Η Ελλάδα έχασε την ευκαιρία να ανακάμψει μετά την κρίση

Η Ελλάδα έχασε την ευκαιρία να ανακάμψει δυναμικά αμέσως μετά την κρίση και θα πρέπει τώρα η κυβέρνηση να αναστρέψει την «απογοητευτική επίδοση» μέσω στρατηγικής ανάπτυξης με επενδυτική διάσταση, η οποία, όμως, δεν θα εξαντλείται μόνο σε επενδύσεις στις υποδομές, υποστηρίζει ο γάλλος οικονομολόγος Ζαν Πιζανί – Φερί. «ΤΑ ΝΕΑ» συνάντησαν τον ειδήμονα επί ευρωπαϊκών θεμάτων στις Βρυξέλλες και η συζήτηση περιέλαβε εκτός από την Ελλάδα, τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, και ιδίως έναντι της νέας τάξης πραγμάτων, που δημιουργείται εξαιτίας της αντιπαράθεσης ΗΠΑ – Κίνας, καθιστώντας απαραίτητη την ενίσχυση της διεθνούς κυριαρχίας της ΕΕ.

«Στην Ελλάδα η ανάκαμψη που ακολούθησε τη μακρά ύφεση ήταν απογοητευτική και θα περίμενε κανείς δυναμικότερη ανάπτυξη ύστερα από μία τόσο μακρά περίοδο εφαρμογής του προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής» λέει ο κ. Πιζανί – Φερί. Ο γάλλος οικονομολόγος επισημαίνει μια σειρά απόλόγους,τόσο εσωτερικούς όσο και εξωτερικούς, που οδήγησαν στην «απογοητευτική επίδοση» και τη χαμένη ευκαιρία να γίνει η κρίση μοχλός ισχυρής ανάκαμψης, βοηθώντας τη δημιουργία δημοσιονομικού χώρου. Οι λόγοι είναι αρκετοί: υψηλό χρέος, που μπορεί να αποθαρρύνει τις επενδύσεις (ειδικά από το εξωτερικό), υψηλοί φορολογικοί συντελεστές, δημοσιονομική θέση, μη επαρκής προώθηση και ιδιοκτησία στις μεταρρυθμίσεις, brain drain, ανεπαρκές κεφάλαιο, διαρθρωτικοί παράγοντες, όπως η εκπαίδευση και η εταιρική δομή. «Θα πρέπει η νέα κυβέρνηση να επινοήσει μια στρατηγική ανάπτυξης με επενδυτική διάσταση» λέει, τονίζοντας, όμως, ότι «απλώς με επενδύσεις στις υποδομές δεν μπορεί να ενισχυθεί δυναμικά η ανάπτυξη».

Για την ΕΕ γενικότερα ο ιδρυτής του ΙνστιτούτουBruegel στις Βρυξέλλες υποστηρίζει ότι «εισερχόμαστε σε δύσκολη περίοδο με την ευρωπαϊκή οικονομία να εξασθενεί, ενώ τα κράτη – μέλη βρίσκονται σε αρκετά ανομοιογενή κατάσταση». Οπως επεξηγεί, από τη μια υπάρχει η Ιταλία και η Ελλάδα, από την άλλη η Ισπανία, που βρίσκεται σε ισχυρή φάση, όμως, η Γερμανία υποφέρει από το σοκ των εμπορικών εντάσεων, ενώ η Γαλλία είναι κάπως καλύτερα εξαιτίας της λιγότερο ανοιχτής οικονομίας. Μάλιστα, ο γάλλος καθηγητής της Science Po προβλέπει ότι οι επερχόμενες οικονομικές προβλέψεις ενδέχεται να δείξουν περαιτέρω αποδυνάμωση των προοπτικών για την Ευρώπη και υπογραμμίζει ότι «οι κίνδυνοι καθοδικής τάσης είναι σημαντικοί». Παράλληλα, θεωρεί ότι η ικανότητα αντιστάθμισης ενός σοκ είναι πλέον ασθενέστερη, ενώ διανύουμε μια πολύ ασυνήθιστη κατάσταση με αρνητικά επιτόκια και στενότερα περιθώρια από την πλευρά της νομισματικής πολιτικής. «Πρέπει να επανεξεταστεί ο ρόλος της δημοσιονομικής πολιτικής τόσο από την ευρωπαϊκή πλευρά συνολικά όσο και από την πλευρά των χωρών – μελών, ώστε να δούμε ποια έχει δημοσιονομικό χώρο και θα μπορούσε να ασκήσει ενεργότερη πολιτική» τονίζει ο κ. Πιζανί – Φερί, συμπληρώνοντας ότι «είναι μια συζήτηση που δεν εξελίσσεται πολύ γρήγορα, καθώς η Γερμανία εμφανίζεται απρόθυμη να την ανοίξει πλήρως».

