνι Μπλερ από το 1995 ως το 2007 και σήμερα είναι διευθυντής της Inter Mediate, μιας ΜΚΟ κατά των εμπόλεμων συρράξεων στην υφήλιο