Η τυραννία {LF}της κυριολεξίας

Ο Στέλιος Κυμπουρόπουλος είναι 34 χρόνων. Ηδη από την ηλικία των δεκατεσσάρων μηνών διαγνώστηκε με νωτιαία μυϊκή ατροφία, μια εξελικτική ασθένεια που του προκάλεσε σοβαρή κινητική αναπηρία. Μολονότι οι περισσότεροι από εμάς δεν μπορούν ούτε κατά προσέγγιση να φανταστούν την καθημερινότητα ενός ανθρώπου με νωτιαία μυϊκή ατροφία, ο Κυμπουρόπουλος κατόρθωσε να αποφοιτήσει από την Ιατρική Σχολή, να ειδικευτεί στην Ψυχιατρική και να εκλεγεί ευρωβουλευτής τον Μάιο του 2019. Εάν ορισμένες εκφράσεις διατηρούν ακόμη το βαρύτητά τους, ο Κυμπουρόπουλος αναμφίβολα δικαιούται να χαρακτηριστεί ως ένας από τους ήρωες της Διπλανής Πόρτας.

Ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης (1913-1975) ήταν ένας παγκοσμίου φήμης πολεοδόμος και αρχιτέκτονας, με δημιουργικό έργο που άφησε το αποτύπωμά του από τα Βαλκάνια έως τη Νότια Αμερική και, ειρήσθω εν παρόδω, αντιστασιακή δράση κατά την περίοδο της Κατοχής, μετά την επιστροφή του από το αλβανικό μέτωπο (τουτέστιν, κάθε άλλο παρά άκαπνος τεχνοκράτης). Κατά τα τελευταία χρόνια της ζωής του είχε την ατυχία να προσβληθεί από μια εξαιρετικά σπάνια ασθένεια, την πλάγια αμυοτροφική σκλήρυνση (από την ίδια ασθένεια υπέφερε και ο κορυφαίος αστροφυσικός Στίβεν Χόκινγκ), η οποία τον οδήγησε μέσα σε μια τριετία στην ολική παράλυση και στον θάνατο. Ο Δοξιάδης απέκτησε τρεις κόρες κι έναν γιο. Ο μοναχογιός του, ο Απόστολος, στο αυτοβιογραφικό του βιβλίο «Ερασιτέχνης επαναστάτης» (εκδόσεις Ικαρος, 2018) περιγράφει δια μακρόν την πολύπλευρα καθοριστική σχέση του με τον πατέρα του, καθώς και τη θαρραλέα μάχη του τελευταίου με την ασθένειά του: την οδυνηρή αίσθηση να χάνεις τον έλεγχο του σώματός σου, ενώ διατηρείς την πνευματική σου διαύγεια. Ο Απόστολος ήταν είκοσι δύο χρόνων όταν πέθανε ο πατέρας του.

Σε κάθε άλλη χώρα όπου διατηρείται μια στοιχειώδης ψυχραιμία στον δημόσιο διάλογο, αυτά τα δύο βιογραφικά σημειώματα – του Κυμπουρόπουλου και του Δοξιάδη πατρός – θα εύρισκαν φιλόξενη στέγη μονάχα σε σεμινάρια με φωτεινές περιπτώσεις ατόμων που μπορούν να εμπνεύσουν όλους εμάς με το κουράγιο τους. Στην Ελλάδα, όμως, όπου κυκλοφορούμε διαρκώς με λυμένο το ζωνάρι, συνδέθηκαν με μια ολωσδιόλου απίθανη αφορμή. Την περασμένη εβδομάδα ήρθε στο Ευρωκοινοβούλιο προς ψήφιση ένα κείμενο για την «Ευρωπαϊκή Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων των Ολοκληρωτικών Καθεστώτων», με προτεινόμενη ημερομηνία θέσπισης του εορτασμού την 23^η Αυγούστου, καθότι την ίδια ημέρα υπογράφηκε το 1939 το Σύμφωνο Μολότοφ – Ρίμπεντροπ (ακριβώς οκτώ ημέρες κατόπιν ξεκίνησε ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, με τη ναζιστική Γερμανία να εισβάλλει στην Πολωνία και τη σταλινική Σοβιετική Ενωση να ακολουθεί το παράδειγμά της δυο εβδομάδες αργότερα).

Η αποδοχή του κειμένου στο Ευρωκοινοβούλιο ήταν συντριπτική: 535 ψήφισαν υπέρ, 66 κατά και 52 λευκά. Απεναντίας, στην ελληνική ομάδα των ευρωβουλευτών, τα ποσοστά ήταν αντιστρόφως ανάλογα: μονάχα δύο Ελληνες ψήφισαν υπέρ του κειμένου. Δεν χρειαζόταν να έχεις ιδιαίτερη όσφρηση προκειμένου να μυρίσεις ότι κάτι «σάπιο» υπάρχει, είτε σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ενωση είτε σε αυτήν εδώ την ξέγνοιαστη μεσογειακή δημοκρατία. Οπως δηλώνει και στο σχετικό ανέκδοτο ο οδηγός που οδηγεί ανάποδα στην Εθνική Οδό: «Μα δεν είναι ένας· είναι χιλιάδες». Ο Απόστολος Δοξιάδης έκανε λόγο για «ασπόνδυλους» της λευκής ψήφου και ο Στέλιος Κυμπουρόπουλος, μη γνωρίζοντας προφανώς ότι ένας άνθρωπος με το οικογενειακό ιστορικό του Απόστολου θα ήταν και ο τελευταίος που θα ειρωνευόταν ένα άτομο με κινητική αναπηρία, εξέλαβε τη λέξη με την κυριολεκτική της σημασία. Μολαταύτα, η παρεξήγηση θα λυνόταν με αμοιβαία καλοπιστία, εάν δεν έπαιρναν τη σκυτάλη εκείνοι που δεν ψάχνουν συνήθως παρά για προσχήματα ώστε ν’ αποφύγουν την ουσία.