Πύργοι στην άμμο

Είναι ο ορισμός του contradiction in terms. Οι ποικιλώνυμοι επικεφαλής της Thomas Cook έγιναν πλουσιότεροι κατά 20 εκατομμύρια στερλίνες τα τελευταία πέντε χρόνια – κάπου 22 εκατομμύρια ευρώ. Και ποιο ήταν το αποτέλεσμα; Να χρεοκοπήσει το αρχαιότερο ταξιδιωτικό πρακτορείο του κόσμου, ένας κολοσσός που άφησε περισσότερους από 600.000 βρετανούς τουρίστες να στέκονται στις ουρές για να γυρίσουν στα σπίτια τους.

Το ερώτημα τίθεται επομένως αυτομάτως: Είναι λογικό να γίνεται ένας μάνατζερ πλουσιότερος κατά 8,3 εκατομμύρια στερλίνες, όπως ο Πίτερ Φανκχάζουερ, και συγχρόνως η χώρα όπου δραστηριοποιείται η εταιρεία του να υποχρεώνεται στη μεγαλύτερη επιχείρηση επαναπατρισμού στη σύγχρονη ιστορία της; Και μπορεί μόλις δυο μεγαλοστελέχη, ο Μάικλ Χίλι και ο Μπιλ Σκοτ, να κερδίζουν μέσα σε μία πενταετία 7 εκατομμύρια στερλίνες αλλά η επιχείρηση την οποία διευθύνουν καταρρέει σαν πύργος στην άμμο κάποιας παραλίας στην Κέρκυρα, ο πύργος που θα έφτιαξε κάτω από τον ήλιο και ενδεχομένως με μεγαλύτερη επιμέλεια κάποιος Τζον από το συννεφιασμένο Νιούκαστλ;

Δεν είναι καθόλου λογικό. Δεν είναι λογικό για τους Φαϊνάνσιαλ Τάιμς, μια εφημερίδα που είναι η βίβλος του λονδρέζικου Σίτι. Δεν είναι λογικό για τους χιλιάδες τουρίστες που άφησαν τους πύργους των παραλιών τόσων τουριστικών προορισμών, θύματα ενός άλλου πύργου που κατέρρευσε, για να στηθούν στις ουρές των τουριστικών αεροδρομίων. Αλλά ακόμη περισσότερο, δεν είναι λογικό για έναν κόσμο που είδε κολοσσούς να καταρρέουν ενώ οι ceo και executives εισέπρατταν αμύθητα μπόνους. Μα δεν διδαχθήκαμε τίποτε από τη Lehmam Brothers; Δεν μας άφησε τίποτε η εμπειρία του 2008 όταν τραπεζικοί κολοσσοί κατέρρευσαν κι αυτοί σαν πύργοι στην άμμο, ενώ την ίδια ώρα πρόεδροι, διευθυντές και μέλη διοικητικών συμβουλίων έβλεπαν τις αμοιβές τους να φουσκώνουν ανεξέλεγκτα, προστατευμένοι σε μια ασφαλή φούσκα, ενώ την ίδια ώρα έσκαγε η φούσκα των ενυπόθηκων δανείων;

Τι γινόταν τότε; Η Αμερική κατέρρεε αλλά μια ελίτ, η ελίτ του χρηματοπιστωτικού συστήματος, γινόταν όλο και πιο πλούσια. Και ο υπόλοιπος κόσμος θα ανακάλυπτε ότι ποτέ άλλοτε στο παρελθόν η διαφορά ανάμεσα στον μέσο μισθό των εργαζομένων και τις αμοιβές των «αφεντικών» τους δεν ήταν τόσο εξωφρενικά ιλιγγιώδης. Μετά τον πόλεμο, έλεγαν τα στοιχεία, τα «αφεντικά» αμείβονταν δυο ή το πολύ τρεις φορές περισσότερο από τους εργαζόμενους. Υπήρχε όμως ένα κομβικό σημείο όπου αυτή η διαφορά εκτοξευόταν στις είκοσι και τις τριάντα φορές, για να δημιουργηθεί ένα τεράστιο χάσμα που μαρτυρούσε πως η οικονομική ανισότητα γινόταν ο βασικός κανόνας του 21ου αιώνα.

Το είχε επισημάνει ο τελευταίος σταρ των οικονομολόγων, ο Τομά Πικετί, στο «Κεφάλαιο τον 21ο αιώνα». Και το επιβεβαιώνουν με τον πιο δραματικό τρόπο ο Φανκχάουζερ και ο Χίλι και ο Σκοτ: Αυτή είναι η εποχή των μεγάλων ανισοτήτων. Αλλά είναι και η εποχή των κολοσσών που καταρρέουν σαν πύργοι στην άμμο, την ίδια ώρα που ανυποψίαστοι τουρίστες χτίζουν πύργους στις παραλίες.

Αυτοί ξέρουν τουλάχιστον πως θα τους παρασύρει το κύμα. Αλλά οι άλλοι; Είναι δυνατόν να μην ήξεραν οι ceo πως θα καταρρεύσει και ο πύργος που διοικούσαν γεμίζοντας τις τσέπες τους; Είναι δυνατόν να μην ήξεραν πως ο δικοί τους πύργοι ήταν πιο εύθραυστοι από τον πύργο της κερκυραϊκής άμμου; Ηξεραν. Αλλά τι σημασία είχε; Το δικό τους κουβαδάκι ήταν γεμάτο λίρες.