Δεν είναι μόνο η οικονομική επιβράδυνση που «βαρύνει» την ΕΕ. «Η διασύνδεση μεταξύ γεωπολιτικών και οικονομικών σχέσεων έχει αλλάξει διεθνώς» λέει ο ο γάλλος ειδικός, ο οποίος έχει ασχοληθεί εκτενώς με την εξέλιξη της ΕΕ. Για τις ΗΠΑ η Κίνα είναι πλέον γεωπολιτικός αντίπαλος, αλλά και οικονομικός ανταγωνιστής, ενώ η ΕΕ μπορεί να έχει θέματα με την Κίνα (επενδυτική συμπεριφορά, πνευματική ιδιοκτησία, κράτος δικαίου), αλλά δεν τη θεωρεί γεωπολιτικό αντίπαλο. Ομως, «η γεωπολιτική διάσταση ιδίως όσον αφορά σε επενδύσεις που προέρχονται τόσο από την Κίνα όσο και από άλλους διεθνείς παίκτες ενισχύεται, καθώς εμπίπτουν στους σχεδιασμούς ευρύτερης στρατηγικής» επεξηγεί ο κ. Πιζανί – Φερί.

Στο πλαίσιο αυτό ο κ. Πιζανί – Φερί, ένας εκ των δύο συντακτών των προτάσεων του Bruegel προς την Κομισιόν που αφορούν στην ενίσχυση της ΕΕ διεθνώς, προτείνει αφενός έλεγχο των επενδύσεων με τη δυνατότητα η Κομισιόν να συστήνει για λόγους ασφαλείας την απαγόρευση ξένων επενδύσεων και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία την απόρριψή τους. «Πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα για την ΕΕ να αντιταχθεί σε μια επένδυση επιθυμητή από αυστηρά εθνική άποψη, αλλά μη επιθυμητή από την άποψη της ΕΕ» επεξηγεί. Ερωτηθείς τι μπορεί να γίνει σε περιπτώσεις, που αφορούν και την Ελλάδα, όπου οι κινεζικές επενδύσεις παίζουν σημαντικό ρόλο, απαντά: «Δεν μπορούμε να κατηγορήσουμε την Ελλάδα για την αποδοχή κινεζικών επενδύσεων όταν κανείς στην ΕΕ δεν ήθελε να επενδύσει στη χώρα. Ισως, λοιπόν, χρειαζόταν διαφορετική πολιτική από την πλευρά της ΕΕ για την τόνωση των ιδιωτικών επενδύσεων στην Ελλάδα, αλλά αυτό δεν συνέβη. Ομως, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε ότι η διασύνδεση οικονομικών επενδύσεων και γεωπολιτικών συμφερόντων είναι ισχυρή για την Κίνα και η ΕΕ θα πρέπει να είναι σε θέση να ανταποκριθεί. Δεν θα έλεγα ότι πρέπει να αντιταχθούμε σε οποιαδήποτε κινεζική επένδυση στην Ελλάδα, αλλά μπορεί να υπάρξουν επενδύσεις στην Ελλάδα ή αλλού, στις οποίες η ΕΕ θα μπορούσε να έχει νόμιμη αντίρρηση και θα πρέπει να διαθέτουμε τις ικανότητες να απαντήσουμε» δηλώνει κατηγορηματικά.