Τελικά, πολεμά {CR}η άσκηση την κατάθλιψη;

Στους λάτρεις του τρεξίματος και γενικότερα όσους μελετούν τη σύνδεση νου και σώματος, ή μάλλον το σύστημα νου και σώματος, είναι γνωστό εδώ και καιρό ότι η σωματική δραστηριότητα βοηθάει στη βελτίωση της ψυχολογίας. Ωστόσο, δύο ερευνητές δοκίμασαν να αποδείξουν αυτή τη σύνδεση μέσα από μία μετα-ανάλυση των στοιχείων από πάμπολλες έρευνες στις οποίες συμμετείχαν πολλές χιλιάδες άνθρωποι. «Ακόμα και αν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για το ότι βοηθάει, η χρήση της άσκησης ως βασικού εργαλείου θεραπείας της κατάθλιψης είναι ασυνεπής» γράφουν στην επιστημονική επιθεώρηση «Current Sports Medicine Reports» ο Φελίπε Μπαρέτο Σκουτς και ο Μπράντον Σταμπς. Οπως αναφέρουν οι δύο ερευνητές του Πανεπιστημίου Σάντα Μαρία της Βραζιλίας και του Κινγκς Κόλετζ του Λονδίνου, αντίστοιχα, θα πρέπει η άσκηση να εξεταστεί σοβαρότερα και να συνταγογραφηθεί στα πρωτόκολλα θεραπείας, όπως συμβαίνει με τη θεραπευτική συνομιλία και τη φαρμακευτική αγωγή που αποτελούν τις δύο πιο συχνές «απαντήσεις» στην κατάθλιψη.

Πόσο μπορεί η άσκηση
να αποτρέψει την κατάθλιψη;

Οι μελέτες που είχαν στη διάθεσή τους οι δύο επιστήμονες έδειχναν ότι όσο περισσότερο ασκείται κανείς, τόσο λιγότερο πιθανό είναι να εμφανίσει κατάθλιψη. Ομως σε καμία μελέτη δεν φαινόταν πόσοι είναι αυτοί που δεν ασκούνται επειδή είναι καταθλιπτικοί. Για τον λόγο αυτόν, εξέτασαν μόνο τις μελέτες που σχεδιάστηκαν ως «μελέτες προόδου». Σε αυτές λοιπόν συμμετείχαν μόνο άνθρωποι που δεν είχαν εμφανίσει σημάδια κατάθλιψης. Ο συνολικός αριθμός συμμετεχόντων που εξέτασαν στο τέλος οι Σκουτς και Σταμπς ήταν 267.000 άνθρωποι, οι οποίοι είχαν μπει στο μικροσκόπιο για ένα έτος.

Οπως διαπιστώθηκε, η σωματική άσκηση μείωσε τις πιθανότητες να εμφανίσει κάποιος κατάθλιψη κατά 17%-41%, ποσοστά όμως που διέφεραν ανάλογα με την εθνικότητα, την ηλικία και το φύλο. «Η άσκηση βοηθά στην πρόληψη της κατάθλιψης» σημειώνουν οι δύο ερευνητές, ωστόσο υπογραμμίζουν πως το γεγονός ότι κάποιος ασκείται δεν σημαίνει ότι δεν θα εμφανίσει ποτέ κάποιο καταθλιπτικό επεισόδιο. «Σίγουρα μειώνει τις όποιες πιθανότητες υπάρχουν» προσθέτουν.

^{Μπορεί η άσκηση να βοηθήσει έναν ήδη πάσχοντα;}

«Μπορεί κάποιος που ήδη πάσχει από κατάθλιψη να βοηθηθεί από την άσκηση;» ήταν το επόμενο ερώτημα που κλήθηκαν να απαντήσουν οι δύο ερευνητές. «Η άσκηση μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα της κατάθλιψης σε ανθρώπους που ήδη πάσχουν από αυτή» σημειώνουν οι Σκουτς και Σταμπς, συμπληρώνοντας ότι η άσκηση ως θεραπεία δεν μπορεί να είναι πανάκεια και πως πρέπει να ενταχθεί σε μια συνολική φόρμουλα θεραπείας.

Παράλληλα, η αναζήτηση για την κατάλληλη συνολική θεραπεία για την καταπολέμηση της κατάθλιψης οδήγησε τον βραζιλιάνο και τον βρετανό ερευνητή να εξετάσουν τις πιθανότητες να ανταποκριθούν στην άσκηση οι πάσχοντες από κάποιας μορφής κατάθλιψη.

Μέσα από 25 μελέτες όπου συμμετείχαν σχεδόν 1.500 άνθρωποι, το 40%-50% έδειξε ότι μπορούσε να ενταχθεί σε κάποιο πρόγραμμα άσκησης. Το ποσοστό εγκατάλειψης της «θεραπευτικής» άσκησης κυμάνθηκε στο 18%, όταν το αντίστοιχο ποσοστό στη θεραπεία συνομιλίας ήταν 19%, ενώ στη φαρμακευτική αγωγή αντέδρασε ένα ποσοστό 26%-28% των συμμετεχόντων.

^{Πώς ακριβώς η άσκηση βοηθάει στην κατάθλιψη;}

Οπως σημειώνουν οι Σκουτς και Σταμπς στη μετα-ανάλυσή τους, οι νευροβιολογικοί μηχανισμοί που υποστηρίζουν τις αντικαταθλιπτικές επιδράσεις της άσκησης είναι ακόμα ασαφείς. Ωστόσο, φαίνεται πως η κατάθλιψη συνδέεται με τα χαμηλότερα επίπεδα μιας χημικής ουσίας (του εγκεφαλικού νευροτροφικού παράγοντα BDNF), η οποία βοηθά τον εγκέφαλο να αναπτυχθεί και να αναδιαμορφωθεί. Η άσκηση αυξάνει το BDNF, βοηθώντας έναν άνθρωπο με κατάθλιψη να ξεπεράσει τα πρότυπα που δημιουργεί ο εγκέφαλος. Επίσης, η σωματική άσκηση συνδέεται με τις θετικές ψυχολογικές αλλαγές, ενώ αυξάνει την εμπιστοσύνη και την αυτοδιάθεση.