Brexit: επιστροφή {LF}στο 2016

Το Brexit έχει επιστρέψει στο σημείο από το οποίο ξεκίνησε: τα δικαστήρια. Tον Νοέμβριο του 2016, οι βρετανοί δικαστές είχαν αποφανθεί πως η Τερίζα Μέι δεν θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τη διαδικασία εξόδου από την ΕΕ, χωρίς την έγκριση της Βουλής. Η δικαστική μάχη που κερδήθηκε από τους Remainers είχε προκαλέσει και τότε παγκόσμιο ενδιαφέρον. Υστερα από τρία χρόνια, και ενώ έχει μεσολαβήσει συμφωνία μεταξύ Βρετανίας και ΕΕ την οποία η παρούσα κυβέρνηση δεν αναγνωρίζει και η Βουλή αρνείται να επικυρώσει, επιστρέψαμε ουσιαστικά στο ίδιο ερώτημα: είχε δικαίωμα ο πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον να παρακάμψει τη Βουλή, ώστε να προχωρήσει στην έξοδο με τον τρόπο που ο ίδιος προκρίνει ως καλύτερο;

Είναι κοινός τόπος ότι η επίκληση των προγραμματικών δηλώσεων της νέας κυβέρνησης στις 14 Οκτωβρίου ώστε να ανασταλεί η λειτουργία της παρούσας Βουλής για μεγαλύτερο από το σύνηθες χρονικό διάστημα ήταν προσχηματική. Ο πραγματικός λόγος που ο Τζόνσον έκλεισε τη Βουλή είναι πολιτικός. Ο πρωθυπουργός φοβάται ότι η στασιμότητα που επιφέρει ο έλεγχος του Brexit από τους βουλευτές θα έχει και για τον ίδιο τις συνέπειες που είχε για τη Μέι. Υποσκάπτει, δηλαδή, καθημερινά το κύρος του ως πρωθυπουργού και θα οδηγήσει σε πρόωρο τέλος τη θητεία του.

Το ανώτατο δικαστήριο έκρινε πως η απόφαση του Τζόνσον ήταν παράνομη. Οι Remainers κέρδισαν για λογαριασμό των βρετανικών θεσμών, μία ακόμη μεγάλη δικαστική μάχη, όπως ακριβώς και το 2016. Τι μπορεί να σημαίνει όμως η δικαίωσή τους για το ίδιο το Brexit; Οι βουλευτές θα επιστρέψουν στα έδρανα στις 25 Σεπτεμβρίου, αντί για τις 14 Οκτωβρίου. Για να κάνουν ακριβώς τι; Το Brexit έχει σταματήσει έτσι κι αλλιώς, αφού η έξοδος μόνο με συμφωνία, και μάλιστα επικυρωμένη από τη Βουλή, είναι ο δρόμος τον οποίο οι βουλευτές έχουν ήδη επιβάλει στον πρωθυπουργό.

Η συμφωνία όμως προσκρούσει εδώ και χρόνια στο ίδιο εμπόδιο. Οι Βρετανοί υποτίθεται ότι έχουν ανακαλύψει έναν μαγικό τρόπο, ώστε να έχουν μεν σύνορα με την Ευρωπαϊκή Ενωση στη Βόρεια Ιρλανδία, αλλά οι πολίτες να μην τα βλέπουν. Είναι μία πρόταση που επαναφέρουν ανά διαστήματα από το 2017, αλλά οι Βρυξέλλες απορρίπτουν σταθερά ως μη ρεαλιστική. Στην τελευταία του συνάντηση με τη διαπραγματευτική ομάδα του Μισέλ Μπαρνιέ, ο Τζόνσον φέρεται να συνειδητοποίησε ότι το βρετανικό σχέδιο δεν μπορεί να προχωρήσει. Δήλωσε μάλιστα «έκπληκτος», μπροστά στους διαπραγματευτές, για το πόσο πολύπλοκο είναι τελικά το ζήτημα των συνοριακών ελέγχων. Οι παλινωδίες του πρωθυπουργού, αλλά και η αδυναμία της Βουλής να συναινέσει σε μία ρεαλιστική πρόταση εξόδου, φανερώνουν ότι η πολιτική τάξη της Βρετανίας δεν έχει λύση στο θέμα του Brexit. Τα δικαστήρια δεν πρόκειται να τη βρουν για λογαριασμό της.

Ο Θύμιος Τζάλλας είναι πολιτικός αναλυτής με έδρα το Λονδίνο. Αρθρα του έχουν δημοσιευθεί σε «Independent», Policy Network και Balkan Insight. Από τις εκδόσεις Επίκεντρο κυκλοφορεί το βιβλίο του με τίτλο «Brexit, Ευρώπη και Ελλάδα»